Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

118 emaitza zaia bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
kondaira.
sense-1
1. (BN-baig ap. Satr VocP ; Lar, H (V, G, + kh-)), kontaira.
Relato, narración de un hecho (real o ficticio). "Narración" Lar. v. istorio, 1 kondera, kontaera.
tradizioa
Tr. Documentado por primera vez en Etcheberri de Sara, que es el único autor, junto con Beovide, en emplear kontaira . Al Sur se documenta por primera vez a mediados del s. XIX y va haciéndose más frecuente ya desde finales del mismo. En DFrec hay 81 ejs. de kondaira, meridionales.

Eskualdunen eta Eskual Herriko berririk jakingabez eta bertzetarik entzun ahal zituzken aierupenezko kontairei sobera fede emanik. ES 120. Gerthaldi batzü adiskidegoaz edireiten dügü kondaira zaharretan. Egiat 218. Ebanyelioko parabola edo konparantzen iduriko kondaira labur batzu. Gy VI. Erakutsi on eta kondaira miragarriak kontatzen zizten. Arr GB 14. Jarriz begi aurrean aien kondaira. SBaroj in FrantzesB II 123. Gubioko otsuaren kontaira. Bv AsL 410. Sukaldean esaten ziran ipuiñak eta Aitorren egunetako kondaira egiazkoak. Ag AL 60. Lurdesko Amaren kondaira. InGoñi 17. Eguerriko kondaira. Barb Sup 163. Ene iloba maiteak, horra akabo ene kondaira. Ib. 166. Hainbertze kondaira pollit gure xaharrek oraino baitakite. Zerb Ipuinak 518. Oraintsu bukatu dedan Gibelalde Aitaren kondaira erakutsi nai dizut. Lab EEguna 81. Kondaira humoredunak idatzi dituena. Mde Pr 245. Don Kijote Mantxako famatuaren kondaira. Berron Kijote 22. Jarrai zure kondairari, geiago ez dizut-eta ezertan moztuko. Ib. 137. Santu bakoitzaren kondairari buruz ez naiteke ezer esaten ari. MEIG II 123. Joera hori arras nabari baita Campionen elaberri eta kondairetan erabat. MEIG VI 87.
v. tbn. Zab Gabon 104. Otag EE 1881b, 110. AB AmaE 7. Apaol 22. Lap 125 (V 59). Moc Damu 11. Ezale 1899, 14b. PArt in Bil 171. Echta Jos 272. Ox 34. AIr RIEV 1928, 598. Ldi RIEV 1929, 207. Jaukol Biozk 58. Etcham 143. TAg GaGo I. Erkiag Arran 9. Bilbao IpuiB 80. Onaind in Gazt MusIx 152. Alzola Atalak 96. Xa Odol 99. JAzpiroz 7. Larre ArtzainE 300.
azpiadiera-1.1
(Como segundo miembro de comp.)
Errege eta bertze yende handieri / egiotzue amets-kondairak ausarki. Gy 215. Galdegin zioten bertze apez-kondaira ttipi bat. Lf Murtuts 22. Maitasun-kondaira bat. Mde Pr 192.
sense-2
2. (LarDv, A), kontaira ().
Historia. v. historia.
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales y en Eguiateguy. Kondaira es la única forma que aparece en la literatura.

Kondairak dio Saul erregiak [...] Jinkoa ziala othoizten. Egiat 171. Gipuzkoaren kondaira. Izt C 478. Testamentu Berriko kondaira edo historia. Lard 361. Kondairen baten ezagualde labur bat (Donostia, 1879). JFlor. Ez digu kontairak esaten Donostian nun egon zan Franzisko. Bv AsL 124 (podría significar más bien 'crónica'). Faraonen erriko kondaira ikasi. Ag Ioan 204. Euskalerriak bere kondairan duen gertakizunik aundiena da. Etxeg in Ag AL 6. Gaur kondairaren egitekoa da gure aurretikoak nola bizi ziran asmatzea. Etxeg RIEV 1908, 113. Gipuzkoako Kondaira ta gaurko eguneko izakera. ForuAG 337. Jainkoaren erriaren kondaira. Inza Azalp 35. Kantak, kondaira argituaz, gizaldiz gizaldi doaz. SMitx Aranz 198. Kondairak dionez, Espaiñiako errege Pilipe II-k Madrid-dik Escorial-era joateko zaia bear izaten omen zun. Munita 146. Kondaira lekuko, gizadia nonai ta noiznai Jainko-fededun azaldu zaigu. Vill Jaink 27. Naparroako kondaira. Alzola Atalak 105. Ondarroako kondairan. Etxabu Kontu 130. Euskal literaturaren kondairarako oinarriak. MEIG IV 73. Badira gure kondairan, nik uste, ilun baino ilunago dagoen auzi bat baino gehiago. MEIG VIII 55.
v. tbn. EE 1883a, 233. AB AmaE 104. Mde Pr 43. Or Aitork 365. Txill Let 128. NEtx Antz 54. Gand Elorri 10. Gerrika 261.
azpiadiera-2.1
(Como segundo miembro de comp.)
Munduko literatur kondairan ezagutzen danik eta olerki lirikurik ederrenetarikoa. Onaind in Gazt MusIx 149. Bi prediku, literatura kondairetan orain arte aipatu gabeak. Lf ELit 202. Giza-kondaira lurraren kondairari, eta batez ere lur-azalarenari, itsatsirik ageri baitzaigu. MEIG VIII 63.
azpisarrera-1
KONDAIRA-AURRE. v. kondairaurre.
azpisarrera-2
KONDAIRAZKO. Histórico.
Españako itztegi kondairazko ta luzeazaltar [...] izkribu gogoangarri aomen andikoan. Izt C 125. Españako itztegi luzeazaltar kondairazkoak. Ib. 480. Euskal-erriko kondairazko-egintza baten gañean itzkribu-lanik onena (Donostia, 1884). JFlor. Izkribu kondairazko onenarentzat eskeñi zan makilla (Donostia, 1885). Ib. Onerazpenekoak (de devoción), ipuiñak (fábulas), iolasgarriak (jocosas), kondairazkoak (históricas). A in Azc PB 17.
kondaira
<< karkabazain 0 / 0 1 kontu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper