Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

118 emaitza zaia bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bahe.
etimologikoa
Etim. De vasc. *bane, procedente de un rom. van (lat. vannus ).
sense-1
(V, G, L, BN, S, Sal, R-is; Lcc, Mic, SP, Urt, Lar, Aq, VocBN , Gèze, Hb, Dv, H, Zam Voc), bai (V, G, AN-ulz; Lcc, Lar, , Lecl (bahia), VocZeg , Dv, H), bage (B), bare ( -ia det. H (V)). Ref.: A (bae, bage, bai); Lrq; Giese MolinS 623; Iz ArOñ , Als, Ulz (baye); Ibarra Dima ; Elexp Berg .
Cedazo; criba; tamiz. "Çaranda, baea " Lcc. "Çedaço de çerdas, baia " Ib. "Sas, tamis, crible, van" SP. "Capisterium, bahea " Urt IV 195. "Cedazo" Lar, Añ. "Cribo, baea (R)" Aq 791. "Crible" VocBN . "Crible" Lecl, Gèze. "(en V et G principalement) tamis [...] (en L, BN et S) crible" H. "Criba de mallas anchas. Se pronuncia casi generalmente bai " A. "Cedazo. En V-ple es bai " Zam Voc. " Baia: Urune eralgiteko katxarroa da. Klase bi dauz, bata artoentzat paso geaukoa eta bestea garientzat paso gitxiaukoa. Egurrezkoa da eta azpien tela bat deko, tela irigie artoena, eta urunena tela serratuaua" Ibarra Dima. v. zetabe, 1 artza; ESKU-BAHE, galbahe, olabahe, zizpahe, zurdabahe.
Bere bahea bere eskuan du, eta garbituren du bere larraina: eta bilduren du bere ogi-bihia granerera: baina lastoa xoil erreren du behinere hiltzen ezten suan. Lç Mt 3, 12 (TB, Ip bahe, Ol bae, Echn bage; Ker galbae). Itsua da baeti ez dakusena. "Ciego es quien no ve por cedazo" RS 426 (tbn., con alguna var., en O Pr 288). Okin berriak baia zuri. RIs 73. Eztezazula permeti nahas gaiten bahean. EZ Man II 109. Alzoaz eta baheaz emaitea. (Hori erraiten da aseki, eta abondoski emaiteagati). O Pr 19. Iralkitzen da iriña bahi mee batean, ta kentzen zaio zai guzia. Mb OtGai III 277. Neke barrijak ogigiñentzat. Eralgi biar da bae zarratuban; alderagin birzaijari. Mg PAb 151. Bere bahea eskuan du, eta xahutuko du bere larraina. HeH Lc 3, 17 (Lç, Dv bahe; He zethabe). Azkenian igaraiten da bilhozko bahe batean eta pholbora eginik da. Ip Dial 118 (Dv, Ur zurdazko ba(h)e; It zurda bai). Zethabean edo bahean ogi bihia harat-hunat ibiltzen eta hazkarki inharrosten da. Arb Erlis 189. Bahiaz ura ekhar lezakek. Lander (sg. DRA: significa, más o menos, 'haría lo imposible'). Gaztenak, paderatik atheratzen ziren sukaldearen erdirat, han baitzagoden estalirik, epeldu artio, bahe baten barnean. JE Bur 76. Bagineraman emeki emeki bahetara guzia, ez baitziren azalak baizik gelditzen. Ib. 77. Arkaitzeti zilintzan bae bat. Or Mi 72. Eguzki bera dirudi, [auts] ua / ala xeetzen duan baia. Or Eus 390. Baetik ura ixurtzen dan bezelaxe zijoazkion oargabe biozparrengo ezkutuak. TAg Uzt 53. Horra non, ogia bahean bezala, zuen bahetzea galdegin duen Satanek. Leon Lc 22, 31 (Or baiean; IBk, IBe galbahean). Baiak urez dantzatzen gizan gizonaren indarrik gabe. Eta baien gañetik, ura gelditu gabe lur eta zikiñzantzu guztik kentzeko. JAIraz Bizia 84. Mailu-baheak daduzkak esku banan. Mde Po 69. Mangera jatorraren antza barik, angulatan joateko baiaren antz andiago eukela erriko uradarrak. Erkiag BatB 11. Gure aitak, Abatxe-zaarreko sapaipean eukitzen zuen gari-iriñari zaia banaztutzeko bae edo baia. Ta bae aundi arrek bi ez berdiñeko zaia banaztutzen zuen. Zubill 28. Batzuetan baian ura ta ferretan ez (AN-erro). 'Batzuekiko ain esku-zabal ta geien zor dienekiko ain esku-motz'. Inza EsZarr 169. Zelee-ren zumezko tresna merkeak, gurbizazko zaranak eta Iakus-en bae mistikua. Ibiñ Virgil 73. Heren ardien artzaiñgua / Santa Graztarrek egiten, / Jualterok, bahe eta jualte / ganuekin aldiz lantzen. Casve SGrazi 110. Mairu-mendiak oinperako dituzten basatiak, Arabia doatsuan urre-ale xee-fiña baiaz bereixi oi dutenak. Berron Kijote 199. Bahe ederrenak ez du urik atxikitzen. EZBB I 57. Gure belarria, beraz, edo belarriaren atzetik adi dauden burumuinak, bahe baten antzeko agertzen zaizkigu. Bahea sarea, nahiz tapitua izatea, ez da harritzeko. MEIG VI 100.
azpiadiera-1.1
(Fig.).
Orrengatik ez ditugu esan zer oartu ez duten askorik [...]; zer lasto, zer ale, irakurgaikiñek baia aundia bear. Anab Usauri 142. Landoletara sartzen diran langilleak leialtasunaren baiean pasatakoak dirala. EAEg 29-12-1936, 674. Ez dago munduan gizonak neurtzeko bae edo galbai bat baiño. Erkiag BatB 140.
azpiadiera-1.2
Ikusi duzu, irakurlea, gazta gordetzeko bae burniarizkoa? Anab Poli 8.
azpisarrera-1
BAHE-ALDE. "Baialde (V-m, G-to), armazón del cedazo y tambor" A.
azpisarrera-2
BAHE-ARO. "Baharoa, cercle qui forme le contour d'un tamis" H. "Baiaro, aro del cedazo. Galbaiaro, aro de la criba" A s.v. aro.
azpisarrera-3
BAHE-EGUR. "Baegur (V-gip), leño sobre el cual se agita el cedazo" A.
azpisarrera-4
BAHE LARRI (S ap. Lrq; Hb ap. Lh). "Crible à grosses mailles" Lrq. Cf. Mic: "Pan sin cerner, balarrikoa", posible var. o errata por bae-.
azpisarrera-5
BAHE-OHOL (baeol A; baiol V-oroz ap. A). "Palo sobre el cual se cierne el cedazo" A.
azpisarrera-6
BAHE-UZTAI. "Bageustai (B), armazón del cedazo" A. "Bage-ustai, aro de cedazo; armazón" Izeta BHizt2.
Fagoak ematen du mendietan edo zelhaietan orobat. On da urekotzat, bahe eta zethabe usteitzat. Dv Lab 319.
azpisarrera-7
BAHE XEHE (S; Hb ap. Lh). "Crible à petits trous" Lh. "Crible à fines mailles" Lrq.
Gero, oar bederen ez dezula Lizardi gogaiak etorri-ala yaulkitze-zale, baizik buruz eio, aztertu ta bae xeean igazkiak bakarrik dutekela arengandik mundura agertze-baimen. Markiegi in Ldi IL 12. Hor dago, bahexehea eskuetan. Leon Mt 3, 12 (Lç bahe).
azpisarrera-8
SAKELA-BAHEDUN. Despilfarrador.
Zenbat mozkor, zatar, alper-arri eta sakel-baedun ete da mundu zabalean. Erkiag Arran 115.
bahe
<< azpilkada 0 / 0 banaztu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper