Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
arnari.
sense-1
(R-vid sg. A; BeraLzM).
Fruto. " Bagoarnari, fabuco, hayuco, fruto del haya. Aretxarnari, bellota, fruto del roble. Artakarroarnari, bellota, fruto del encino" A. Se trata de una palabra deducida erróneamente por Azkue de un escrito de Mendigacha: Bagoak, aretxak eta artakarroak ekutendein frutiuari erraiten zabei, bagoarnari magalla, aretxarnari zĩ, eta artakarroarnari artazi (130). Se trataba, como se ve, de -ar(e)nari 'al del', con síncopa de -e-, regular en este caso en salacenco y roncalés. Cf. Mdg 165s. : "En la 1. a pregunta, la palabra que pone V. de arnari sobre la fruta, no recuerdo haber oído jamás ese nombre"; cf. tbn. MIH 72: "Santu, saindu, eta fruitu-ren ihesi genbiltzala, deun eta arnari gurasorik gabekoak hartu genituen". v. fruitu.
tradizioa
Tr. Ha sido bastante empleado por los autores meridionales del s. XX. En DFrec hay 2 ejs.

Atsegabearen arnaria (fruto). Ayerb EEs 1912, 179. Euskel-Idazleak yo ditezke nere aburuz Eusko-Pizkundeak ekarritako arnari edo frutu bikañenetakotzat. Ib. 146. Lurrak [...] arnari edo garaun geiago ekarten dabe. ForuAB 69. Zeintzuk dira Espiritu Santuaren arnariak (frutuak)? Espiritu Santuaren arnariak amabi onexek dira. KIkV 35. (KIkG 22 sorkari edo frutuak) Arnari umotuak emon leikezan zugatz eder bat. Mant LEItz 55s. Ez dago, ba, zugatz onik arnari txar dakarkenik; ezta zugatz iroturik ere, arnari zindo dakarkenik, bere arnaritik zugatza zein dan ageri da-ta. Ol Lc 6, 43 (Or zitu, Ker frutu, IBk e IBe fruitu). [Pikondoaren] arnariak (frutuak) billatzera. Ir YKBiz 288. Eztut gaurgero matsaren arnari onetatik edango. Ib. 435. Ugaldu bitez zure landareak. Gero ta arnari mardulagoa bekarte. Ldi IL 86. Lurrak lekarkezan zitu, arnari edo frutuak. Eguzk GizAuz 148. Euzko-Gudaroztea eraberriturik degu. Beronen arnariak jasotzeko sasoiean gera ortaz. EAEg 12-11-1936, 276. Bost zugatz mardul, arnariz beterik adaburu. Or Poem 538. Janari mota guzietatik. Edari bikañenak. Frutak (arnariak). NEtx Nola 14. Ereiteko arnari-azia. Or Aitork 410. Arnari-zuaitz eta izakiak oro. Ib. 173. Ta oraiño guri etzaizkigu egiñez agertu, beren arnariz ezagu detzagun. (Mt 7, 20). Ib. 406. Gazta ederra, arroz-esne ta arnari zenbait. Etxde JJ 53. Loikerizko alkartasun onen arnari (fruto) izan ziñan zeu. Ib. 245.
v. tbn. Ibiñ Virgil 44.
azpisarrera-1
ARNARIDUN. Frutal.
Belar azi dunetan eta zugatz arnari dunetan bezala. Or Aitork 409. Txartaketan eta arnari dunetan eta abereetan. Ib. 407. Erne bitez lurrean arnari edo aledun zugaitzak ere. MAtx Gazt 15.
azpisarrera-2
ARNARIPEAN. Bajo el fruto.
Sendotu bitza euzko oraillak; / urtatu goiak naikoa, / ta azken zorian makurtuko da / arnaripean soroa. Loram Y 1935, 268.
arnari
0 / 0
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper