Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

12 emaitza ofentsa bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
okasio.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado desde Leiçarraga; su uso disminuye al Sur desde mediados del s. XIX y al Norte desde principios del XX. En DFrec hay 13 ejs. de okasio y 1 de okasiño, todos ellos meridionales, y 6 (5 septentrionales) de okasione.
sense-1
1. (Urt II 295, Lar, ), okasione (Urt II 295, SP), okasino (V-gip ap. Elexp Berg ; SP), okasinoe, okaxione, okazino.
Ocasión; oportunidad. "Desocasionado, zorigabetua, okasiotik kanporatua " Lar. "Ocasión próxima, bide edo okasio [...] urbilekoa " . "Ocasión remota, okasio [...] urrutikoa " Ib. VocBN da la forma okasion, que toma de Ax 220 (sin duda errata por okasino).
Baina bekhatuak okasione harturik manamenduaz enjendratu ukhan du nitan guthizia guzia. Rom 7, 8 (He, TB, Bibl okasione; Dv, Ker, IBk, IBe bide, Ol oldar). Okasione bilha dabiltzanei okasionea trenka diezedanzát. Lç 2 Cor 11, 12 (Bibl okasione; He atzekia, TB estakuru, Dv, Ol y Ker bide, IBk e IBe aitzakia). Deseo neben okasio bat / zerren nagoan jakinik. Lazarraga 1195r. Zerren nik zuri eman eztizut / artako okasiorik. Ib. 1195r. Okasiorik presentatu baliz zure señoriari parte egin bear zenik. (c. 1597). FLV 1993, 455. Eman deratzutela okasino ene zure ganik khentzeko. Mat 227. Aprobetxatzeko ain okasio onas. Ber Trat 27r. Bekhatu ezten gauza edo bekhatura ere okasino ezten gauza. Harb 167. Aserratzeko okasione eman daroet. EZ Eliç 147. Hartzen dute okhasino hunela erraiteko. Ax 583 (V 375). Ea [...] okasiño emon daben bestek ausi dagian. Cap 97. Aparteetako ofendidu ziñeidezan okasiñoeetarik. VJ 16. Iainkoaren serbitzatzeko okasione handiak. SP Phil 381. Bi okasione handitan partikularki ofensatu eta desohoratu ziala. Tt Onsa 42. Bekhatuen okhasione gustietarik begira gaitzatzu. 126. Pekatu egiterako okasioan bizi ote dan. OA 161. Okasino onetan fabore indazu. Acto 193. Haiñ flako gerthatu diren ondoan okasionerik xumeenetan. Ch I 13, 8. Ez othe da bertze okhasionerik bereziki obligatuak garenik Jainkoari othoitz egitera? CatLav 326. (V 161) Orreki okasioak kentzen baditu. El 56. Merezimendu gehiago egiteko okasione segurak. He Gudu 151. Beste baten egitatetik okasione hartzen beitü gaitzkiaren egiteko. Mst III 36, 2n. Etzen urbildu bekatu putzura edo bekat-bidera ta okasiora. Mb IArg I 247. Pekatuen bide, okasio ta peligroak. Cb Eg III 358 (CatV 81 okasino). Balia nadin okasione hetaz zuri nere amodioaren froguen emateko. Mih 23. Aitzea ainbérze disparáte okasio batzuetán. LE Prog 110s. Mentaberriren posesionetan / sartzearen okasionean. Monho 30. Okasinoe borondatezko gaisto ta ezagunetan egon dirianak. Mg CO 249 (11 okasino; CC 170 okasio). Onexek dira okasiñoko etxea ez largetako asmu eragozgarriak. LoraS 27 (CatAN 48 okasio). Ez othe haiz bada egundaino nihorentzat izan bekhatu egiteko bide ta okasione. Dh 186. Hain errexki guanen zare bekhatuko okhasionera. CerBid 8. Aserratzeko okasioa ematen dizuenean. Gco II 54. Arkitzen ziran emaitz / onenetakoak, / okasioak nai oi / zuen bezelakoak. It Fab 234. Kolpe ona egiñ zezakela / okasione orotan. Gy 295. Ze gauza andijak egingo dituzubén okasinoe onetan. (1859) BBatzarN183. Okasio billa zegoala negar egiteko. Zab Gabon 51. Solaz eta okasione gaisto orotarik hürrün egoitia. Ip Hil 48. Etsaiek emanen daukute aski eta sobera okasione hortako. HU Zez 20.
( s. XX.) Jainkoa ofentsa-arazten daukuten okasioneak. CatJauf 1. Olloak premiazkoak dira okasio onetan. Urruz Zer 70. Beste ereti (okasiño) obe baterako. Altuna 79. Etxeko oiñordekotza kentzea zemai egin zion, berriz ere zerbaitekin okasiñorik jarri baleza. Etxde JJ 31. Beren hogenak pagatzeko honako mundu honetan, / okasiorik, / edo ziorik, / nik ez nien batere eman. Arti MaldanB 197. Bakharrik okasio huntan erraiten zan hitz hau. Osk Kurl 65. Ez zeixala ipiñi olako okaziño gogorrian. Etxba Ibilt 482. Nahi zuela okasioneaz baliatu. Ardoy SFran 219. Antzokia taulaz eraikitzen dute gune xabal batean, okasione hortarako. Lf in Casve SGrazi 11. Egin zuen lehenbiziko bisita gure etxera, okasioneak hala emanik. Etchebarne 107. Okasio bat izan nuan eta ezin utzi. Insausti 168. Honelako okasio larrietan sartzen denaren merezimenduak bana-banan aipatzea. MEIG IV 109.

v. tbn. SermAN 1v. Iraz 52. BOEae 154 (1794). AA III 601. CatB 66. Arrantz 146. Ag Serm 157. Okasione: Etchart 1.1v. AstLas 30. CatLan 92. Mercy 32. Brtc 203. JesBih 431. CatLuz 5. UskLiB 88. Jaur 158. Bordel 57. CatS 18. Jnn SBi 128. Arb Igand 185. Xa Odol 32. Mattin 91. Okasino: ES 165. Arz 52. Urqz 25. Zuzaeta 53. fB Olg 9 (113 okasione). CatLlo 66. CatBus 47. Okasinoe: BBizk 19. JJMg BasEsc 191. Astar II 123. Okaxione: Larz Iru 28.
sense-2
2. (G-azp, AN-gip-larr-5vill), okasino (V-ger-gip; Izt 106v), okasinoe (V-m). Ref.: Ort Voc; Garate 1.
a Cont RIEV 1930, 156, 4. a Cont RIEV 1934, 58; Asp ANaf, Leiz2; Etxabu Ond 115; Gte Erd 263. "Riña, pendencia, en el uso común, okasiñoa" Izt. "Okasiñue emon, provocar" Ort Voc. "Okasiñoia, reyerta, disputa" Etxabu Ond. "Okasio billa dabil (G-azp, AN-gip-5vill) [...] niri okasio paratzen ez ibilli (AN-gip)" Gte Erd 263.
Zoinen deseoa baita bakearena betiere, eta okasione eta gaitz guzien apartatzea. MRos 10.1r. Badakusazu, jauna, nork okasioneak ematen dituen. Ib. 11.1r. Biotz zital ta ernegaubak dirala egokijak burruka ta okasinoe txatxarretarako. JJMg BasEsc 175. Xuhurra denak ez dezala / okasionerik xerka. Bordel 82. Okasiyua prestatzen, / lotan daudenak esnatzen. Xe 410. Okasiua ematen / berak [Cubako insurretoak] ziran asi. Auspoa 82, 97. Okasiyua ematen / al dezu ekiñ? AzpPr 82. Eta pakian dagoanari / emanaz okasiyua. Noe 124. Leku askotan jarriko ziran / bestela okasiyuak. EusJok 25. Okasiorik pizten badegu. Auspoa 142, 117. Bakien dauenari okasiñue emoten otorri barik. Ort Oroig 45. Anai batekin okasiyua / izandu nuan lenbizi. Tx B I 240. Bere auzoko lagun batekin / okasiyuan zan asi. Ib. 189. Beti gaizki esaten, / okasiyo jartzen, / nauzu ernegatzen... Yanzi 50. Ni ez nauk okasio jartzera etorri. Ataño MLanak 132. Okasio-bila ahal zabiltza? MEIG IX 108.
v. tbn. PE 56. MendaroTx 177.
sense-3
3. okasino (V-arrig-gip). Ref.: Garate 4. a Cont RIEV 1934, 58; Elexp Berg. Funeral. "Zuenian okasiñua tokau zanian" Elexp Berg.
Burua kendu eutsen ilari okasino (elizkari) ikusgarriak egin eutsezan. (V-m) A EY II 226.
sense-4
4. okasino . "Ocasión, accidente, contratiempo. Okasiñua daukagu etxian: ama zarra gaixotu jaku" Etxba Eib.
azpisarrera-1
OKASIOZKO. a) De ocasión, a buen precio.
Auto xahar bat, okasionezkoa, erosi. Larre ArtzainE 234. Moto xahar okasionezko batzuen eskuratzen hasiak ginenak. Ib. 256.
b) Ocasional.
Hartaz erreko zuen haixturren pikoa okasionezko etxeko marexal artatzaileak. Larre ArtzainE 58.
okasio
<< ofentsatu 0 / 0 opensa >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper