Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

125 emaitza tabako bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zigarro.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en la literatura desde principios del s. XIX; es ligeramente más frecuente al Sur. Hallamos la var. xigarro en Anabitarte.
sense-1
(V-gip, L, BN, S; Lar, , VocBN ), ziarro (V-gip, G-azp), sigarru, xigarro. Ref.: Lh; Lrq; Gketx Loiola (okerra); Elexp Berg.
Cigarro (puro); cigarrillo. " Mutikoak garo-metara ziarro piztua bota ta okerra sortu zan " Gketx Loiola (s.v. okerra).
Ardaoaren senide maitiak dirian pipia eta zigarrua. msOñ2 158r. Zigarro bat bethi musuan. Hb Egia 29. Abanako zigarrua abuan artzerakuan. EE 1885a, 223. Hartu zautan zigarroa eta phiztu zuen. Prop 1897, 17. Zigarruak bi kalte egiten ditu: bata osasunarentzat, eta bestea poltsarentzat. Moc Damu 28. Atzamarren artean . zigarro bat egiñaz. Ag Kr 48 (G 306 zigarro bat eskeñiko zion). Mordoxkaz mordoxka andoilak (zigarro andiak) banatzen asi zan Medel. A Ardi 67. Itzuli eban gero ezkerreko eskura zigarro batentzako lain tabakorri; [...] biribildu eban gero taketa lakoxe zigarro lodi ta gogor bat. Kk Ab I 102. Jaten zituen ezteietarik ekartzen zuen doi doia, jaun esposak eman zigarro erhaztunarekilako bat. Barb Sup 63. Sigarru bat ezpanian dabela. Ort Oroig 17. Kapitainak eraman zütian, [...] berrogoi-eta-hamar zigarro espainul. [...] Kontrebandako zigarrua bada, kontrebandista zu zira. Const 33. Zigarroz sakelak bete zituen. FIr 139. Utzi zituan mozkorkeriyak / kartak eta zigarrua. Tx B II 174. Zigarro aundia ezpañetan. Anab Usauri 35. Kopa bat koñaka fin eta zigarro ontto bat. JE Ber 35. Bere [kebelarraren] ostoekin, igartu ta artzitu ondoren, zigarroak egiten dira. Ibiñ EG 1951 (11-12), 29. Bota zun lurrera aboan erdi errean zun zigarroa. Etxde JJ 152. Xigarro bat ere eskeñi nion eta artu zuan. Anab Aprika 59. Zigarro galanta ezpanetan ebala. Erkiag BatB 10 (18 zigarro argal eta metxu bat). Tabakua sakeletik atara, ta zigarroa egiten asi zan. Ib. 87. Zigarroaren kea irentsiaz. Lab SuEm 169. Asi omen zan zigarroa egiten bietan zarrena. BAyerbe 149.
v. tbn. Iraola 137. Alz Ram 100. Lek EunD 14. Munita 139. Arti Ipuin 79. Ugalde Iltz 27. Osk Kurl 158. Izeta DirG 35. Alkain 135. Ataño TxanKan 203.
azpiadiera-1.1
Gu txikiyak giñala Krixtoenera juaten giñanian: "Aldi paten zigaluak eldiyak abanillo loiyak, beste eldiyak mixtuak eta poxporo'at faorez". Alz STFer 129 (puesto en boca de un niño).
azpiadiera-1.2
(Como primer miembro de compuestos).
Barrenkaleko . zigarro saltzallea zanean. Ag Kr 161. Han zagon, zigarro usain bat noiz eta non sendituko zuen. Barb Sup 64. Ipiñi eben mai-ganian zigarro pakete bat. Kk Ab II 50 (v. tbn. en la misma pág. zigarro-paketia). Izerdi-larria, gorputz-dardaria, zigarro-erratea... Bilbao IpuiB 106. Zigarro-errautsa ontzira jaurtiaz. Lab SuEm 171. Au ere zigarro-erretzalle amorratua baizan. Ataño TxanKan 46.
azpisarrera-1
ZIGARROA HARTU, ZIGARROAK HARTU. Fumar cigarro(s), cigarrillo(s). "Fumar [...] en cigarro, zigarroa artu" Añ.
Elizako ateetan pipa edo zigarroa artzen. AA I 530. Pipea edo zigarroa --tabako orria-- artuteak kalte egiten deutsala. Zav Serm II 190.
azpisarrera-2
ZIGARROA ERRE, ZIGARROAK ERRE. Fumar cigarro(s), cigarrillo(s).
Enekien zigarrorik erreten, bestela nundik edo andik eskuratuko nendun ori bere. A BGuzur 135. Haren ondo ondora, pafa, pafa, joanez, beren zigarroen erretzera. Barb Sup 36. Ez ardaurik edan dau, ez zigarrorik erre dau, ez akeitarik (kaferik) artu dau. Kk Ab II 130. Piarresek, denbora paxa, zigarro bat eta beste erre zitun. Etxde JJ 151. Artega nengoan: zigarroak erre ta erre. Bilbao IpuiB 106. Xigarro bat erre bitartean. Anab Aprika 64. Etzan izaten argia piztutzeko baimenik; ezta zigarroa erretzeko ere. Salav 83. Etzun beñere edaririk edaten, ez zigarrorik erretzen ere. Auspoa 77-78, 16. Zigarroa gogoz erreaz. Lab SuEm 170. Zigarro ura erre eta Elosuko errira joan giñan. Alkain 135.
azpisarrera-3
ZIGARROA FUMATU, ZIGARROAK FUMATU. Fumar cigarro(s), cigarrillo(s).
Aitai zigarruak ostu ta. fumatzen topatu dik. Sor Gabon 20. Zigarruak pumatzen. Moc Damu 28. Persona zarrauen aurrien sigarrue fumeten. Ort Oroig 18.
azpisarrera-4
ZIGARRO-ERRETZAILE. Fumador.
Zigarro-erretzaille askok etxean ereiten zuten tabakoa. BAyerbe 151s.
azpisarrera-5
ZIGARRO-ERREZALE. Fumador.
Naiz-eta zigarro-errezaleak gure kuadrillan asko izan. Alkain 126.
azpisarrera-6
ZIGARRO-KONDO. Colilla.
Ezpaiñean itsatsirik, zigarrokondo itzalia. RIEV 1907, 169. Zigarro-kondoa leiotik bota eta lotara joateko asmoa artu eban. Bilbao IpuiB 151.
azpisarrera-7
ZIGARRO-MUTXIKIN (-iñ V-gip ap. Elexp Berg). "Colilla. Mutikotan besteik ezian zigarro-mutxikiñak erretzen giñuzen" Elexp Berg.
Ezpanetan zigarro-mutxikin bat ebala. Kk Ab I 103. Arpegi estua, bibote erre erkintxua ta bedar artian taketa lez zigarro mutxikin amataua bertan. Kk Ab II 14. Erretzia akabatzen ebanian, ziarro-mutxikiña (colilla) bentanatik kalera bota-ta [...]. SM Zirik 131.
azpisarrera-8
ZIGARRO-PAPER (-papel V-gip ap. Elexp Berg). "Papel de liar. Gaur zigarro-papela erosten dabenak amarretik zortzik porrua erretzeko" Elexp Berg.
Artu eban barrutik zigarro-papel liburutxu okertu ta tximurtu bat, kendu eutson orri bat. Kk Ab I 102.
azpisarrera-9
ZIGARRO-PURU (V-gip; zigarro puro V-gip). Ref.: Elexp Berg (zigarro-puru). Cigarro puro. "Zigarro-purua piztu ta fubolera" Elexp Berg.
Kafia naiago diat, kopa bat ron eta zigarro puru aundi batekiñ. Alz STFer 122. Kapia artu degunian, ekarri dirate . zigarro puru bat eta sututzen azi naizenean, [...]. Moc Damu 28. Zigarro puru aundiya erriaz / lasaitu naian birika. MendaroTx 124 (ib. 170 zigarro puro). Zigarro puro on bat zer moduz letorkiguke? (Kaja batetik eskeñiaz). [...] (Zigarro-puruen muturrak moztuaz). Lab SuEm 210.
v. tbn. Urruz Urz 29. Zendoia 186.
azpisarrera-10
ZIGARRO-TXONDAR ( (G-azp)). Colilla.
zigarro
<< zigarreta 0 / 0 1 zoro >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper