Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

6209 emaitza mA bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
amatxi.
tradizioa
tradizioa
Tr. Usado por autores septentrionales desde mediados del s. XIX; tbn. aparece en algunos textos navarros. Es tratado como nombre propio, sin artículo.
sense-1
1. (AN-5vill-ulz, L-côte-sar, B; VocB , H (s.v. ama)), amaatxi (BN-arb), amitxi (L), amitxa (Ae). Ref.: A (amatxi, amaatxi, amitxi); Echaide Nav 219; CEEN 1971, 359.
Madrina. " Amitxi (L), madrina" A. "Marraine" H. Cf. aitatxi. v. amabitxi. Cf. VocNav s.v. amachi y amanchi.
Karta igorri nakon / Ama nobliari, / Zuzenaren amatxi . / Nahi zuen jarri. Bordel 127 (sg. el editor "ama pontekoa"). Eta lehen kominioneko liburuño hura, amitxiren orroitzapena,. eskuaraz? HU Aurp 203 (el sentido no es seguro). Aitabitxik aurthikitzen du ahurtara bat karamel. Haurrek oihuka laster egiten dute bonbonen biltzeko. Itzulipurdika dabiltza, pestaliarren zangoen artetik, aitatxi, amatxi, amañoa bera erortzer baitira. Ox 41. Hasian-hasi, zertako ez egin bathaioko bazkaria? --Aitatxi eta amatxirik gabe? Lf Murtuts 53. Amatxik Bazkoz semetxiari marrukukua. EZBB I 32.
sense-2
2. (AN-5vill-ulz, L-sar, B, BN-baig), amitxi (AN-erro, L, Ae), amitxa (Ae). Ref.: A; Echaide Nav 218; CEEN 1969, 181 y 1970, 358; Izeta BHizt2.
Abuela. "Grand-mère" Lh. " Aitatxi xaharra y amatxi xaharra es la manera de referirse a los abuelos" CEEN 1969, 181. " Amatxik adin aundie du. Gure amatxi maite dugu " Izeta BHizt2. Cf. VocNav: "Amichi, abuela (Espinal)". v. amama, amaso, amona, AITATXI-AMATXI.
Burhaso, haurride, apitxi, amitxi eta ahaide guziei. EOnAlm 1906, 38 (ap. DRA, s.v. apitxi). Haurrak oro orduan, Amaxoren gana, / Lerro lerro doatza, sem'atxi lehena, / Lausengaka, oihuka: "Oi, Amatxi ona, / ixtorio bat, othoi; zure pollitena. Barb Sup 186. Hoi nere amatxi zenari ikasia nion. Ib. 153. Gure amatxik ez du beltzuririk eginen, galtzerdi hauk emanen diozkatalarik. Ib. 54. Txurikiña bereiztetik etorri da Amatxi. "Su abuela". Or Eus 60. Eztaiondotik itzultzerako, / amatxi ogean umil. Ib. 410. Mutillak isil jasan, amatxik / ematen dion nekea. Ib. 266. Supazterretan boz-daldaraka amatxi gazte izanak. Iratz 132. Zu eta ni, horren ganik amatxi behar baigira! Larz Iru 32 (Lek amon egin). Etxeko amatxi, aitetxi edo etxeko zaharren batek erraten dio hori aurrari. Izeta in EZBB I 55. Bere oseba Pedrok Guillerma amatxiren ganik ukan zuen etxe gotorrari. "Sa grand-mère". Ardoy SFran 84. Gaia da: amatxiren eskuak, amonaren eskuak. J.M. Lekuona in Xa Odol 343. Beste amatxi asko ikusi izan ditut han-hemenka. / [...] / semeatxiak hain maite baitu esku horien fereka. // Ene amatxik mundu guzian ba ote zuen berdinik? Xa Odol 343. Ene amatxi zendu maitea Auritzberriko izanik, / napartarraren odol kartsua zainetan senditzen dut nik. Ib. 261. Ainitz lanen gostuz zuela ekarri eta hazi familia hori guzia gure amatxik. Larre ArtzainE 69. En DFrec hay 7 ejs. de amatxi, 6 septentrionales.
azpiadiera-2.1
Anciana.
Uharte-Arakilgo Mikaela Uharte amatxi zaharrak ematen zuen arrenkura. EZBB I 24.
azpisarrera-1
AMATXI-LAGUN. "Amatxilagun, compagne de marraine" Hb.
Luzaiden aitatxi ta amatxik, bataiatzean, aitatxi-laguna ta amatxi-laguna eramaten zituen. A EY I 187.
azpisarrera-2
AMATXI-LORE. "Capucine grande (Tropoeolum), [...]. Laphurdiko etxe aintzin hainitzetan ikus ditake landare zango mehe hau paretari gora joana. Horren lore gorrasta biribilek atsegin egiten dute begieri" Zerb GH 1932, 90.
Eltzekariz aberats eta lorez aphaindurikako baratze batean jarri niz, amatxi-lorez eginikako itzalpe batean. GAlm 1962, 37. (ap. DRA)
azpisarrera-3
AMATXI-OPIL ( (B)). Ref.: A; Izeta BHizt2. "Pan especial (generalmente triangular) que las madrinas regalan a sus hijos por Pascua de Resurrección" A. "Aurtengo amatxi-opile gan den urtekoa baño obea" Izeta BHizt2. v. garapaio, tortel.
amatxi
<< amatatu 0 / 0 amen >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper