Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

18 emaitza hontz bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hontz.
tradizioa
tradizioa
Tr. En la tradición septentrional se documenta desde el s. XVII. La forma más empleada es huntz(a) (-nz- en Haramburu y Sauguis); hay huntz en Etcheberri de Ziburu, Hiribarren e Hiriart-Urruty, y tbn. en compuestos en Goyhetche (un- ), Duvoisin y Bibl . Pouvreau emplea la forma det. hontza . Al Sur se documenta desde mediados del s. XVIII. La forma general es ontz(a) . Hay ontz en Moguel, Zabala, Arrese Beitia, Etxaide, M. Itziar, Loramendi, Olea (268) y Zendoia (170); onza (det.) en Larramendi, onts en Zaitegi y hontza (det.) en BiblE . Sólo encontramos algún ej. seguro con -a constitutiva en A. Zinkunegi (63).
sense-1
1. (V, G, AN-larr-5vill-araq-ulz-olza; SP, H (det.); o- Lar, Añ, H (det.), MItziar Txoriak 67), untza (V-ger, L; ZMoso 65, H (det., + h-); hunza Ht VocGr 370, Arch VocGr (det.)), huntz (G-nav, AN, L, B, BN, Ae, Sal, S; Urt I 300, VocBN , Gèze, Dv). Ref.: Bon-Ond 144; VocPir 440 y 441; A (ontza, untza, untz, huntz); Arzdi Aves 161; EI 383; Lrq (hüntz); Echaide Nav 109; Asp Leiz2 (untze); Iz Ulz , ArOñ; CEEN 1971, 326; SM EiPaj; Elexp Berg (ontz).
Lechuza; búho; cárabo. "Lechuza" Lar. "Curuja, especie de lechuza" Ib. " Ontza, mochuelo. El puro bueno, que a nadie persigue" Mg PAb 181 (en una serie de explicaciones etimológicas; tbn. en VMg 14). Cf. VocNav s.v. ontza y onza.
Iaun puxanta, gauaz duzu gidatzen huntz itsua. EZ Man II 133. Harri zaharretan dagoen hontza bezala. SP Phil 124 (He 127 huntza). Onzak, mosolloak eta beste gau-txoriak gauz ikusten dute. Lar SAgust 11. Ontzari ez begiratu lumara. Mg PAb 121. Ontzak iges egiten du argiagandik. AA III 419. Hüntzek yaten düzte sagüak. Arch Gram 11. Ostruka, huntza, maloina, astorea eta beren motakoak. "Noctuam". Dv Lev 11, 16 (Ur, Ol, Ker ontza; Bibl huntz-oihularia, BiblE hontzuria). Tiroz botatzeko ontz deabru ori. Zab Gabon 61. Zera kanarioa, ni ontz bat tristia. AB AmaE 409. Elizatik ojuka / asi zaizku ontzak. Tx B 167. Daki ez diradela / ontzaren ujuak / Jesus gure Redentoriaren / amar konsejuak. MendaroTx 440. Egunez ontza suma ezkero, / esana da laister euri. "Búho". Or Eus 262. Ontz itsusiak eta xaguxar nazkagarriak leiotik sartuta. Etxde AlosT 28. Arresiko zuloetan ontzak eta moxoloak beren kabia egiten zuten. NEtx EG 1957 (7-8), 59. Gure mendietan asko ikusten dan ontza, urrengo au dek: Bas-ontza. MItziar Txoriak 67. Badiagu beste ontz bat ere eta oso txikia: Mozollo-ontz. Ib. 67s. Ontza berriz, gaillur garaienetik eguzki sarrera oartuz, gau-kantuan ari da. "Noctua". Ibiñ Virgil 78. Huntzak bilagarroari: buru-handi. A EY III 73 (v. tbn. el mismo refrán en NaEsZarr 2454 (BN-baig)). Uxo alargunaren / urruma gaixoa eta ontzaren / kantu trixtea. Berron Kijote 153. Hor nolazpait ohean sartuta, horra nun aditzen dutan huntza. Etchebarne 30. Ontzak besoa mokoarekin joizen ziola. BBarand 40. v. tbn. Ontza (det.): VMg 23. It Fab 29. Izt C 199. Xe 298. Noe 17. Iraola EEs 1914, 210. Uzt Sas 93. BiblE Lev 11, 17. JAzpiroz 134. Ostolaiz 29. Insausti 184. Ontz: Loram 80. Ataño TxanKan 141. Huntza (det.): Harb 340 (-nz-). Saug 129 (-nz-). Gç 47. Elsb Fram 165. Ox 113. Etcham 194. Barb Leg 147. Huntz: Hb Egia 140.
azpiadiera-1.1
(Como primer miembro de comp.).
Untz damari zeruak / eman ziotzan premuak. "Hibou" . Gy 224. Aren zain baitaude Mori-Tzeu-ren begi ernaiak eta Atenai-ren onts-begiak. Zait Sof 126.
sense-2
2. (G-goi ap. JMB At ), huntz (S ap. Lrq ).
" Ontza, tonto" JMB At.
Oro altxatzen dire, erranez: ez diteke, hori sobera da, erro behar da horren errateko, bulunba, huntza! Hb Egia 151. Zozo tonto buzoka eta huntz batzu ginela oro. HU Zez 121.
sense-3
3. huntz (Dv, A). (Uso adj.). "Gizon huntza, sauvage, qui fuit la société" Dv. "Se aplica también al hombre taciturno y misántropo" A. v. 1 mozolo (2).
azpisarrera-1
GAU-HONTZ. v. gau.
azpisarrera-2
HONTZ ERREAL. "Ontz erriala, búho real (B ubo bubo)" SM EiPaj.
azpisarrera-3
HONTZ OIHULARI. "Huntzoihulari, chat-huant" Hb.
Huntz oihularia, puianta eta ibisa. Dv Lev 11, 17 (Ur, Ker mozo(i)llo, Ol motzollo, Bibl huntza, BiblE hontza).
v. tbn. Bibl Lev 11, 16.
azpisarrera-4
HONTZ-PUTZ.
Ontza-putza (= otsaputza, astaputza) baño arroagoa (AN-gip). Inza NaEsZarr 840.
azpisarrera-5
HONTZ URRIXA. "Untz-urrixa, búho hembra" A.
hontz
0 / 0 GAU-HONTZ >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper