Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

125 emaitza tabako bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 guarda.
sense-1
1. (Lcc, SP, Urt I 26, VocBN , Dv, H), goarda (Chaho, H), garda (Lecl, Gèze, Dv (s.v. guarda), H).
Guarda; guarda de la aduana. "Douanier" Gèze. " Jesus dot aita, Birjinea ama, yaun done Mikel guarda " A EY IV 9. v. 1 guardia.
tradizioa
Tr. Documentado en todos los dialectos aunque es más frecuente en autores septentrionales. La forma guarda es la más general. Garda se documenta únicamente en textos septentrionales. En DFrec hay 5 ejs. de guarda, septentrionales, y 2 de goarda, meridionales.

Ainguruiak zuien goarda, ararteko sainduiak. E 65. Hek bada ioanik segura zezaten sepulkrea, harria zigilaturik, goardekin. Mt 27, 66 (He goardak eman zituzten; TB ezarririk zaintzaleak). Euren guardatzat sei salbaje aldeetati ekartela. Lazarraga 1153v. Calesgua ere egia dela, guardak jarri direla barnerat deusik sar eztadin. (c. 1597). FLV 1993, 453. Zuek zaituztegu guarda. EZ Noel 158. Zarpattoan gorde nazan, garden eskuetarik. (L, 1765). BertsZB 107. Athera behar izan zen oinez, bere hiritik, etzuelarik berekin baizik bere goardak. Lg I 312. Oihan zañak eta guardak, / kuntzentziazko gizunak! Etch 308. Iduri du makhilak haren garda dela. Hb Esk 218. Geiago balio duala gizon santu baten esana aditziak, zazpi guarda atian jartziak baño. Bv AsL 215. Roumagnere brigadiera eta Haranburu guarda. Ox 197. Ori dala-ta ango goardak / egon oi dira garratzak. Uzt Sas 287 (79 guarda). Hil-kütxa iragaiten, aphez berretterekin; gardak belhariko. Casve SGrazi 114. Deliberatu zen guardetan sartzerat. Lf ELit 197. Tabako egitea ez haizu eta guardak etxolara. Etchebarne 43. Mendizaiak --goardak-- izentatuko zuan eguna ta ordua Otitako zelaira biltzeko. AZink 39. Mendi-guarda baten txabola. Gerrika 221.
v. tbn. Ub 94. Añ MisE 197. Bordel 80. Arch VocGr 69. Urruz Urz 138. Iraola 39. Barb Sup 6. Etcham 63. MendaroTx 45. JE Ber 95. Lek EunD 23. Lf Murtuts 16. Etxde JJ 46. Goarda: Cb Just 75. Revol 57. Olea 250. Insausti 86. Garda: Revol 60. Etch 188. Barb Sup 140. Const 31.
azpiadiera-1.1
(Como segundo miembro de comp.).v. GAU-GUARDA.
An dijoaz bada iru ardo-guarda ixillik illunbetan Txomiñen sapaira. Urruz Urz 57. Xandarmak, mendi-guardak eta aiuntamentuko jaunak emen agintzen dena egin deiyen enkargatuak gelditzen dirala. Goñi 73.
sense-2
2. goarda. Refugio.
Lotsaz herioak tronpa dezan bere goardetan egoiten da. Tt Onsa 154.
sense-3
3. (H), goarda (Lar, H), garda (Gèze, H).
"Observancia, cumplimiento de la ley" Lar, . "Garde, action de garder, conserver, surveiller, défendre quelqu'un ou quelque chose" H.
sense-4
4. "Pons commarginandus, [...] bazterrak egin behar zaizkon zubia; gardak vel guardak egin behar zaizkon zubia " Urt V 411.
azpisarrera-1
AINGERU GUARDAKO, AINGERU GUARDAZKO. v. aingeru.
azpisarrera-2
GUARDA-ETXE. Casa forestal, casa de los guardas.
Gero, Naparroako basoetan sartzen giñan. Bidean badago Goarda-etxea esaten zaiona. BBarand 95.
azpisarrera-3
GUARDA-KORSA. Guardia de corps (?).
Gure goarda-korsaren anparuarekin / firme ibilli giñan beldur gutxirekin. (1794-95). BertsZB 158. (el ed., en el voc. final, lo interpreta como "garde corse, guarda corsa")
azpisarrera-4
GUARDA-LEKU. "Armarium, [...] zer guardalékhua, zer guardatókia, guardatókia, [...] janhari guardalékhua" Urt II 331.
azpisarrera-5
GUARDA-ONDO, GUARDONDO. Guarda retirado. "Soldado, guarda ondoa, un ex soldat, ex douanier" H s.v. ondoa.
Guardondo errenta hogoi-ta hamabi urthez behar zuen gozatu. Ox 201. Geroxago guardondoa bera Hazparnen zen kokatu. Ib. 195. Jakizue atsegin hartu zutela azkenean guarda-ondo batek hitz hau erran ziotelarik: [...]. Lf Murtuts 16 (v. tbn. 18).
azpisarrera-6
GUARDA-TOKI. v. GUARDA-LEKU.
azpisarrera-7
GUARDA-XANPETRA. Guarda forestal.
Iduritzen zait oihanzainak, guarda-xanpetrak, hauzaphezak, juyeak eta polizako komesarioak zerbaitetako direla. Dv Lab 309.
guarda
<< gozatu 0 / 0 haizu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper