Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

125 emaitza tabako bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
saltzaile.
sense-1
1. (-ille V, G, AN; SP, Urt I 354, Lar, , Izt 29r, Dv, H, Zam Voc (-alle)), saltzale (AN, L, BN, R, S; H), salzale (Sal), saltzailla (V). Ref.: A (saltzailla, salzale); Lh; Lrq (saltzale); Etxba Eib; CEEN 1969, 82; Elexp Berg.
Vendedor.
tradizioa
Tr. Documentado en autores de todas las épocas y dialectos. En DFrec hay 14 ejs. de saltzail(l)e, 7 (6 septentrionales) de saltzale y 4, dialectales vizcaínos, de saltzalla.

Saltzaleak tenpletik iraitzi. Lç Io 2, tít. Egin zaite saltzaille erostean eta erosle saltzean. SP Phil 385. Aita nuen salzale / ama diru harzale / anaierik xipiena / mairuetarik genzale . (Canción citada por Oihenart). ConTAV 5.1.3. Uso eta sakrifiziotako gauzeen saltzailleak. Lg II 226. Erregeren liburu egile eta saltzailea baithan. Brtc 1. Zeinbat lapurreta txikirik askorakuak egin daruez errijetako saltzallak. Mg CO 71s. [Eskualdunak] gogotikago doazi [...] "Eskuara mintzatzen da" beren etxe-sartzean emana duten saltzaletara. HU Aurp 208s. Emakume saltzalleakin batera jarrita ikusi nuan [...] Ana Josepa. Ag G 85. Nausi ala sehi, saltzaile ala erosle. Barb Leg 70. Bizkarra bete segaz bakoitza, / saltzaille diruditela. Or Eus 305 (v. tbn. Mi 128). Saltzalearen bizkar utziko diran gaiei buruz. EAEg 21-3-1937, 1335. Kalean zear doala, saltzaille ibiltaun bat ikusi dau. Erkiag BatB 167. Saltzeko gauza, lurrean zabalduta; ta saltzaleak, orobat lurrean, exerita. Anab Aprika 29. Saltzallea, berriz, kastillano koxkor bat uken. TxGarm BordaB 62. Laborarietan berriz baziren saltzale prestuak, laster amor emanen zutenak. Larre ArtzainE 204 (ib. 204 saltzaile). Erostunaren ona eta saltzailearena ez omen datoz bat beti. MEIG III 87.
v. tbn. Mb IArg I 117 (-lz-). Gco II 265 (salsalle). AA II 182. Astar II 160 (-lz-). Lard 375. Hb Egia 136. Xe 295. Sor Bar 105. A BGuzur 109. Itz Azald 107. Alz STFer 112. ForuAB 85. JanEd II 20. Laux AB 85. Osk Kurl 154. Lab SuEm 167. Zait Plat 113. Uzt Sas 337. Etxabu Kontu 19. Saltzale: CatLan 1. Arch Fab 177 (-lz-). Etch 578 (-lz-). CatS I. ChantP 284. JE Bur 172. Ir YKBiz 378. Izeta DirG 93. JEtchep 30. Salzale: BOEanm 1330 (Mt 25, 9).
azpiadiera-1.1

(Como segundo miembro de comp.).
" Arrain saltzaillea, poissonnier" SP. "Bellotero, ezkur saltzallea " Lar. "Tabernero, [...] ardao saltzallea " Ib.
Uso kolunba saltzalen kadirák. Mc 11, 15 (He saltzaile). Mateo Roquemaurel inprimatzaillea eta liburu-saltzaillea baithan. ES 379. Okin, sagardo saltzalle, ikazkin [...]. Lar Cor 152. G. Roger Leclercq libürü saldzaliaren [sic] inprimeriatik. CatLan 1. Goseak amikatua, fruta saltzale bati frutu baten eskatzen. Laph 168. Egintariak: [...] Gauza saltzalliak, baserritarrak, arrantzaliak, erriko jendia. Alz STFer 110. Alkarregaz egoten zirean sarri, oial saltzallea ez besteak. Ag Kr 94. Tabako saltzaileak. Barb Sup 63. Arno saltzaile baten gana. Barb Leg 144. Bultziratzeko unean txartel-saltzalleak emango dien txartelaren truke. EAEg 21-11-1936, 354. Arrain-saltzaile Bidarteko, / Dena sorgin Getariako. InZerb Azk 98. Ez betozkit oiuka Gramatika saltzaileek ez erostunek. Or Aitork 27. Egunkari saltzaille egoki-egokia. Erkiag BatB 68. Pentsu-saltzaille. BEnb NereA 243. Sonbrero saltzaille bat. And AUzta 87. Gizonen jostagarri bada ihizia [...] kartuxa saltzaileak du irabazia. Xa Odol 257. Sardin-saltzalle arekin. Alkain 110. Esne ta tratu-saltzallea biali. Ataño TxanKan 187.
v. tbn. DurPl 60. Echag 187. It Fab 39. Sor Gabon 19. Elsb Fram 143. Azc PB 179. A BeinB 72. Echta Jos 26. Urruz Urz 44. Kk Ab II 34. Ldi UO 36. TAg Uzt 5. JAIraz Bizia 53. Bilbao IpuiB 37. SM Zirik 64. Anab Aprika 22. Vill Jaink 137. Osk Kurl 75. Alzola Atalak 139. NEtx LBB 221. Berron Kijote 191. Etxabu Kontu 87. Insausti 91. Saltzale: Ox 163. Ir YKBiz 59n. JEtchep 106. Salzale: Arch Fab 185.
azpiadiera-1.2
"Qui vend son honneur, sa parole, etc. Neska naskagarri bere ohorearen saltzailea, [...]. Egungo egunean bere buruen, gutitan ere, saltzaile direnak, hainitzak dira, [...]" H.
sense-2
2. (-ille V, G, AN; SP, H), saltzale (AN, L, BN, R, S), salzale (Sal), saltzailla (V). Ref.: A (saltzailla, salzale); Gte Erd 270.
Traidor.
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales y en los septentrionales Etcheberri de Ziburu, Axular y Oxobi.

Zeren ikhusten baituzu / hekin bihotzekoak, / gogoetak diradela / oiher eta gaixtoak. / Nik ere daritzat hañak / direla saltzailleak, / zeren hain laxoki hautsten / tuzten zure legeak. EZ Eliç 237. Askok nau asko maneraz / munduan tribulatu. / Ez naiz ordean hargatik / zureganik hastandu. / Saltzailleak ikhusitut / eta harritzen nintzen, / zeren etzituzten zure / manuak begiratzen. Ib. 247. [Saguzarrak] alde egin zuen Egaztien aldetik, igarotzeko lau oñekoen bando, edo aldera. [...] Saguzar saltzalleari [...]. VMg 49s. Badator Judas saltzallea. AA I 520 (v. tbn. acompañando a Judas en Cb Eg III 307, fB Ic III 307, Lard 443, Itz Berb II 145, Azc PB 314 saltzaile, Mb IArg I 194 salzalle, Ox 78 saltzale). Oh Jesusen soldau koldar, saltzalla edo traidoriak! JJMg Mayatz 115. Estutzen du [Jesusek] saltzaillea bere bularraren kontra. Ag Serm 351. Seme saltzalia. "Hijo traidor" . Laux BBa 70. Yainko-nardatzaile, gaixoen zanpatzaile, saltzaille [...]. Or Mi 64. Bere saltzale Yuda ere aiekin zegoen. Ir YKBiz 471. Norbaiten bildurrez bere mingaña lotzen badu, saltzallerik aundienetzat [...] esten dut. 'Ese me parece que es el peor' . Zait Sof 166. Bular dardaratsuak / kolko saltzallean / ezin asma daikezu / zer dizun gordea: / agian mesedea, / agian kaltea. SMitx Aranz 234 (ref. al mar). Eztut saltzalle baten ogirik txastatu nai. Etxde JJ 190. Yudas Iskariote, saltzaillea izan zana. Ker Lc 6, 16 (Ol, IBk, IBe saltzaile; He, TB, Oteiza, Brunet traidore). Alako saltzalle billauren bat izan balitz tartean, ilko zin nere aita zanak. Ataño TxanKan 61. Alboetatik [Kristori] laguntza gutxi, / saltzaillea bai ugari. AZink 182.
v. tbn. Zink Crit 57. NEtx Antz 148.
azpiadiera-2.1
(Con compl. en gen.).
Iudas, Iaunaren saltzaillea. Ax 435 (V 283) (v. tbn. en contexto similar Ub 77, Gco II 28 saltzalle, Ir YKBiz 441 saltzale). Ipui onek dio bere odoleko ta adiskiden saltzallea dala bere buru galtzallea. VMg 51. Jesusen saltzallia ta erosleak. Inza Azalp 65.
v. tbn. Lg II 254. BiblE Lc 6, 16. Saltzale: CatJauf 91.
azpiadiera-2.2
(Como segundo miembro de compuestos).
[Zuk esan dozu Arnoldo] erri-zaltzaille bat dala. Ag AL 95 (79 sorterri saltzailleak). Urrerik ezpalitz ez legoke ainbese lagun zaltzalle, ainbeste andinaiko, ainbeste lapur. Ag Kr 156. Erri saltzaille dan aitagoiak / arpegieran mozorro. Ayesta 92.
saltzaile
<< sakela 0 / 0 sari >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper