Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

36 emaitza taiu bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
berau.
Tr. Atestiguado al Sur desde Lazarraga, es algo más frecuente entre los vizcaínos; Al Norte sólo se encuentra en Axular, Pouvreau, Maister, Mercy y CatS.
Los suletinos usan beraur, y Axular beror. Al Sur beron- es la forma general en los casos oblicuos; encontramos sin embargo beraun- en Enbeita y beraur- en E. Arrese. Al Norte Axular y Pouvreau emplean beron- y Mercy berun-; en Maister hallamos siempre beraur-.
sense-2
1. (V-ger-gip, AN-mer; SP (beronek sin trad.), Dv), beraur (H, Lh). Ref.: Bon-Ond 169; Ort Voc; Etxba Eib.
(Uso pronominal). Este mismo. "Lui-même" Dv. "Précisément ceci, celui-ci" H s.v. bera. "Nor da berau!" (exclamación en sdo. peyorativo) Ort Voc. "Beraur (S; Mst 15), ce même, cette même [...]. [Il] se décline: beraurtan, en lui-même, beraurtarik, de lui-même, etc." Lh. Cf. 1 bera (3).
Ene zaldiau dabilela / berau pilotu berau bela. Lazarraga (B) 1200vb. Enkantadora Medeak baño denpora baten Jasoni beronek bere ezteidio falta geiago damari. Ib. (B) 1200vc. Eta hau izandu zela Iaun onen intenzioa, beronek aditzera eman zigu. Ber Trat 71v. Eta bere baitan barrena egiazko bertuteak, pazienzia, humiltasuna, bere buruaren beheramendua, eta beronen ganako amudioazko ukhoa frankoki pitzten dituela. SP Phil 491. Berau ikusi nuen ezkero. Acto 318. Beraur eztiaukezü ixilik segretü galthatü deitadanian. Mst III 45, 4 (Ip berak). Aphürri bere büriaren ezagüt erazitzia, berauren bihotzaren bethi ikhusle izatia. Ib. 45, 5. Zunbatenaz aphalago bere beithan jaisten beita, eta berauri xarrago dela üdüri beitzaio. Ib. 42, 1. Arako tronpeta San Jeronimo bati biotzeko ikara ematen ziona: au eremu batean, berau, penitenzia, orazio, ta negarrez desegiña zegoela. Cb Eg II 142s. Aita Saintiaganik Bülla ükhen artio, berunen Indüljenziareki. Mercy 11. Gloriako errége dagóla / beráu nork erranendú? LE Kop 169. Begira Altara orretan Zeure Seme maitea [...]. Berau da ostia garbia, Ostia santea, Ostia miragarria. Añ EL1 113. Bekaturen bat konfesazagarik azturik ezkutuan geratu eztakidan: bada eztakit, berau danez azkenengo Konfesiñoa. Ib. 149. Gomutaurik ez dala, berau baño asti ta era oberik. Añ LoraS 79. Botika guztiak baño, geiago osatu ditu beronek bakarrik. Ib. 15. Orregaitik eztago zeruban, ez luurrian eskabide oberik berau baño. Astar II 249s. Guztijai adi erazo eutsen ze osasuntsuba izan zan Luzatute au, bada beronegaz bota eban Anibal Italija guztitik. Ib. XIII. Gaztigatu izan zion onek, ezagutu zezala ezin zezakeala ezer egin indar andiagoen kontra, eta baldin ezpazan errendatzen tropa guztiarekin, beronen naierara, ganibetaz igaroak izango zirala. Izt C 489. Izan zaite Marijaren deboto egijazkua; bada beronek artuten ditu beronen egapian bere serbitzarijen arimaak. Ur MarIl 38. Beren esku-tzarrakin masallan, eta eskutik kañabera kenduta, beronekin buruan jotzen zuten. Lard 455. Karitatia da berthüte sürnatüral edo Jinkoaganiko bat, zuñek maitharazten beiteikü Jinkua beraur-gatik gaiza ororen gañetik. CatS 10. Premin, bene benetan bola da mundua, / Jira egiñaz berau aurrera dijua. AB AmaE 403. Orra, euskaldunok / Ispillu gaia, / Beroni jarraitzen / Arren izan bedi / Gure alegin ta / Danoen naia. Ib. 116. Bere Jesus txit maitagarria zuretzat iñolako probetxu gabe galtzea, eta beronegatik, tormentu geiago eramaten ikustea. Arr May 130. Bearrekoa eta preminazkoa dala guretzat erregua; bada berau baga, ezin jaritxi eta alkantzau ginaikez [...] laguntasun zerukoak. Itz Azald 59. Aragia kastigetea eta bere griñak ezitea da gauza bearrekoa arimearen zoriotasun betikorako, eta beraugaitik da guztiz ondo datorrena. Ib. 191. Jaungoikoak daki zenbat dirutan erosi daben au Jose Antoniok. Ta ondo egoki datorkit berau, egia esateko. Ag Kr 166s. Josetxo oso sendatu zanean, beronegaz joan zirean Gernikara Txomin da Juana Mari. Echta Jos 260. Aberatsik ere bat eta berau biartik aurrera badoakigu ta kito. A Ardi 72. Onexeri dautsoe bildur, berau egin da ugazaba, beronek epaia emoten dau eztabaidetan. Kk Ab I 92s. Juan dira abadiagana; etorri da berau be pelota-lekura, ta laster asmau dabe partidua. Ib. 97. Pizkortu, indartu ta sendotu ezadazu sinismen au, beronetan bizi ta il nadin. KIkG 84. Gorputzarentzat beroni dagokion janaria, ta arimarentzat bere eskarra ta Sakramentuak eskatzen dautsaguz Jaunari. KIkV 49. Jesusek erakutsitako egiak erakusteko, beronen bialdutakoen eta oien ondorekoen eskualdea bear da, ba, izan. Inza Azalp 93. Berau ere ixilik egon zan aguazillak amaitu arte. Or Tormes 109. Euzkera maite / daigula Jaunak gura dau, / goi-maitasunez / berau indartzen / alegindurik / uda, negu, egun ta gau. Enb 141. Baña beraunek eurai damotse ogija. Ib. 129. Ekarri eben zara bat, berau auzpez ipiñirik. Kk Ab II 147. Idaztitxu onek ezer jakingarririk edo ikaskarririk beronengan baldin badau, erarik atsegingarrijenaz irakasten dauala deritxot. Otx 6. Bata: euskeraren bidezkoagoa, beronek añako nortasunik beste izkuntzarik batek ere eztulako. Ldi IL 57. Euskel-Idazle-Batza irasi, ta beronentzat Batzorde ari sari orren zaitza eskatu. Ib. 148. Liburutxo au irartzekoan, beronen egillea ezpaitzegon irar-lekuan, uts askotxo agertu dira. Ir YKBiz 545. Gure baserritarrak --geienak beintzat-- gizartekeri edo sozialismoa zer dan, beronen asmuak zeintzuk diran eta nora garoakezan eztakie. Eguzk GizAuz 120. Erri-Lanak Zaingoaren mendean jardungo dira, beronek bearko dituan añean. EAEg 23-10-1936, 369. Zorionean berauren bidez / baldin banaiz gaur txori xamarra! EA OlBe 28 (en la vers. de Txindor 102 beronen). Onetsia bedi berau ta onetsia orrenbesteko erregearen emazte martzalak inguruan ditunok. Zait Sof 82. Azentzik eztu iñor bear alboan, izketan aritzeko. Beronek asmatzen ditu galdera ta erantzunak. NEtx Antz 77. Beti izan baitzion zaletasun aundia ta beronek egin oi zittun okerrak beti gutxietsitzen zittun. Etxde AlosT 60. Zama guztia Mateok eramanen du mando pare batekin, berau baitut ene konfiantza osokoa. Etxde JJ 52. Gurasoek nekez gerokotu sosekin kanpoan erosi etxe txipi batean beren egunak bukatzera joan zirenetik, berau ere haiekin bizi zen. Mde Pr 146s. Ara, luze genion oraiñaldia egun bakarrera osta laburtu. Azter dezagun berau ere, egun osoa ere ez baita oriñaldi. Or Aitork 319. Gaur, ostera, beste bat yatorkit burura. Zelebriagoa berau! Bilbao IpuiB 93. [Zubi] Bilbokoa bera be beunek [Steinman-ek] egiña dala esan geinke [...] Beunena da Mackinackoa be, zortzi kilometro luzeran dituana. EgutAr 10-6-1960 (ap. DRA). Asko ikasi geinke / berau artuagaz, / eta polito bizi / irabaziakaz. BEnb NereA 109. Atenaitarrek ere etzuten ahantziko gertaera itzal aren eguna, ots, Sokrate il zutenekoa; Platonek are gutxiago, zeren-eta berau baitzan ikaslerik kutunena ta argiena. Zait Plat 12. Hau egin digunak merezi du hiltzea. / Ezta gauza erreza beroni barkatzea. Arti MaldanB 210. Asi gaitezen ezkontzatik, berau baita familia berri baten asiera. Vill Jaink 156. Senar-emazte naikoa zaarrak dagoz bertan eta seme bat, langillea berau, bizi dira an. Erkiag BatB 169s. Alegiñak egin zituan mutillari beronen elgorria sendatzen. NEtx LBB 124. Berau da interesik aundiña euki biar leukiana. Etxba Eib. Beronek esan desku etortzeko, biar bat aindu gura deskula ta. Ib. Beste zubirik ez zanean, errian berau bakarra zanean. Etxabu Kontu 187. Lagun bat keixe gañetik txori bat legez bota eben, eta berau ez zan gudaria. Gerrika 73. Garrantzirik aundiena be beronek eban. Ib. 271. Onek aita zuan bertso jartzen poliki moldatzen zana, eta beronek etorri polita. Insausti 18.
v. tbn. Urruz Zer 93. ForuAB 85. Altuna 22. Anab Usauri 104. JMB ELG 102. Osk Kurl 39.
azpiadiera-1.1
(H), beraur (Lh), beror. (Tras sust.).
Este mismo. " Beraur (S; Mst 15), ce même, cette même. Herri beraurtako aphez bat, un prêtre de ce même pays" Lh. Cf. 1 bera (1).
Ihur ikhusi badüzü behinere hiltzen, orhit zite, bide beraurtarik behar dükezüla igaren zük ere. Mst I 23, 2. Sokhorri berauren emaitia. Mst xv. Esan bere eutseen beste bein gauza berau beste berba batzubekaz. Mg CO 8. Euki dogun errierta berau, izan dedilla kaltetsuba geure arerijuentzat. Mg PAb 210. Eta gauza santa beronen bitartez Filistintarrak ere kastigatu nai izan zituen. Lard 152. Illaren egunetako bakoitzerako irureun eguneko indulzia [sic], eta ill beronetako egun batean konfesatu eta komulgatu eta [...] erregututa induljenzi oso edo plenaria eman zuen. Arr May 5. Maite ditugun guzti-guztiei mesede berau egiezu. ArgiDL 70. Baba beltxarena soillik esanen dizut nik / --taiu berau baitute bestelako guzik--. Or Eus 49. Gorputz berau dugula, nolabait argia bezain mei ta sarkor biurtua. Or QA 201. Auzi berau arildu nai zuen Anaximander-ek. Zait Plat 29. Beste aburu batzuk, gai beroni buruz. Vill Jaink 185.
azpiadiera-1.2

(Tras demostrativo).
"(Eso) mismo, (c.) ori berori, orixe. Este mismo, berberau, au berau, auxe berau " . " Au berau (G), auxe berau (V), ce même, cette même chose" Dv.
Eze Iesu Kristo zeruan dagona bere Aita eternoaren eskuian Iaun hau berau an faltarik egiten eztuela baitago hostia konsagratuan. Ber Trat 8v. Bada haur beror erran ahal dezake gure Iaungoikoak ere. Ax 173 (V 116). Baiña ene kontra dela dirudien arrazoin hunek beronek, ni esportzatzen eta aitzinatzen nau. Ib. 16s (V 7). Bada arrazoin horren beronengatik, eztut ikhusi nahi. Ib. 394 (V 257). Egia au irakasten debe Teologo guztiak, eta au berau ediroko deb Kristabak segitzen diraden berso oetan. OA 166. Au berau egin bear dezu beste Santuen imajinakin. Iraz 27. Otoitz hau berau euskeraz. Lar STomas 1. Kristabak degun fedea au berau aitortzeko. CatBurg 14. Jesüs Jauna, zeren zure bidia hersi den, eta mündiaz mesperetxatü, emadazü grazia haren berauren mesperetxiareki zure imitatzekua. Mst III 56, 3. Ejenplu au berau Demofilo zeritzan Monje bati eskribitu zion. Cb Eg II 159. Ta Santa au berau, illtzer zegoela, Jesu Kristo, Aingeru ta Santuakin, bere ondoan ikusi zuen. Cb Eg III 238. Au berau egiten duten beste Arzai onak badira. Cb EBO 60s. Kristiñabak daukagun Fede au berau autortu edo konfesetako. Cb CatV 19s. Onek Jainkoari eskatu ta eragotzi zuan euria iru urte ta erdian; onek beronek egin zituan beste onelako mirari ta ekuskari ikaragarri asko. Ub 47. Au berau gertatzen da nere Sakramentura urreratzen diranetan graziako estaduan. Mg CC 230. Au berau eukan Jangoikuak Adani iraatsi eutsan berbeetiak. Mg PAb 186. Lar bere egia da, auxe berau, ta beste onen beste jazoten dala gugaz. EL1 87. Ta au berau, orain aita dogun sailaren gainian. fB Olg 135. Au berau aituten emoten deutsku San Paulo Apostolubak. fB Ic I 90. Ahi zenbat emakume arro, ta eurakaz dabiltzan mutillakaz jazoten dan au berau gaurko egunian! JJMg BasEsc 193. Egiten dau pekatu, auxe berau abere, edo animalijaren bategaz egiten dabenak. Astar II 149. Au berau gertatzen da, naiz izan guria. It Fab 259. Au berau gertatzen da arbolen ostoakin, gariarekin eta arroparekin. It Dial 32 (Ur auxe berau, Dv, Ip hau bera). Ah! Zenbat denpora ete dan auxe berau diñozula, eta orain artian ez dozu ezer egin! Ur MarIl 77. Juduak ere bazebilzan beren aldeko zerbait egin naiez, eta onek beronek San Pabloren itzari indar geiago eman zion. Lard 517. Lepoa apaintzeko perla oiek eman zizkidanak berak lepo au berau ebakitzea aginduko zuelakoan ez negoan! Arr GB 33. Bigarren aldiz Españara juan zanian, agertu zuan asmo au berau. Bv AsL 209. Auxe berau egin bear dau gugan erabagi egiazko eta benetakoak. Itz Azald 147. Au berau egiten du sazerdoteak meza santuan. Ag Serm 110. Auxe berau jazo ixan zan Bertolda nire senarragaz be. Otx 109. Alaka au berau alperrik da. Txill Let 82. Sariketa aretara aurkeztu zireanetatik bat, libru au izan zan, orain eskuetan daukozun auxe berau, irakurle. Bilbao IpuiB 5. Oindio asko ezta, auxe berau, edo onen antzeko gauza bat, Bilbo Katedraleko Majistralari entzun geuntsela. Akes Ipiñ 12. Berau ezkondu gabea zan. JAzpiroz 36. Aldatu al balitz be, auxe berau jazoko litzake. Gerrika 137. Baiña onek beronek / erein zun negarra. Insausti 315. Eta literatura horren hasieran, jaiotorduan ia, Etxepare [...] daukagu, aurrean duzuen Etxepare hau berau. MIH 291.
sense-3
2. beraur. Sólo este. Cf. 1 bera (4).
Txerkha ezazü egiazko bakia, ez lürren gañen, bena zelian, ez gizonetan, ez beste kreatüretan, bena Jinkuatan beraurtan. "In Deo solo" . Mst III 35, 2 (Ip Jinkoatan berartan). Jinkuareki beraureki, eta haren aingürieki nabasi izatia desira ezazü. "Soli Deo & Angelis eius opta familiaris esse" . Mst I 8, 1.
berau
<< beltz 0 / 0 berdingabe >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper