Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

795 emaitza hamar bilaketarentzat

Sarrera buruan (27)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
gutxitu.
sense-1
(V-gip, G; Lcc, Lar, Añ (G)), gutitu (AN, L, BN, S; SP, Ht VocGr, Lar, Añ (AN), Arch VocGr , VocBN , Dv, H), guttitu , gitxitu (V; Lar, Añ). Ref.: Bon-Ond 158; A (gutxitu, gutitu, gitxitu); Lrq (gütitü); Iz ArOñ; Etxba Eib (gitxittu).
(Aux. trans. e intrans.). Disminuir, rebajar, reducir(se), menguar. "Amenguar" Lcc. "Rebajar" Lar. "Envilecer, apocar", "mermar", "cercenar gastos" Lar y Añ. "Zure khondutik gutitzeko dire hamar libera, dix francs sont à défalquer de votre compte" Dv. "(Au mor.) rabaisser, avilir, s'amoindrir, se déprécier, s'avilir. Gaitz erranez urkhoa gutitzea" H.
Tr. De uso gral. En DFrec hay 26 ejs. de gutxitu, 21 de gutitu y 16 de guttitu.
[Ez] Aitaren graziaren hertzera, ez gutitzera. Lç Ins B 1v. Hargatik etzaie tormentarik gutitzen. EZ Man I 113. Iainkoaren gauzak ixilik eta zotilki hitzez gutitu eta mesprezatu. SP Phil 209. Emaztetako gutizia gutituko zaitzula. Ax 386 (V 253). Zeiñaren laudorioa hedatzen baita mende gustietara eta denboran guttitzen ezpaita. Gç 48. Ikhusteko ea urak gutitu ziren lurraren gainetik. Urt Gen 8, 8 (Ur aitu). Minik aundiena gitxitzen edo gozatzen ei da, konsueloren bat nonbaiterik artzen danean. Lar SermAzc 51. Itzak noiz era onetan, noiz bestean, noiz estutu edo gutxitu, noiz lasaitu, edo zabaldu. Cb EBO 46. Aberatsak etzuen nahi izan gutitu bere arditarik eta bere iditarik yaterat emateko arrotz hari. Lg I 306. Txit asko dira ukatzen, edertzen edo gutxitzen dituztenak beren bekatuak. Mg CC 255. Laburtuko litekez gastu kostotsuak, gitxitu larregia soñean, janean, jokoan.LoraS 32. Mende oste ikharagarri haren buruan, eternitatea ezliteke batere gutitua. Dh 167. Iturri miraritsu onek [...] uda ta negu urte guztietan ematen du, ez gitxitu eta ez geiagotu bage. Izt C 93. Eta gutxitu ziran urak. Ur Gen 8, 1. Behar dela aküsatü bere bekhatiez [...], hurak emendatü, ez gütitü, eta exküsatü gabe. CatS 86. Nere dirua ez da geitu zuek esan bezela, aitzitik bai gutxitu. Bv AsL 131. Berthutea, / fedea, odola, / oraiko jendeari / guttitu zaizkola. Zby RIEV 1909, 107. [Pekatu onek] gitxituten deutsoz indarrak [gorputzari]. Itz Azald 103. Toloxa, emakumetxo zurbil bat bailitzan gutxituz, emetuz izendatzen duten Tolosa yayua. A Ardi VI. Aldatze ori oraingo ordaikija gitxituteko balitz. ForuAB 109. Iñoizka oi-dituten geiegikerien zatarragatik, alegia, elerti-batzaldietan sarbidea uka egin zaie, ala gutxitu. Ldi IL 35. Arrainetan ederrena, izokina, gutitzen ari da urtetik urterat. Zerb Azk 50. Aizea gutxitu zan, baña olatuak lengo tankeran jo ta lertu. Anab Poli 65. Buruauste bat gitxitu neban alde onetatik be. Gerrika 269. Nola oso gazterik / [illea] zitzaidan gutxitu. Insausti 267. Gure iritzien ezberdintasuna gutxitu egin du denborak. MIH 208. Ahaleginak egin behar ditugu, beraz, ezinbesteak kentzen duena guttitzen. MEIG VII 171.
v. tbn. Gco II 59. AA I 410. Arr May 111. Goñi 100. Ag G 306. Urruz Zer 71. A Ardi vi. Inza Azalp 105. Muj PAm 61. JMB ELG 55. Munita 89. Anab Poli 104. Basarri 171. And AUzta 47. Vill Jaink 15. Ibiñ Virgil 75. NEtx LBB 107. Uzt Sas 182.
Gutitu: Harb 187. Hm 228. Ch I 23, 2. He Gudu 148. CatLan 148. Brtc 255. Monho 102. Gy 317. Hb Egia 62. Dv Lab 16. Laphitz 235. HU Zez 31. JE Bur 120. Larre ArtzainE 316.
Gitxitu: Ub 119. fB Ic I 27. Astar II 165. It Fab 240. Lard 122. BBatzarN 169. Azc PB 363. Ag AL 108. Echta Jos 265. Kk Ab 41. Altuna 89. Eguzk GizAuz 31. Erkiag BatB 183. Etxba Ibilt 469. Etxabu Kontu 199.
Eta nekhea hainbertzenaz gutituagoko zen. Prop 1908, 144.
(Part. en función de adj.).
Ez ote du sekta minorizatu edo gutitu bat iduri gure elizetan beretan euskarak? Larre ArtzainE 299.
(Part. en función de sust.). "Gitxituak (V-arrig), los menguados (de calceta)" A.
azpisarrera-1
EZIN GUTITUZKO. "Irréductible, qui ne peut être diminué" Dv (que cita a He).
Bizi dire batasun dohatsu eta ezin hautsizko edo gutituzko bati datxeikon konsolamendu gozo batean. He Phil 61.
gutxitu
<< gutxi 0 / 0 hagitz >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper