Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

6 emaitza hiragarri bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
haurtxo.
sense-1
(SP, Urt Gram 51, Lar, H (s.v. haur)), aurtxu.
Dim. de haur. "Petit enfant; niño" SP. "Chicuelo, aurtxoa, seintxoa, humetxoa " Lar. Cf. Ax 18 (V 9): Zeren eskiribatzera txipia, txipitxoa, gizontxoa, haurtxoa [en lugar de -tt-] ezta ongi heldu euskaraz ongi mintzatzen direnen artean . v. haurño, haurtto.
Iaikirik har itzak haurtxoa eta haren ama eta ihes egik Ejiptera. Mt 2, 13 (He, Dv, Ip, SalabBN, Ur, Echn, Leon, IBk (h)aurra, TB haur xumea). Eta haurtxo bat harturik ezar zezan haien artean. Mc 9, 36 (no lo encontramos en este autor dirigido a personas adultas; cf. haurtto). Bortxaz galkhatzen badio Deabruak iakia / Hala nola unhideak haurtxoari ahia. EZ Man I 108. Bi urthetaraño heltzen / diren haurtxo xeheak. Ib. 52. Iongoikoa, haurxoari nola uraz burua, / arren arima graziaz egiozu xahua. EZ Man II 67. O haurtxoak, (erran zuten) / zuek bada hain sarri / galdu behar zaituztegi, / bihotzen hiragarri? EZ Noel 75. Israel bere haurxoa / Hala zuen tratatu. Hm 163. Nor ere bada bera humilduko baita haurxo hau bezala, hura da zeruetako erresuman handiena. SP Imit III 58, 9. Haren illobatxoak edo haurxoak bezala sar gaitezin haren alzopean fidanza guziarekin. SP Phil 144. Ikhusten duken haurtxo hau duk / Gizona eta Jainkoa, / Eta haurtxo hunen Ama hau / Erregiña zerukoa. 132. Aurtxoak ogi eske zeuden, ta etzan nork puska ziezaten. Lar, carta a Mb 278. Anitz negar eragin zien Herodes gogorrak ill-erazi zituen aurtxo zori onekoen amei. Mb IArg I 140. San Luis izan zan aurtxo alde guzietara prodijioso bat. Cb Just 7. Beste gizakumerik / aurkitzen ezda / aurtxo onen konpañia / eztitsu onetan. GavS 14.
( s. XIX.) Bost urteko aurtxo bat kondenatu zala. Mg CC 215. Ipui ondo egiñetan ez dira arkitu bear aurtxo ta nekazariak erraz adituko ez dituzten gauzak. VMg 91. Aren sabelean zegoan sei illabeteko aurtxoa. Gco I 458. Zalarik, ez beste aurtxoak bezela jakineza, baizik infinitamente jakinsua. Gco II 28. Biotzak jasorikan / aurtxo arengana. Echag 153. Birjina sainduaren erraietan haurtxo bilhakatu denaren humiliazione ezeztagarria. Jaur 349. Aur jaio, gizon bizi, / aurtxo biurtzea, / orra ekusten danez / gure suertea. It Fab 251. Arkitu zuten Zeruetako Errege aurtxoa zapi txar batzuetan bilduta. Lard 368. Obeto ezin litezke arki, / espero dute aurtxo bat aurki. Bil 82. Zein egun eta gelatan aurtxoa jaio zan. Aran SIgn 2. Zer egin dute gure aurtxoak? Otag in FrantzesB II 129. Hire amaren besoetan / Lo agoen haurtxoa. Elzb Po 200. Begira ondo aurtxo jaungoikozko aren pobreza. Arr May 113.

( s. XX.) Alboetan, amari gonetatik eutsika dauden aurtxoak bezela, etxe nagusiari lotuta, bestetxo bi agiri ziran. Ag G 14. Aurtxo bat bizkarrean loturik zuela. Urruz Zer 97. Beste edozein aurtxo bezala galdezka ari zaiote Jerusalemgo elizako Lege-gizon jakintsuenai. Inza Azalp 59. Üken zütian haurra; eraiki zütien haurtxoak ere. Const 36. Orduantxe iduri yatan nire kokotasunetik atara nintzala, aurtxua lez lo egonda. Or Tormes 13. Txiki txikitatik, aurtxoak giñanetik, nere emazte izateko itza ez zenidan eman? Alz Ram 126. Diote azkenean erraiten bere haurtxoer. JE Ber 31. Maitati dago lotan aurtxua. Laux BBa 114. Gurtu gatzaion Yainko / aurtxoari biziok / eta illok. Ldi BB 54. Aurtxo osasuntsu ta eder batzuk azitzeko. ABar Goi 44. Maitagarria, aurtxo jaioberriaren irriño eztia. TAg Uzt 311. Oro hilkizun dira, polit eta ezti direnak oro: nesken irriak, haurtxoen irriak, arbel-hegatz peko zoriontxoak. Mde Pr 144. Aurtxoen kaizu txikia ipiñi zendun eredu. Or Aitork 35. --Txikia al-nintzan orduan? --Esku beteko aurtxoa artean. NEtx Antz 10. Jakin bezate amerikarrak, / jakin bezate rusuak, / Berak ez ainbat indar duala / gaur jaioko dan Aurtxuak. Basarri 63. Pena gogorrez izango dozuz / zeure aurtxoen jaiotzak. BEnb NereA 166. Maitasun orren lore mardula aurtxo bat izango da. MAtx Gazt 29. Indar asko zuan mutil bat izateko eta aurtxo bat bezin umilla zan. Salav 65. Aurtxoa sortu den ordurako / heltzen dio negarrari. Xa Auspoa 67, 108. Atseginez ikusi nahi genuke film hau, haurtxo bihurturik. MEIG I 129. En DFrec hay 18 ejs., meridionales.

v. tbn. Izt C 219. Xe 155. Zab Gabon 82. Ill Testim 2. JanEd II 107. ArgiDL 3. Jaukol Biozk 42. MendaroTx 97. Ir YKBiz 253. EA OlBe 30. Iratz 101. Canc. pop. in Lek SClar 137. Auspoa 39, 97. Bilbao IpuiB 51. Ugalde Iltz 32. Izeta DirG 100. Gand Elorri 117. Zait Plat 31. Uzt LEG II 316. Ayesta 17. Insausti 69. Aurtxu: Gerrika 226.
azpisarrera-1
JESUS HAURTXOA, JOSU HAURTXOA, HAURTXO JESUS. El Niño Jesús. v. JESUS HAURRA.
Jesus Aurtxo gozoak an egin zituen negarrak. Cb Eg III 326. Aurtxo Jesusen gañean pentsatzeko bidea. Arr May 113. Jesus Aurtxoa lasto gañean etzanik. Inza Azalp 61. Ta aurtxo Jesus eder bat / seaska gañean. Jaukol Biozk 63. Belen uritik Josu aurtxoak / Bemoizuela zorun oso bat. Enb 97. Jesus aurtxoa besoan eta / txiliña alboan dilindan. SMitx Aranz 60. Belengo estalpean Jesus Aurtxoa ta beste iduriak. NEtx Antz 74. Lenbailen danak joan nai dabe / Jesus Aurtxoa gurtutzen. BEnb NereA 60. Yesus Aurtxoaren graziak denetara zabaltzen ziren. Izeta DirG 97. Jesus Aurtxo txikia / jaio da oraintxe. Insausti 151.
haurtxo
<< haserregarri 0 / 0 mundu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper