Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

204 emaitza ibar bilaketarentzat

Sarrera buruan (13)


Sarrera osoan (191)

goiburua
ibar.
sense-1
1. (V, G, BN-mix-ad, S; SP, Lar, Lar in Aq 1424, Añ, VocCB , Gèze, Dv, H). Ref.: A; AtSac 59.
Valle; vega. "Ibarra, que quiere decir [...] 'vega' o por mejor decir 'ribera'" IC II 422. "Ribera" Lar in Aq 1424. "Campo próximo al río" VocCB. Cf. VocB: "Río, antes, porque hay un sitio que se llama Ibarondo y está junto al río"; Etxba Eib: "Valle, heredad, ribera. No entra esta voz en el léxico corriente, pero figura en la toponimia local: Ibargaiñ, Ibarkurutzia, Ibarbeia, Ibarzabal".
Tr. Documentado en todos los dialectos. En DFrec hay 34 ejs., meridionales.
Abbate Domno Sancio de Bolinivar (1093). Arzam 273. Valle de Elorçe Ibar (Leire, 1095). TAV 2.2.3. Johan de Barayuar (1350). Arzam 273.
Iausten dira aldatsak, goraetan dira ibarrak. RS 211. Neure eskuan nituela munduaren ibarrak, / elementa eta argi zeruetako izarrak. EZ Man II 19. Ibar lau eta zelaijetan. Astar II XII. Jordango ibar zabal begien zoragarria. Lard 14. Etorri zan eta bizi izan zan Manbre ibarraren aldean. Ur Gen 13, 18 (Dv haran, Urt plano). Andozeko ibarra / ala ibar lüzia! ChantP 212. Agiri dira zelai-soro, ibar eta sagasti mardulak. Zab Gabon 108. Ibar-zelaiak Franziskoren semez estali ziran. Bv AsL 190. Mendi andi biren erdian ibar eder bat nekusan. Ag AL 10. Gernikako Ibarra ezautu ez! A Ezale 1899, 2b. Joel igarle Santuak dion bezala bilduko dittu guziak Josafat-eko ibar edo ballera. Inza Azalp 82. Saraizuko ibarrak edo haranak. Zub 55. Egunero eta banazka erri batekoak eta ibar bakoitzekoak, Orreagan dituzu goiz-goizetik ibilaldi luze-luzeak eginik. FIr 163. Ez da zelaia ere: ibar bat, izaitekotz, urina bezain gixena. JE Ber 51. San Lukas egunean ibarrean egiten duen ebiya, mendi-tontorrean elurra izaten da. EZBB II 105. Bêtik nator ibarrak / izoztuta utziaz. Ldi BB 154. Ibarretan jostari, / erripetan larri. Gand Elorri 106. Mendirik mendi ta ibarrik ibar ibilli oi ziran. Berron Kijote 108. Arrasatetik Aramaio eta Gatzagaraiñoko ibarra ikusteko lekua. AZink 166. Pirinio-ibarretan. MIH 122. Erronkaritik haranzko ibarren batean. In MEIG VI 34.
v. tbn. Cb Eg II 202. GavS 18. VMg 81. AA III 540. Izt C 25. Bil 110. Aran SIgn 1. Legaz 54. AB AmaE 422. Zby RIEV 1909, 398. Goñi 21. Balad 203. Barb Sup V. Mok 13. Const 31. Altuna 101. Jaukol Biozk 23. Loram 93. Enb 40. Laux BBa 104. JMB ELG 89. Ir YKBiz 39. Or Mi 43. EA OlBe 105. Iratz 53. Zerb IxtS 186. Munita 140. Mde Pr 140. Etxde JJ 189. Erkiag Arran 179. Zait Plat 12. Osk Kurl 40. Gazt MusIx 166. BEnb NereA 176. Ibiñ Virgil 47. Alzola Atalak 37. Casve SGrazi 136. Gerrika 275.
Oi, ene Maite! baso, / ibar-arte, zelai bakar oiantsu. "Los valles solitarios". Onaind in Gazt MusIx 205.
(Como segundo miembro de comp.).
Negar ibar onetan, malkozko arane onetan. Is TAV 3.2.12 (v. tbn. negar-ibar en Or Aitork 91, Erkiag Arran 150). Jaiot-ibarra betikoz utzi baiño leen. Mok 21. Baretotzen goi-ibar oiesa. Etxde JJ 190s. Makil-ibarrean zerraldo zegolarik. "Val de las estacas". Berron Kijote 183.
"Au fig. en parlant de ce monde, nigarrezko ibar huntan gareino" H.
Ebaren hume erbestetuak suspirioz, plañuz ta negarrez, ibar negarretako onetan. CatBurg 6 (v. tbn. negarretako i. en Cb Eg II 60). Negarrezko balle edo ibar onetatik. Gco I 471 (v. tbn. negarrezko i. en Cb CatV 7, AA III 303, Zab Gabon 40, Ip Hil 98). Zokotik irten bearra / ibar negartsu ontara. Or Poem 555.
Zu baitharik sorthu da / munduaren ibarra. (Interpr?). EZ Noel 68.
sense-2
2. Barrio; distrito. "District" Lh. Cf. Lrq: "Ibarreskün, Val-Dextre, fraction de Soule"; Lf in Casve SGrazi 15: Ibar-exker. v. bailara (3).
Eta bildurik Zubietako / ibar edo etxadian. Otag in FrantzesB II 131. Esan bezela, Teruel ibarreko errietan ibili giñan aruntz-onuntza: Caudé, Cella, Villarquemado, Santa Eulalia, Torremocha, Villafranca del Campo, Monreal del Campo, Torrijos del Campo, Caminreal, Pozuel del Campo... AZink 114.
azpisarrera-1
IBAR-AUZO. Barrio situado en un valle.
Ik ez al dakik eskandalu auek luzaroan ezin gorde ditezkela? Are gutxiago berriz Malta bezelako ibar-auzo batean. Etxde JJ 165.
azpisarrera-2
IBAR BELTZ.
a) "Cava, valle hondo" Lar. "Vallée ou lieu profond dans lequel s'amassent les eaux qui descendent de la montagne" Hb.
b) Cierto tipo de castaña.
Gurean eztago amalatzik, gurean bizkai-gaztaña, ibarbeltza ta txapardoa baño besterik ezta. Ag G 84.
azpisarrera-3
IBAR-BURU.
a) Vega. "(L, BN, S), fond de la vallée" Lh.
Erreka oek biak, Mijoa deitzen zaion ibar buruan alkargana baturik [...] sartzen dira itsasoan. Izt C 99. b) Pueblo principal del valle.
Baztanen Elizondo ibar-buru. NEtx Antz 154.
azpisarrera-4
IBAR-HERRI. v. IBAI-HERRI.
azpisarrera-5
IBAR-ZELAI.
Inurritzako eleizdorreko ezkillaren danga-otsa barreatu zan ibarzelaian. TAg Uzt 105.
azpisarrera-6
IBAR-ZUHAITZ. Árbol de ribera.
Baita igar-zugatzak esaten yakenak be debeku onenatik at gelditzen dira. ForuAB 137.
azpisarrera-7
IBAR-ZULO. Fondo de un valle.
Elurra atertu gabe ari zun setatsu ta kementsu eta ibar-zuloraño edatu zen. Etxde JJ 257. Alabaiña, bat-batean, isilik egoan ibar zulo artatik eiagora, oiu, didar batek igon eban. Erkiag Arran 186.
azpisarrera-8
ON IBAR. v. on-ibar.
ibar
0 / 0 IBAR-AUZO >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper