Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

71 emaitza eihera bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
eihera.
etimologikoa
Etim. Parece ser un derivado de eio, e(h)o 'moler'.
sense-1
1. (L, S; Arch VocGr , Gèze, H), eihara (BN-baig, Sal; eiara BN-arb, Sal; Dv, H), ihara (L-ain, BN; Ht VocGr, Lar DVC 246, Dv, H), igara (AN, L; Lar, , Dv, H), egira (A Apend). Ref.: A (eihera, eihara, ihara, igara); Lrq; Satr VocP (eiara).
Molino. "Eihera berriak iriña xuri (Sc)" A (tbn. en D. Béhéty GH 1929, 72). "Emazteki horiek ari dira eihera aphal (BN-mix), [...] charlan en voz baja" Ib. (s.v. emazteki). Leiçarraga (Decl ã 7r) da eihera como equivalente suletino de errota. v. errota.
tradizioa
Tr. Empleado en la tradición septentrional; en el s. XX hay tbn. ejs. meridionales. La forma eihera, que aparece ya en Oihenart, está mejor documentada que eihara .

Dono tibi in Laureiereta illam pezam. (Navarra, 1174) RIEV1909, 72. (Molino de) Yerabizkar (Amezketa, 1810). Eihera hon da dabileno, eta ez geldirik dagoeno. O Pr 128. Eiheran berant dezanak, bidian laster. Saug 93. Eiharako mutilla. Gy 23. Eihera borthan. ChantP 350. Bihotzak kalaka dituzte, [...], ustez eiherak golkhoan dituzten. Hb Egia 143. Nik eginen ber gisa lakhatüz eihean. Xikito 3. Igara edo errota. Etxeg RIEV 1908, 114. Xeha dezaten [ogia] eiharetan. Ox 137 (97 eihera). Hil ondoan ere tal, tal, tal ar litezken oraino, errota edo eiharako kalaka bezala. Barb Sup 115 (33 eihera). Senar-emazte higatu dire / Eihara batekin. Etcham 186. Luzaideko elektrik eihera aipatua. JE Ber 13. Bi emakume ariko dira eieran (errotan) eiotzen. Ir YKBiz 414. Gaxuxa eihera bezala ari delarik athertu gabe, ['hablando sin parar'] . Lf Murtuts 52. Xaberrik zuen eihera baten arrandan ezartzeko. Ardoy SFran 80. Eihera berriak, irina xuri. EZBB I 90. Han dago oraino haren eihara hartarako ur-bilgia. Larre ArtzainE 55.
v. tbn. Zerb Azk 109. Igara: Ag EEs 1917, 170.
sense-2
2. (BN, S; Foix), ihara (Dv). Ref.: A; Lrq; Lh.
"On dit quelquefois ihara pour estomac et aussi pour battement de cœur" Dv. "Cuajo del ganado" A. "Estomac" Foix.
sense-3
3. "Moulin à café" Lrq.
azpisarrera-1
HAIZE-EIHERA. v. haize.
azpisarrera-2
EIHERA-ARDATZ. "Eihara-ardatza, roue de moulin avec son arbre" H s.v. ardatz.
azpisarrera-3
EIHERA-HARRI (L, BN, S; Arch VocGr, Gèze (eiherarri), H; ihara-h. Ht VocGr, Dv, H; igara-a. H). Ref.: A; Lh; Lrq; Giese MolinS 621. Rueda de molino. "Piedra de molino" A. v. errotarri.
Kondemnatu zuten ihara-harriaren biratzerat. Lg I 234. Ihara harri bat lephotik lothurik, itsasoaren zolarat bota. Dh 232. Ihara harri bat zerutik itsasora eror laiten indar berarekin. Dv LEd 217. Aingürü azkar batek altxatü zian harri bat eiherarri handi bat bezalakua. Ip Apoc 18, 21 (TB eihera harri, He errota harri). Errota edo eihera harri eta buxon handi batzuekin jostetan ari dela. Barb Leg 130. Eiera-arri (errotarri) bat lepotik lotu. Ir YKBiz 309. Ainbat arretaz eiara-arriak / emanen talo guria. Or Eus 280. Goizetik arratserat bizkarrean eihera-harri bat ibilarazten zioten dohakabeari. Zerb IxtS 49.
azpisarrera-4
EIHERA-BARRA. "Palo de hierro para mover la viga. Ehe- es una contracción de eihéa (eihera) 'molino'" Giese MolinS 621. "(S, Foix), fer qui traverse la meule inferieure dans son centre" Lh.
azpisarrera-5
EIHERA-BULAR. "E.-bulhar (S; Alth), le "devant" du moulin" Lh.
azpisarrera-6
EIHERA-ERROTA. "(Sc), rueda de molino" A.
azpisarrera-7
EIHERA-ETXE. "Eheetxia, casita de las muelas" Giese MolinS 621.
azpisarrera-8
EIHERA-KALAKA (e.-klaka S ap. A; Foix). "Cítola, pieza de madera que se mueve al compás del movimiento de la rueda del molino" A. "Claquet du moulin" Foix. v. kalaka.
azpisarrera-9
EIHERA-NAZA. "(Sc), saetín de un molino" A. "Bief de moulin" Lrq. v. naza.
azpisarrera-10
EIHERA-PALA. "Eihera-phala, pelle, pièce d'un moulin à eau" H s.v. phala.
azpisarrera-11
EIHERA-PIKO. "-phiko (S; Foix), smille" Lh.
azpisarrera-12
EIHERA-SAGAR. "Igara-sagar (L-sar [Zugarramurdi]), membrillo" A Apend. v. irasagar.
azpisarrera-13
EIHERA-ZALI (-zali BN ap. A Apend; -zaldi Lh). "Turbina" A Apend. "-zaldi, -zalhi, (la) turbine" Lh.
eihera
0 / 0 BIHOTZ-EIHERA >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper