Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

52 emaitza zabaldi bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
negarti.
sense-1
(V, G, AN, Sal; Lcc, Lar, , H, Zam Voc), nigarti (L, BN, S, R; SP, Urt I 299, Lar, Dv, H). Ref.: A (negarti, nigarti); Etxba Eib; Elexp Berg.
Llorón; que llora, doliente, desgraciado. "Flébil" Lar. "Guacharo, llorón" Ib. "Huerco, llorón" Ib. " Haur nigartia, enfant pleurard, qui aisément et souvent pleure. [...] Gathu nigartia, chat qui ne se tait pas de miauler après son manger" H. " Ume negartixa izan zan txikittan " Etxba Eib. AxN explica miaua (360) por negartia.
tradizioa
Tr. Documentado al Sur desde mediados del s. XVIII. Al Norte se encuentra en Haramburu, M. Dassança, Hiribarren y Prop . Hay negarti en los textos occidentales y nigarti en los septentrionales y alto-navarros.

Maria Madalena bekhatore nigartia. Harb 236. Idi begi nigartiak nola behar diren sendatu. Mong 592. Aurren batzuek algera ta aur motel, negartiak txitxia ta paparekin engañatuko gaituztenak? Lar Fueros 48. Nor dire nigartiak? CatAN 66 (tbn. en Legaz 53; Añ MisE 115 negarti). Zori onekoak negartiak edo negar egiten duenak. AA I 624. Jesusen ikasle eta andre negartiai otseginda Tabita biztua eta sendatua eman zien. Lard 497. Ez du balio mintza gaiten Brahmaren nigarrez gaizkien ondotik. Beldurtzeko zen haren aurkitzea eskaile eta nigarti guzietan. Hb Egia 58. Ez dut deusik aditzen, uso tortoila baten khorroka nigartia baizik. Prop 1902, 108. Lurrari daragio ots negartia. Ldi BB 128. Sukarretan aitu zan Uda, jaun gorria / otzikaran utzirik seme negartia. Loram Y 1933, 339. Ardi bat [...] idoro baitzuten marraka negartiak egiñaz. Etxde JJ 10. Ume negartieri erregiak eztetse kopiñik pe ekartzen. SM Zirik 89. "Aita! Aita!" egin zuan ume-abots negarti batek. Osk Kurl 30. [Urretxindorra] bein ta berriz asten da bere kanta negartian zabaldi guztia intziriz beteaz. Ibiñ Virgil 117. Begi negartiak. NEtx LBB 250. Zuk nere egun negarti aiek, eredu / zenituan artu. Berron Kijote 26. [Chaplinen zinema] beti izan da negartia, farre-algara eta negarra elkarrekin nahasiak ibili dira. MIH 318. Zerbait betiko galdu izanaren minaz negartiak eta lantu jotzaileak nagusitzen dira euskaltzaleen artean. In MEIG VI 37.
v. tbn. DurPl 50. EE 1882c, 449. A BGuzur 110. Ayerb EEs 1917, 80. Zait Plat 30.
azpiadiera-1.1
(Tema nudo, usos advs. y predicativos).
Ala nindebila nigarti ta beldurrak. (298) LE-Ir. Lau aldiz ganbiatu zen gorphutzez. Ikusi zen aldiz lohi, nigarti, bele, izkiribatzaile. Hb Egia 58. Maitaleenak asperkorrak dira, ederrenak itxusi, zoriontsuenak negarti. Ag AL 113. Olakoarentzat olerkari izatea negarti izatea da bear ba da. Or Y 1933, 407. Eguzkirik ezpalitz, tira, baiña ba-dago, ta ala ere beti negarti. Vill in Gand Elorri 16. Pago zar biak beren bakarra / aitatzen dute negarti. NEtx LBB 254. Antxume bakarti, tegian negarti. EZBB I 35.
v. tbn. Bil 135. AB AmaE 408. Echta Jos 30. Enb 106. BEnb NereA 186. Nigarti: EZBB I 90.
azpiadiera-1.2
Plañidera.
Penitente oneei, leleengo graduban egozanian esaten jakeen negarti edo lutudunak. JJMg BasEsc 271. Urrakaren illetak (obispo ta abade ta monagillo ta negarti eta guzti). Lek SClar 138.
azpiadiera-1.3
Chirriante.
Txakurra lasai dabil, / gurdia negarti. Or BM 100 (tbn. gurdi negarti en Ibiñ Virgil 105). Gurdi zahar negartiak baino kurrinka eta karranka gehiago dario. MEIG II 69.
azpiadiera-1.3.1
Urezko sarats aundi / negarti / zorionezko / zabal baten antzean.Gand Elorri 139.
negarti
<< muga 0 / 0 neurrigabe >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper