Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

142 emaitza sagardo bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
egintza.
sense-1
1. (gral.; SP, Lar, Añ, Lecl, Hb, Dv, H), egitza. Ref.: A; Gte Erd 63.
Acto, acción. Cf. Ip Eusk 1957, 173 (carta a Bon): "Lab. litt. egintza, n'est usité nulle part dans le Labourd --mais il est compris généralement et on fait usage dans les livres et dans les sermons". v. egikari, egikera, egikunde, egipen, egitate, egite, ekintza.
tradizioa
Tr. Antes del s. XIX sólo se documenta en Haramburu, Mendiburu y Birjin; a partir de entonces lo emplean tanto autores meridionales como septentrionales, siendo más frecuente en estos últimos. En DFrec hay 81 ejs. de egintza, 2 de ellos septentrionales.

Arren agrada dakion zure eginza hau. Harb 45. Eginz onen alde Jangoiko berak ematen duen grazia. Mb IArg I 162. Jainkotiargoazko egintzak. Birjin 41. Egintz onak badagitzike. Ib. 177. Fede, Esperanza ta Karidadeko egintzak. EL1 128. Bertzela eginen ziren asko egintz on egin gabe gelditzen baitire. Dh 48. Fedeko eginza edo aktuak. Astar II 8. Kulpable zia holako egintzaz? AstLas 56. Haren egintzarik mendrenak. MarIl 108. Apostoluen egintza-en izeneko liburuan. Lard 531. Ahalke dute hekien zenbait egintzez. Hb Egia 77. Ezen ez datza hitzetan Jainkoaren erresuma, bainan bai egintzetan. Dv 1 Cor 4, 20 (TB, IBk e IBe egintzetan; Lç berthute spiritualean, He eginetan, Ol y Bibl indarrean, Ker onbidean). Egitza izigarri horien aintzindariek elgarren artean phartitu zituzten. Prop 1876-77, 8 (tbn. egitza en 24). Bere semiak egiten zituan egintzai. Bv AsL 26. Euren egintzak direalako beti bizi. AB AmaE 160. Ala bere hitzaz ala bere egintzaz. Arb Igand 60. Egintza ederrenetarik bat. JE Bur 208. Auzotegiak zuen egintza jakiten duanean. Ag G 292. Ez ete eben urkatu bat-edo-bat bere egintza madarikatubekaitik? Kk Ab I 89. Egintzak esanak baño okerraguak dittuz. Otx 142. Erruki egintza ontarako. Ldi IL 106. Bereziko Auzitegiei ez dagozkien egintza guziei buruz. "Actos" . EAEg6-11-1936, 228. Mesias ethorri aintzineko egintza eta gertakari guziak. Zerb IxtS 7. Pastore jaunari bere egintza aitortu behar ziola. Mde Pr 74. Elizkoi baitzan eta egintza onaetan suar. Or Aitork 128. Geure egintzak dirala bide. BEnb NereA 236. Herrian gertatu ziren egintza batzuk judikatzera. Arti Tobera 263. Amodiozko ele ta egintza batzu. JEtchep 68. Egintza-egarria. Vill Jaink 133. Gaizkilearen egintza azkarrek. MEIG I 150.
v. tbn. Jaur 207. Gy 139. Aran SIgn 11. Legaz 57. EE 1884b, 115. Apaol 104. Jnn SBi 135. Zby RIEV 1908, 87. Lap 185 (V 83). HU Zez 198. KIkV 81. KIkG 25. ArgiDL 45. Barb Sup 154. AIr RIEV 1928, 599. Jaukol Biozk 59. Enb 209. FIr 146. Anab Usauri 98. Lab EEguna 98. Ir YKBiz 456. JMB ELG 87. Eguzk GizAuz 14. SMitx Aranz 101. Etxde JJ 40. Txill Let 127. Basarri 43. Ibiñ Virgil 86. Ardoy SFran 321. Uzt Sas 262. Berron Kijote 216.
azpiadiera-1.1
Egintza Katolikuko Biltokian.NEtx Antz 78.
sense-2
2. Acta. "Actas, eginderak, egitekoak, egintzak " Lar.
Batzar epallearen egintza (S.S., 1880). JFlor.
sense-3
3. Acción, realización; fabricación; obra, trabajo.
[Atseginza] ematen dio Jangoikoak bakoitzari egin dituen gauzen eginzari dagokan gisakoa. Mb IArg I 154. Laguntz berri horiekin batean, donetzeko egintza geroago gehiago aintzinatzen da. "L'ouvrage de sa sanctification" . Birjin 109. Gelditu izan baitzen bere egintza guzitik. Dv Gen 2, 3 (Urt obra, Ur, Ker y Bibl lan). Ikusgarria izango zan eguzki, illargi eta izarren sortuera goietan, ikusgarria izango zan itxasoaren eta lurrarren egintza. Ag Serm 110. Igandearekin hasi zuelakotz Kreatzaileak zeru-lurren egintza. Arb Igand 62. Edergintza-mota bati poesi (egintza) izena ematen diogun bezala. Or in Zait Plat 154. Gaur ateratzen dan liburua Teologiako urteetan asia da. Egintza luzekoa, beraz. Vill in Gand Elorri 18. Sudandarren etxe ta plaza-egintza biziro nere gogokoa arkitu nuan. Anab Aprika 89. Emengo sagardo-egintzak gutxitu dira oso. Uzt Sas 182.
sense-4
4. Obra, producción, creación. "Ouvrage" Hb.
Urrikaldu zautzu zur-eskuen egintza, oi arimen Artzain garai-garaia! "Votre créature" . Birjin 180. Sortu zuan bere irudira gizona egintza guzien erregetzat. Ag Serm 253. Giotto [...], Benozzo Gozzoliren egintzarik amaituenak gure aurrean. Ag Ioan 190. Erriko malla guzien laguntzaz lortutako egintza errikoia. "Una obra" . EAEg18-11-1936, 326. Bost gizaldiko euskal-egintza. SMitx Aranz 44. Bere olertitzan ezezik, bere egintza osoan barna ere. Gazt MusIx 62.
sense-5
5. "Acto, función" Lar.
azpiadiera-5.1
Acto (de una obra teatral). v. ekitaldi.
Egintza bakarra. Sor AKaik 111. Bigarren egintza. Moc Damu 21.
v. tbn. Ill Testim 3, Alz Ram 61, ABar Goi 14, NEtx Antz 30.
sense-6
6. (, Hb).
Efecto. v. egikunde (2).
Haren atzartasunaren egintz bat zen hari berehala ohartzea. "Effet de sa vigilance" . Birjin 323. Zelakuak dirian bere [esperanziaren] eginza edo efektuak. Astar II 19.
sense-7
7. Tarea, obligación, oficio. v. eginbide.
Ori [nekazaritza] da gure egintza. It Dial 43 (Ur langintzia, Dv ofizioa, Ip lankheia). Erlejiñozko egintzak: meza entzutia, urtian bein autortu edo konpesetia, eguneroko otoitzak. Kk Ab II 169.
sense-8
8. Factoría, fábrica.
Euskal Paper Egintza. Urruz Urz 17. Dauzka orraze, atabal, dunbada egintza (Zumárraga, 1899). JFlor.
sense-9
9. (Como primer miembro de compuestos).
Erri-Auzitegiko Egintza Batzarkidetza utzi dezala. "Cargo de vocal jurado de hecho" . EAEg21-2-1937, 1121. Egintza-Epailleak. "Jueces de hecho" . Ib. 16-4-1937, 1508.
azpisarrera-1
EGINTZA-BIDE. Trabajo, actividad.
Ertigintzan ere, gañerako egintza-bideetan ainbat. Ldi IL 125.
azpisarrera-2
EGINTZADUN (En composición o tras numeral).
Erruki-egintzadun / Lan aberkoi hori. Enb 65. Iru egintzadun antzerkia. NEtx Antz 7.
azpisarrera-3
EGINTZAKO. Actual, de cada acto (opuesto a habitual).
[Fede] eginzakua edo aktuala. Astar II 5.
azpisarrera-4
EGINTZAZKO ( (Lar, H)). Actual, de acto.
Giristino baten maithagunea izan behar da egintzazko maithagune bat. Dh 249.
azpisarrera-5
GAITZ-EGINTZA, LAN-EGINTZA, ON-EGINTZA. v. gaitz, lan, on.
egintza
<< egarbera 0 / 0 egintzaile >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper