Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

118 emaitza zaia bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ortozik.
sense-1
(V-gip, Ae; ; -tzik L-sar, B), ortutsik (L, BN, S, R; -th- SP), ortosik (V-ger-gip, B (-tsik); Añ, Izt 44r), ortoxik (B, BN-baig, Ae; A, VocB ), ortuxik (Ae), ortoxirik (Ae), erthutsik (S), aurtotsik (Arch VocFab), urtutsik (AN-ulz, R-is; H (s.v. urthuts), Foix ap. Lh.), urtuzik (AN-erro, Sal), urtuxik (AN-ulz-erro, Sal), urtuxurik (ZMoso 67), urtuxirik (Sal, R-uzt), urtuzi (AN-erro), urtutsi (AN-ulz), portotxik (AN-burg). Ref.: A (orthutsik, urtuxirik); A Aezk 297; Lrq (erthütsik, orthütsik); Satr VocP (ortoxik); Echaide Nav 255; Etxba Eib (ankutsik, ortosik); Iz UrrAnz, ArOñ, R 311; Holmer ApuntV y Elexp Berg (ortosik); Izeta BHizt2 (ortotzik).
(Estar, etc.)descalzo. "Pieds-nus" Arch VocFab. " Ortoxik egon, estar descalzo" A (s.v. ortox). " An bere txakurrak ortozik aldabiltz, también allí los perros andarán descalzos" Ib. " Órden urtútsik, véte descalza" Iz R 311. " Ortosik juan zan Mañaritik Urkiolarañok, [...] " Etxba Eib. " Ortotzik pilotan [...]. Ortotsik torri ginen [...]. Ortoxik Legateraño " Izeta BHizt2. " Jarri zapatilla batzuk, ez ibilli ortosik " Elexp Berg. v. HANKA UTSIK, ortoz.
tradizioa
Tr. Documentado al Norte desde principios del s. XVII, y al Sur (donde aparece sobre todo en textos vizcaínos) desde principios del XIX. La forma general al Sur es ortozik; hay ortosik en Añibarro (tbn. ortozik ), Iturzaeta, Enbeita (191) y Oskillaso, y ortotsik en San Martín. Al Norte la forma urtutsik se encuentra en Saint Pierre, Etchamendy, Lafitte y en un ej. de Herria (en estos dos últimos con -th- ); orthutsik en Etcheberri de Ziburu, Axular y Hiribarren; ortoxik y urthuntsik en sendos ejs. de GH y aurthontsik en Archu (Fab 163).

Bide luzeak pasatzen / ziñituen orthutsik, / lur gogorraren gaiñean / etziten unhaturik. EZ Noel 172. Ikhatz bizien gaiñean orthusik, oin-zolak erre gabe, ibil ditekeiela. Ax 397 (V 259). Abarkak zirian euren oñetakuak ta ortozik ibilten bere ez zirian lotsatuten. Mg PAb 50s. Krutze astun bat lepoan [...] / urteten dau ortosik. EL1 183 (v. tbn. MisE 130 ortozik). Batzuk ortozik, zaku zantar ta zilizijoz jantzita. JJMg BasEsc 128. Umiak ortozik, billoxik, gosiak ilik dabilzala. Astar II 89. [Eskaldunak] ez dire negu hotzen beldur nihoiz ere, / Orthutsik elhurrean ikusiren dire. Hb Esk 165. Buru-utsik, ortozik edo orpo-utsik eta erdi-billoizik. A BeinB 81. Sartu nintzan etxera / isilik ortozik. Azc PB 256. Ikusirik ebilela oiñez, ortosik eta ain errukigarri, asi ziran berari barre eta burla egiten. Itz Azald 42. Uso zuri eder bat / oinetan ortozik. Balad 191. Guazen beste errira, / An bere txakurrak / Ortozik dira. Alt EEs 1917, 43 (tbn. en Erkiag BatB 114). Urtutsik iragan nintzan hango karrika ederretan gaindi. StPierre 28. Bazoazkon gauaz ortoxik (oin-huts) soldadoak eta xakurrak ez zitezen ohart heien urhatseri. GH 1927, 151. Lepoko-korbatarik gabe, / pedazuak galtzetan, / Eta urtutsik askotan. Etcham 75. [Emaztea] bekatu mortala bezain itsusia, zaia gorrasta bat soinean, buru-has eta urthutsik. Lf Murtuts 19. Basalde baitan galduta, ogirik gabe ta ortozik. 'Descalza' . Zait Sof 115. Harritua nago, oharturik herri huntan jende gehienak urthutsik dabiltzala! Herr 17-2-1955 (ap. DRA). Urthuntsik edo eskalanpueki, bena galtza gabe zütian beste haurrak. GH 1958, 11. Zapatak ortotsik probau biarrian izan zan. SM Zirik 122. Alpargatak lepoan jarri ta ortozik joaten giñan elizperaiño. And AUzta 106. Ortozik, dagoan lez, isillean dabil Nikanor eskopetearen billa. Erkiag BatB 142. Bakharrik, ortosik eta prakak izterretan batuta, belhaunetaraino sartu uretan. Osk Kurl 162. Bat zapataz eta iru ortozik. Gerrika 117 (ib. 25 ortosik).
v. tbn. EZBB I 101 (V-m). Etxabu Kontu 86. FEtxeb 34. Ortutsik: Ayesta 46.
ortozik
<< ordain 0 / 0 orzain >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper