Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

50 emaitza idun bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
idun.
etimologikoa
Etim. Para su posible origen en edu- 'haber' + (h)oin, y su relación con igoin, etc., v. FDA 97, n. 53.
sense-1
(V; Lcc, Mic 8v, Lar, (V), Dv (V), H, Zam Voc), irun (V-och), indun (H (V)). Ref.: A (idun, irun); Holmer ApuntV (idun).
Cuello; cerviz. "Pescuezo" Lcc, Lar y Añ. "Cerviz" Lar y Añ. "Degollar, lepoa, iduna epaki" Lar (Añ i. ebagi). "Descervigar, lepoa, iduna biurtu" Ib. "Alzacuello, [...] idunaren altxagarria" Ib. "Done Joani iduna ebaki zion Herodesek [...]. Olloari iduna biurtu egiozu" H. "Iduna kendu (V-ple), quitar el cuello" A Apend. "Garganta (V-ger-ple)" Holmer ApuntV. Cf. Ech 20r: "Llamóse Ydumbeda o Ydunbe que quiere dezir cuello delgado".
tradizioa
Tr. Propio de la tradición vizcaína, documentado ya un cantar antiguo. Idun es la forma más usual. En los textos se documenta irun en un ej. de fray Bartolomé, que por lo demás emplea idun . En DFrec hay 9 ejs. de idun , vizcaínos.

Bosteun kaxkabel urregorrizko zaldiak idunerean. (Cantar de Rodrigo de Zárate). IC I 564. Idunerean bularretara. "Desde el pescuezo a los pechos" . Cap 139 (v. tbn. 138s). Idija edo idundija, idun galanta dabena. Mg PAb 182. Idun-sokarik narraska eroan eben [Jesus] . EL1 212. O, Judegu zorigaistoak, idun gogorrekoak. NekeA 239. Dantzati urteten dabee sarritan neskaak, eureen iruneko zapijak askatuta. fB Olg 68. Beeratu egijozu umiari iduna gaztetan. fB Ic I app. 1 (v. tbn. app. 28). Gorde egizala donzella garbijak Jesusen iduneko joijaak legez. JJMg BasEsc 222. Esku-idunetati lotuteko. EL2 98s. Emon dok ilteko erabagia / idun ori izateko ebagia. Zav Fab RIEV 1907, 532. Zezenak euki biar dau bizkar zabala, idun lodija. Ur Dial 92s (It, Dv, Ip lep(h)o). Ingeles idun-sendoak. Azc PB 212. Estalkiak idunetik biran estu-estu zituala. Ag AL 41. Idunean (lepoan) ttattar (korbata) gorri andi bat. A Ardi 124. [Haurraren] idun-ezurtxoak senditzen zituen behatz-puntaren pean. Mde HaurB 16 (cf. infra IDUN-HEZUR). Iduneko pañelo bat. Akes Ipiñ 32. Burdiari lotzeko sartu deutse iduneko narrua, zildaia, begietako estalkiak eta ugal abarrak. Erkiag BatB 122. Urre katia eta medella / neuk dodaz idunerian. Balad 60.
v. tbn. VMg 56. AB AmaE 440. Echta Jos 246. Otx 124.
azpiadiera-1.1
(Pl.).
Sokea lotu ebeena idunetati. "La soga que le ataron por el pescuezo" . Cap 139.
azpiadiera-1.2
(Vc ap. A; H).Cuello de una prenda de vestir. " Alkondaridun, alkondara-idun (Vc), cuello de la camisa" A. v. iduneko (2).
Lau alkandora euren idun letxugillaskoakas. Mic 14v. Neskatilla nasai, beso gustijak billostuta, idunak edegita, euren zikiñtasuna zabaldu nairik. JJMg BasEsc 194. [Atorrari] idun, eskutur, mauka barriak ipinteko. Ag Kr 132. Kapiaren iduna eltzen yakon belarrietaraño. Kk Ab II 103. [Alkondararen] idunak askatuta, paparrak zabalik. Erkiag Arran 40.
azpiadiera-1.3
"Cou de bouteille, de matras, cou de pied" H.
azpisarrera-1
IDUN-EBAKI. "Degollado, [...] lepo, idun epakia" Lar.
azpisarrera-2
IDUN-EPAILE. "Degollador, [...] idun epaillea, ebaillea" Lar.
azpisarrera-3
IDUN-EPAITE. "Degollación, [...] idunepaitea, ebaitea" Lar.
azpisarrera-4
IDUN-HEZUR. (-azur A, Zam Voc).
a) "Nuca: (V) idun azurra" Añ. b) "Idun-azur (V-ger-ple-arr-oroz), garganta" A.
azpisarrera-5
IDUN-LODI. "Pescozudo" Lar.
azpisarrera-6
IDUN-LOKARRI. Corbata.
[Korbata] geienak saltzeke daukaz. Etxera daroaz [...] bere idun-lokarriak. Erkiag BatB 178.
azpisarrera-7
IDUN-MAUKA (Pl.). Cuello y mangas.
[Jakaren] idun-mauketan lerro gorriak eta paparrean bera borlatxoak. Ag G 93.
azpisarrera-8
IDUN-OIHAL. Pañuelo. v. IDUN-ZAPI.
Idun-oial bat artuten. Azc PB 126 (Ur PoBasc 201 pañuelu txal bat).
azpisarrera-9
IDUN-ZAPI. Pañuelo.
Paparrean sedazko idun-zapi edo . pañuelo urdiñ polit bat. Ag Kr 51.
azpisarrera-10
IDUN-ZUT ( (Lar)), IDUNTZUT (H (V, G)). "Cuellierguido, lepazuta, idunzuta" Lar. "Fier, orgueilleux, qui porte la tête haute, ferme, qui ne cède pas" H.
idun
0 / 0 idun >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper