Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

12 emaitza ofentsa bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
minbera.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en todos los dialectos desde comienzos del s. XVII, aunque es relativamente escaso entre los vizcaínos. Para las formas determinadas, hay minberaa en Aguirre de Asteasu, fray Bartolomé y Erkiaga, minberea en Mendiburu, Ataño y Ayerbe, y minberaia en Xalbador; hay tbn. ines. minberean en Hiribarren.
sense-1
I . (Adj.).
azpiadiera-1.1
1. (gral.; SP, Urt I 297, Mg Nom (V, G), Añ, Gèze, Dv, H, VocB , Zam Voc ), minbere (G-bet; H). Ref.: A; Lrq; Iz ArOñ; Elexp Berg; Gte Erd 74.
Delicado, sensible; frágil. "Sensible en el dolor" . " Badire gauza minbera polliki erabili beharrak, il y a des choses faciles à détériorer qu'il faut manier avec délicatesse" Dv. " Ez zapha zauriaren inguruak, minbera dira " H. " Erresiña otza bezin minbera duk hori (S), ése es tan delicado como la resina fría" A. " Buru minbera da ori (AN-gip, B), burua minbera du (BN-arb)" Gte Erd 74. En AxN se explica insiriatu por minbera. En DFrec hay 5 ejs. de minbera.
Sentimenduak ere tu hagitzez miñ berago. EZ Man I 98. Konzientzia batzuk dira erne, sentikor, minbera, hertsi. Ax 425 (V 275). Debozione oraino berria eta minbera dutenentzat. SP Phil 326 (He 328 ñiñikatua). Enperadore hau sentikor eta minbera egin zela. ES 169. Badakizu zein ozkorra ta zein minberea den aur jaio berria. Mb IArg I 107. Ah, birjinitate preziatua! Lore minbera bezain ederra! Brtc 226. Zirkunzisio zan gorputzaren alde minbera batetik aragi piska bat kañibetaz kentzea. Ub 18. Aragi minbera ta guperak bide daukazuz. Mg PAb 69. Birtute au txit minberaa da, eta erraz galtzen zaio bere distiadura ederra. AA II 135. Hartako behar sarthu buru gibelean / haltzairu zorrotzena toki minberean. Hb Esk 223. Leak begiak minbera zituen. "Lippis erat oculis" . Urt Gen 29, 17 (Dv bethirintsu, Ol bepera, Bibl begi hitsa zen). Baratzetako landare gazteak xahu letzazkete, zeren landareak diren xeheago, guriago eta minberago. Dv Lab 168. Franzizkoren naturaleza minberak hala behar bide zuen. Laph 126. Gela alfonbratuetan oitutako prinzesa minbera ark. Arr GB 68. Hanbat gaixtoago beharriak minbera dituenarentzat! HU Aurp 60. Osasun minberako zenaz geroz. Prop 1906, 51. Ez dut uste baden mintzai bakar bat eskuara bezain minbera denik, derabiltzagunen erraiteko. JE Bur 100. Gizonaren gorputza eta aragi minberea janariz elikatzekoa da. Ayerb EEs 1916, 33. Laister orduan poztuko nazu / zure abesti minberaz. Jaukol Biozk 83. Gizon gaitzikorra eta minbera baita ohoreko eta omeneko zeretan. Zub 23. Erriaren oarmena minbera baitda gaurkoan. "Hipersensible" . EAEg6-11-1936, 227. Guregatik artu dezu giza-gorputz minbera. Or Poem 540. Ikusgarria biziki luzea da, eta zonbait aldiz sobera minberaia eta nigaregingarria. Herr 31-5-1962, 4. Iztarrartean sarturik eukan adar ausiaren punta zorrotz zozpalduna. [...] Toki minberaan, ain zuzen. Erkiag BatB 96. Beti gozakaitz, beti minbera bizi da olerkaria. Gazt MusIx 71. Izotzek gaitzik egin eztezaien abere minberai. Ibiñ Virgil 100. Nik, oroipenez minbera, / bustiaz maindire zuriak, / gau-bela dagiot amari. NEtx LBB 250. Bertan jakinik ukatu zala nik han kantatzeko baia / pentsa naigabez nola bete zan ene bihotz minberaia! Xa Odol 269. [Emaztea] gizona baino minberaiagoa ere dela. Ib. 272. Aundizki ta aberats oiek bezin minkor ta minbereak dituk oiek ere. Ataño TxanKan 242. Azala hain minbera ez dutenek. MIH 363. Gure bihotz minberak ez du pausorik bizkortu. MEIG I 131.
v. tbn. Lg II 237. Mih 24. AR 126. Monho 86. Gco I 179. Dh 68. Izt, carta a JJMg 17. Lard 86. Ip Dial 68. Bordel 90. Zby RIEV 1909, 103. Arb Igand 143. A Ezale 1897, 150b. Goñi 95. Ag G 328. ArgiDL 99. Ox 97. Const 14. Etcham 115. Otx 161. Artetx Y 1933, 325. Zerb Azk 87. Mde HaurB 62. Txill Let 32. Gazt MusIx 139. Larz Senper 100. Ardoy SFran 323. Uzt Auspoa 43, 117. Miñbera: He Phil 224.
azpiadiera-1.1.1
(Con dat.).
Xanpon baten galtzeari minberago izatu naiz, zu, nere zorion guzia galtzeari baino! Dv LEd 46. Hotzari arras minbera gira. Zub 121.
azpiadiera-1.1.2

(c. sg. A; H).
"Quisquilloso, susceptible" A.
Bi nazionetako / auzuak minbera. Bordel 148. --Oroi adi beiak jeixteaz. --Ori ire egitekoa duk --erantzun zion Piarresek minbera. Etxde JJ 29. Azkenez, guztiz minbera, au esan dit. Txill Let 68. Biotzondoz ziaro aldatua egonarren, Piarres, zakarra, minbera eta zima gaiztokoa izan zen il arterañokoan. Ib. 268. Biozbera onez-onean, minbera ta erratsua txarrean. Ib. 211. Jendea orduan orai baino arruntago baitzen, edo bederen solasetan egungo-egunean ez bezain kilika eta minbera. Lf ELit 104. Mende hetan jendeak ez zirela biziki minberak, ez ofentsa-errexak. Lf in Casve SGrazi 9. Beharrik ez baitziren orai bezain minbera orduko segurtamen larderiak! Larre ArtzainE 237.
azpiadiera-1.1.3
"(L-ain, B), ganado cosquilloso" A.
azpiadiera-1.2
2. (H) Doloroso. "Artrosisa oso minberia izaten dek" (G-azp). v. mingarri.
Khar min-bera eta penos purgatoriokoan. EZ Man I 116. Sentitu tut ttipiturik ene indarrak, eta ene dolore minberek obligatu naute oihu handien egitera. 43. Berba gogorrak ta errazoe zitalak ta minberaak bekoki illunagaz ta asarriagaz esaten badeutsuz. fB Ic I app. 26s. Ze lotsagarri, ze neketsu, ze minberia izan zan irago eban erijotzia. Astar II 46. Euren emazten esan zitalak, burla minberak, errazoe txaarrak. fB Ic III 374. Ez gaitz delakotz hanbat kanten emaitea, / bainan minbera baita egia maitea. Hb Esk 85. Ez zan gauza aundia, zorionez, minberea izan arren. Erkiag BatB 98. Nai ta naiezko gauza [semeen sakabanatzea] . ; neretzat minberea ordea. Ataño TxanKan 185.
azpiadiera-1.2.1
Soñua oso minbera bedi... NEtx LBB 130.
azpiadiera-1.3
3. (V-gip; SMuj EEs 1921, 105). Ref.: Iz ArOñ; Elexp Berg.
Dolorido. " Minbéra daukat, tengo el cuerpo dolorido" Iz ArOñ 177n. " Minberia daukat orkatillia " Elexp Berg.
Kontuz ibili zaite orren gorputzetan, / zergaitik oraindiño / minbera daukezan. EusJok II 117. Bat batean [...] gaxoak sabela minbera dauka. FIr 170. Gorputzeko atzealdeak minbera ta baltziturik. Erkiag Arran 78. Minberaa eukan zauria. Erkiag BatB 97. Ni bezelaxe itxuraz alai, / beren biotzak minbera. Ataño TxanKan 273.
azpiadiera-1.3.1

(Con reduplicación intensiva).
" Minberia minberia daukat atzaparreko ebagixa " Etxba Eib.
sense-2
II . (Sust.).
azpiadiera-2.1
"Pena, dolor, oñazea, minbera (G)" . "Sensibilidad de dolor. Minberia da euri lanbrua letz, luzera ondatzen dabena " Etxba Eib. .
azpisarrera-1
BEGI-MINBERA. v. begi.
minbera
<< laketu 0 / 0 ofentsarazi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper