Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

8 emaitza jabaldura bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
sosegu.
sense-1
1. (V-gip; SP, Urt I 41, Ht VocGr 398, Lar, Arch VocGr , Hb, Dv, H), sosagu (Lar, H), sosiegu, sosigu (V-gip). Ref.: Etxba Eib (sosigua); Elexp Berg.
(Sust.).Calma, sosiego, tranquilidad. " Sosegurik eztu, il n'a point de repos" SP. "Patience" Ht VocGr y Arch VocGr. "Repos, calme, consolation" Dv. En AxN se explica igurikitza eta pairu (386), por sosegu eta pazienzi. .
tradizioa
Tr. Documentado desde Leiçarraga, es usado en todos los dialectos literarios.

Orduan iaikirik mehatxa zitzan haizeak eta itsasoa: eta sosagu handia egin zedin. Mt 8, 26 (Hual sosegu; He kalma, TB, Echn eztitasun, Ip, SalabBN eztitarzun, Dv jabaldura, Ol eztialdi, Or, Ker, IBk, IBe barealdi). Sosegurekin trabaillatzen ari diradela. Lç Thess 3, 12. Ardiets diazaguzu tormenta hunen sosegua. Mat 362. Gauza oek konsidera ditzazun maiz eta sosegureki. Ber Doc 126v. Ezen hala ditu zure / kolerak ikharatu, / non ezin baitezakete / nihon aurkhi sosegu. EZ Eliç 323. Khexatuen sosegua. Harb 106. Etzara bat ere asaldatzen eta ez zeure sosegutik kantitzen. Ax 310 (V 206). Berak eztu sosegurik, eta bertzeak eztitu utzten sosegatzera. SP Imit II 3, 1. Ezin aurkhituz sosegurik / deabruen gisa furian. 161. Nola ardietsiko duzu sosegu eternala? Ch III 35, 2. Osasuna, bakea da sosiegua erreñuonetan. Urqz 38. Bake falso eta sosegu enganios batean. He Gudu 80. Nek-tormenturik bage arkitu baliz bezain sosegu ta indar andiarekin. Mb IArg I 109. Santuaren animako igaldade, sosegu ta pakea ez ikasteko. Cb Just 16. Salbatzaillea baitan aurkhitzen zuen bere sosegua. Lg II 158. Soseguaz gabetua, / asaldatua. Monho 112. Bere konzienziako pake eta sosegu egiazkoa. Gco II 10. Guraridunak beti dagoz sosigu bagarik. fB Ic II 266. Ez baita gozatzen memento baten bakeaz eta soseguaz Lurraren gainean. Jaur 202. Eta, egiaz, posible etzan / sosegurik izatea. It Fab 141. Sosegutik deusek ez duke mugitu. Gy 111. Ebanjelioaren haziak sosegu guziarekin erein. Lard 493. Zurekin bazkalduz geroz, ez da enetzat sosegurik. Laph 209. Lenagoko sosegu ta gozotasun hura guzia oso beraganatzeko. Aran SIgn 27. Denbora añ luzean ariñgarri edo sosegu-antzen bat egongo ezta? Arr May 51. Beharordu minenek nahi dute Igandearekin sosegua, pausua, deskantsua. Arb Igand 72.
( s. XX.) Bertsolari on bat, minutu bateko sosegurik ez duena. Iraola 44. Tokiaren ederrak emaiten zioten behingo sosegua. StPierre 25. Holakoer emanen baitakotet sarri / sekulako sosegu eta osagarri. Ox 70. Pake ta sosegu-iturri biurtu ditekean beste zerbait. Vill Jaink 106. Esteak sosegua artzen zutela. NEtx LBB 184. Zuen bihotzen sosegua. Xa Odol 211. Sosegu onik ez nedukan nik / zuek ikusi artian. Uzt Noiz 83. Sosegu ona da nausi on bati fidatzea. Larre ArtzainE 265. Bat-batean bakeak, soseguak aldegin du, eta nolako aldaketa Leturiaren gogoan eta inguruko zeru-lurretan, maitasuna dela bide! MIH 297.

v. tbn. Hm 202. Arg DevB 30. ES 188. Lar STomas 2. Mih 77. Brtc 139. Zuzaeta 156. AA III 302. Echve Dev 273. CatLuz 39. Michel LPB 344. Elzb Po 190. Bv AsL 144. Lap 47 (V 26). Apaol 36. Olea 199.
sense-2
2. (Adj.).Tranquilo.
Azkenean iragan zela barneko izandura soseguago baterat. "Plus tranquille" . Birjin 249. Jaunak bialdu nindun / leku sosegura. Insausti 44.
azpiadiera-2.1
(Uso pred.).v. SOSEGU EGON.
Eta au esanikan / gelditu sosegu. Insausti 326.
azpisarrera-1
SOSEGUAN. En paz, tranquilamente.
Zer da iustuki bizitzea, bakean eta soseguan bizitzea baizen? Ax 443 (V 289). Bakean eta soseguan gaudenean. SP Imit I 19, 5. Eman arren bitartean / soseguan gorputza. Arg DevB 99. Manera hortan bere konzienzia soseguan emanik. Ch III 48, 6. Izpiritua soseguan eta pausuan konserbatuko dugula. He Gudu 151. Artzaiñ bat bizi izan zen soseguan luzaro. Gy 82. Engañu gabe ta pake soseguan gelditzen ziran ezkero. Aran SIgn 102. Egon bedi soseguan; ez diyot faltatuko. Iraola 81. Gure artzaina dadin / bizi soseguan. Etcham 156.
azpisarrerakoSense-1.1
(Con determinantes).
Gure haragia lehen geldi eta sosegu onean zegoena. Ax 400 (V 261). Arima, beraz nahi baduk / bizi sosegu handian. 108. Sosegu perfet batean. He Gudu 107. Anima aflijitu ura sosegu andian ta Jaunaren pakean betiko geratu zan. Cb Just 119. Nahi baduzu egiazko soseguan jarri. MarIl 30. Sosegu ederrean bere etxera biurtu zan. Arr May 155. Sosegu handienean dago Limburg. StPierre 39. Ez naiz sosegu osoan. Xa Odol 83.
v. tbn. Bv AsL 166.
azpisarrera-2
SOSEGU EGON. Estar tranquilo. Cf. supra (2).
Biurtzen nas bekatura, eta sosegu epe andiaz nago, onduko nazalako itxaromenaz. EL1 60. Esperanza orrekin alaiturik sosegu daude. Gco I 410. Egon zaitezte sosegu, / Jesus Belenen jaio da eta / pozkidaz bete bear degu. Zab Gabon 43.
azpisarrera-3
SOSEGU GABEKO. Inquieto.
Geure bizitzaak izango dira penazkuak, [...] sosigu bagakuak. fB Ic I 5.
azpisarrera-4
SOSEGUKO. "Qui est du calme, du repos. Zerua da bakharrik soseguko tokia" Dv.
azpisarrera-5
SOSEGU ONEKO. Tranquilo.
Sosigu onekua bada, burugintzat [dauka deungiak] . fB Ic II 224.
azpisarrera-6
SOSEGUZ (Lar, Añ, Hb, H; sosiguz V-gip; Izt 103v; sosiuz V-gip). Ref: Etxba Eib (sosiguz); Elexp Berg (sosiuz). Tranquilamente, con calma; despacio. "Sosegadamente" Lar y Añ. "Soseguz egizu lana" H. "Despaciosamente. Sosiguz ibilli zaittez, jausi gura ez badozu" Etxba Eib. "Sosiuz juan, eztaukazu prixaik eta" Elexp Berg. "Eingou bueltatxo bat sosiuz-sosiuz San Juan aldetik?" Ib. AxN explica pausatuko duzu (455) por soseguz egonen zara.
tradizioa
Tr. Al Norte sólo se documenta en Duvoisin, en la versión que hace de Cardaberaz.

Eta lo egiten det soseguz, alakorik ez baliz bezala? Cb Eg II 88. Dialekto edo itzera oien gañean soseguz pensatzen duenak. Cb EBO 12. Oraziño au sosiguz egin. Cb CatV 105. Bizi da kezka baga soseguz. LoraS 32. Nagitasuna, alperrerija ta sosiguz egoteko desiua. fB Ic I 25. Onela soseguz irari arpegi egin ezkero. Echve Dev 272. Bata bestearen beldurrik gabe / soseguz asnas artzera. It Fab 140. Egia latza! eta halere soseguz hartzen dut. Dv LEd 183 (Cb Eg II 22 soseguz). Soseguz eta beldur gabe erantzun zion. Arr GB 26. Geldi ta soseguz guztiak aitzen egon zitzaion. Aran SIgn 33. Franziskoren espiritua etzeguan soseguz ainbeste jenderen artian. Bv AsL 77. Munduan bizi dedin soseguz gizona. AB AmaE 259. Ezagun zuten soseguz ez zeudela. Apaol 64. Pakean ta . soseguz bizi diranak. Ag Serm 210. Soseguz billatzeko / bizi dan etxia. Iraola 61. Izketan ere oso soseguz. Tx B II 142. Aberatsak kotxean etorri soseguz. And AUzta 102. Goazen emeki-emeki eta soseguz. Vill Jaink 175. Aski soseguz eta aski ustekabean hartu zutela bertakoek iraultza. MEIG VI 52. Holaxe dihoakit bizia, soseguz, ixilik. MEIG IX 100.
v. tbn. Auspoa 97, 90. MendaroTx 104.
azpisarrerakoSense-6.1
(Con reduplicación intensiva).
Lanze artan bertan sosegu-soseguz egon zan. Aran SIgn 87.
azpisarrera-7
SOSEGUZKO. "Qui est de consolation, consolant, calme. Ez dut soseguzko egun bat, je n'ai pas un jour de tranquillité" Dv.
Iaun ahal guztietakoak dizuela soseguzko gaua eta fin ona. EZ Eliç 279. Izan dezake bake on soseguzkoa. Mb IArg I 304. Epetasun soseguzkoaz eranzuten da. LoraS 27. Gaurik ez det pasatzen / soseguzko lotan. Bil 134 (tbn., con alguna variación, en Mattin 53). Karzela-zaiak soseguzko ordu bat etzeukan. Arr GB 141.
sosegu
<< haserretu 0 / 0 trankilitate >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper