Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

22 emaitza hutsarte bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
kantoi.
sense-1
1. (V-gip, G-azp; Lar, , H), kantoin (L-côte, B, BN-baig; SP, Urt II 92, Lar, Dv, H), kantoe, kantu ( kantũ [oxítona] S; Chaho, H (kh- S)). Ref.: A (kantoin); Lrq; SM EiTec1; Etxba Eib; Gketx Loiola; Izeta BHizt2.
Esquina; arista, lado; borde. " Hiru kantoinetako, lau kantoinetako, triangulaire, quadrangulaire" Dv. "Bord de maison, de route, de mur" H. "Rincón, ángulo" A. " Ori makiñi-ori karriatzen kontuz ibiltzen ezpazadie kantoi guztiak urratuko tsazuez (deutsazuez) " SM EiTec1. " Iru kantoik eitten dabe iru kantoikua " Etxba Eib. " Lau kantoiko arria, piedra cuadrangular" Gketx Loiola. " Erori ta lauzein kantoñakin min artu " Izeta BHizt2. v. ertz.
tradizioa
Tr. La forma documentada en textos guipuzcoanos y vizcaínos es kantoi . En los dialectos orientales kantu es la variante suletina (tbn. empleada por Goyhetche); kantoin en los demás dialectos. En Aresti hay kantoi y kantoin .

Mihise handi bat bezala, laur kantoinetan lothua. Act 10, 11 (He laur bazterretarik, TB lau buruetatik, Ol lau mokotatik, BiblE lau puntetatik). Harriak erdiratu ziren / kantoiñ guztietarik. EZ Noel 98. Piramideak ziren sepultura suerte batzuk, pilare, harroin edo thonba laur kantoinetako gora ailtxatu batzuk. Ax 26 (V 15). Eruanen dütie herio oihalaren kantuak eskü bataz eta tortxa bat phiztürik bestiaz. Mercy 35. Hiriko laur kantuetan / sü beiterogü emanen. Xarlem 445. Hunkitu zuen haren beztimendaren kantoina. TB Mt 9, 20 (He pertala, Ip, Echn bazterra, Dv, Leon litsa, Samper errebetea, Ol mendela, BiblE ertza). Zenbait egunen buruan / aurkitzen da itsas-kantuan. Gy 27. Aldarearen ertzaren lau kantoinak [sic] . Ur Ez 45, 19 (en Ez 43, 17 y 43, 20 kantoi). Anaia, nahi duzuia emazterik erosi: / baratze kantoinetan sosian hemezortzi. ChantP 126. Duroz ez, baizik lau kantoiko ontzako zarrez zeok ori betea. Apaol 40s. Munduko lau kantoñetara edatua zen eta dago Orreaga izena. FIr 163. Hámar libeáko ürhía trozátzen dik bukanásgorri kantú batétan. Lrq Larraja RIEV 1931, 235. Harri baten kantoinean. Mde Pr 230. Ate-nagusian eta baitegiaren lau kantoietan. Etxde JJ 184s. Lau kantoinetako trapa hiru aldetarik idekia da. Lf in Casve SGrazi 11. Munduaren lau kantoietatik bildutako jende horrek. MEIG I 160. Forma bera, hutsarte zabalez, bat-batetako kantoiz eta hitz-jate gogorrez jantzia dago. "Angulos repentinos" . MEIGIX 119s. (en colab. con NEtx).
v. tbn. Gerrika 39. Insausti 75. Kantoin: JesBih 417. Elsb Fram 145. Balad 244. Etchebarne 106. Kantu: Mustafa 35 (ap. DRA).
azpiadiera-1.1
(V-gip, G-azp), kantoe (V-gip). Ref.: SM EiTec1; Gketx Loiola (kale-k); Elexp Berg (kantoe).
Cantón, esquina (de una calle). " Uleixa lekutako kantoian itxain jeuat " SM EiTec1. " Mujikaneko kantoian itxoingotsut " Elexp Berg. Cf. EZ Noel portada: Baionan, [...] Bortz-kantoiñetan.
Haiei lakhet ziaiek kongregazionetan eta karrika kantoinetan zutik daudela othoitz egitea. Mt 6, 5 (He kantoiñetan; TB, Echn, Samper eskinetan, SalabBN karrika xokhoetan, Ip, Dv, Leon karrika buruetan, Ol zeiburuetan). Kharrikaren kantuan jarririk. Egiat 250. Eta gu soñubakin / alde guztietan, / gelditubaz kantari / kale-kantoietan. Echag 148. Kantoi iskinetan bere kantuzko saiuak egin zituanian. Bv AsL 50. Patruillak ezarriko zituzten kantoin zokho guzietan. Elsb Fram 71. Kantoiko tabernan izango gera. Alz STFer 116. Jarri zuten bandua kale-kantoi guzietan. Goñi 73. Zuez aurtik Talagotxirentz... da kantoie doblata lelengo etsien bixi de. Ort Oroig 59. Kantoietako argien azpian pasa ta illunpean sartzen da. Anab Poli 55. Plaentxiako kale-kantoi batian an euan Joxe Martin. SM Zirik 148 (v. tbn. kale-kantoi Alz STFer 139, EusJok II 28, NEtx LBB 92, MEIG I 173). Karrika baten kantoinean. Arti Ipuin 27. Karrika kantoi batetik soldadoak eta herriko agintariak agertzen dira. Arti Tobera 274. Lau kaleen kantoian. Erkiag BatB 111. Kale bakoitzean, naiz kantoi-ondo bakoitzean iñon baiño geiago sortzen zirala-ta [burrukaizunak] . Berron Kijote 162. Botika aurreko kantoian bira emotean. Etxabu Kontu 57.
v. tbn. AB AmaE 234. Gand Elorri 78. BasoM 120. Kantoin: JE Ber 75.
azpiadiera-1.1.1
Loreziyo kaleko / kantoi kantoyian / anai arrebak ziran / elkartu batian.Bil 175.
sense-2
2. Callejón.
Lasterreon sar gaitezan / kantoeko sarzaikeran. (Cantar de la quema de Mondragón). TAV 3.1.7.
sense-3
3. Lado, parte, zona.
Ahalke gabeki, muthiriki, kantoin guztietara begiak dabiltzala, dabillan emaztea. Ax 392 (V 256). Iguzkiak lurreko kantoin bat argitzen duenean. SP Phil 532 (He 540 kantoiñ). Odol preziosa kantoin guzietarik dariola. Ib. 71s. Begira nazazu persekutatzen eta kantoin guzietarik setiatzen nauten etsaietarik. 44. Ürgüllütsia kantu orotarik ikharatüren da. Mst I 24, 4 (SP, Ip alde). Ikhara kantoin guzietarat berduratu zen. MarIl 89.
v. tbn. Arg DevB 189. INav 95.
sense-4
4. kantoin, kantu. Cantón, distrito, territorio. v. kantonamendu.
Zorte egin behar dü / eta Franzia partitü / gero nurk bere kantuak / untsa gobernatü. Xarlem 8. Baziren yadaneko kantoin eskaldunak, / Espaniari berak esteka zirenak. Hb Esk 71. Kantoin bakhotxak badu bakezko yuiea. Ib. 191.
sense-5
5. kanto (R ap. A), kantu ( Sc ap. A). "Tajada, canto (de pan)" A.
azpisarrera-1
KANTOI-HARRI (V-gip, G-azp; kanton-h. BN-baig). Ref.: Etxba Eib; Satr CEEN 1969, 210; Gketx Loiola. "Piedra angular. Beste batzuk aintzakotzat artu ez da laga ebena, amen kantoi-arri jarritta (Ps 117, 22)" Etxba Eib. Cf. Urt II 92: "Lapis angularis, kantoiñeko harria". v. harkantoin, KANTOIN-BURU.
Etxea ite' utenek botatu' uten arria, paratua izan da kantoiñ arritako. Echn Mt 21, 42 (Lç kantoin buru, Ip, Samper giltz-harri, Ol, Ker, IBk, BiblE giltzarri, Hual anguluaren giltza, Leon harri-buru).
azpisarrera-2
KANTOI-BURU. Piedra angular. v. harkantoin.
Edifikazalék arbuiatu duten harria kantoin buru egin izan da. Mt 21, 42 (He horma bethetzat, Ip, Samper, Ol, BiblE giltzarri, Dv izkina harri, Leon harri-buru).
azpisarrera-3
KANTOI-ERTZ. "Arista del ángulo. Gure trokelistiak pe biarrak eztitxu aspaldi ontan ondo akabatzen, katoi-ertzak pe jo-ta-pasa ein da dakarrez da" SM EiTec1.
azpisarrera-4
KANTOIKO HARRIBURU. Piedra angular, piedra fundamental.
Bastitzailleek arbuiatu izan duten harria egin izan da kantoineko harri burua. He Mc 12, 10 (Dv etxe buruko izkina harri).
azpisarrera-5
KANTOI-LOKARRI. "Écoute, cordage, kantoin-lokarri" T-L.
azpisarrera-6
LAU-KANTOIKARA. Formado por cuatro esquinas, cuadrado.
Lau kantoñkara egiña da zerurik gorena / ungi bizitu presunen ostatu behar dena. EZ Man I 133.
kantoi
<< hutsartetxo 0 / 0 libratu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper