Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

27 emaitza ebasle bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ohoin.
sense-1
1. (AN-egüés-ilzarb-olza, L, B, BN, S; Volt 90, SP, Urt I 158, Ht VocGr , Lar, Añ (AN), Izt 67r, Arch VocGr, VocBN , Hb, Dv (+ ooin), H), uhuin (BN-mix-bard, S; Gèze (uhuñ), Dv (uhuiñ , S), H (uhuñ , S)), uhun (Lar Sup, Hb), oin (Lcc (oña), VocB ), ogoñ (L-côte), ohoi (H), ogin (BN-baig). Ref.: Bon-Ond 167; A (ooin, uhuiñ), Apend (ogin); Lrq /ũhúñ/; AtSac 24.
Ladrón. "Robador, oña " Lcc. "Caco" , "ladrón", "pillador", "salteador" Lar. "Voleur. Itzalka, ebaska ibiltzea, ohoin bat bezala " H. "Il se dit par extension de quelqu'un qui exige plus que le prix dû et exact. Goregi saltzen duzu, zaren bezalako ohoina, vous vendez un prix trop élévé, voleur que vous êtes; de quelqu'un qui triche au jeu, ez horrekin jokoan hari, ohoin hutsa da, ne jouez pas avec celui-là, c'est un pur, un franc voleur" H. " Ohoinak aserratü ahari-ebazlea agertü (S), los ladrones reñidos, aparece el robador del carnero" A. v. lapur.
tradizioa
Tr. Documentado en textos septentrionales; al Sur aparece en Ros (oñ- ), RS (uuñ- ), Lizarraga de Elcano (ooin ) y algunos autores modernos. La variante suletina es uhuin, salvo en Tartas (ohoiñ, ohoñ ), Belapeyre (II 49 ohoñ ), Eguiateguy (ohoiñ ) y AstLas (73 ohoin ); hay también ejemplos de uhoin en UskLiB e Inchauspe, en ambos casos junto a uhuin . La var. ogoñ es usada por Arriandiaga. En DFrec hay 3 ejs. de ohoin, septentrionales.

Enetako ohoin zira, ohoin ere handi zira. E 183. Ezen zeurok badakizue ungi ezen Iaunaren eguna ethorriren dela ohoina gauaz bezala. Lç 1 Thess 5, 2 (He, TB, Dv ohoin; Ol, BiblE lapurra). Uuñenerean oxtuak bulea. RS 544. Agot oñaren eta bere lagunen kontra. MRos 15a.1r. Ezi eginen dügü iüstizia hun eta leial ohoñen kontre. Etchart 8.1v. Etxekoak inguruan senti badu ohoña / atzarririk beillatzen dik noiz sar dezaken oña. EZ Man I 137. Halatan salbatu zen ohoiña, bere azken orenean, anarteraiño bekhatutan egona eta ibilia. Ax 195 (V 131). Txazko uhuñak (diren) aurthenkoen ürkazale. Bela 13 (tbn. en Saug 41 ohoina). Ohoin handiak urkha erazten ditu xipiak. O Pr 657 (10 ohonak). Maria duzu salbatu, / ohoin onari barkhatu. 159. Ohoiñak, injustuak, adulteroak. He Lc 18, 11 (Arriand ogoñaik; Brunet, Oteiza lapurrak). Uhuñ estalgünez estalgüne nuntik zer ebatsiren dian dabilan bat bezala. Mst XVI. Horra non daramaten ohoin bat bezala amarratua. Lg II 276. Hitz eman zakon Parauzia ohoin hunari. CatLan 43s. Aspaldian erranik dago, ohoiñ handirik e'litzatekiala ürkhan jar balite txipiak. Egiat 200. Hartua eta estekatua ohoin bat bezala. Jaur 153. Ohoiñak nola ohi diren / yende guti delikatu, malonest eta ausartak. Gy 130 (35 ohoia). Ura dá lapúrra ta ooina. LE Io 10, 1 (He ohoiñ, EvS uhuiña, Leon ohoin). Han ezpeitie uhuñek zilatzen ez ebasten. Ip Mt 6, 20 (Echn, Samper, Hual ladron). Erori zirela uhuin saldo baten eskietara. Ip Hil 128 (128, 129, 130 uhoin). Behin, bera kanpoan zelarik, ohoin bat sartu zitzaion etxolan. Jnn SBi 60. Egun ikusten ditugu Frantzian, ohoinak jandarme, jandarmeak ohoin. HU Zez 187. Bele bat beltza, / pika bezen ohoina, / bainan zozoa! Ox 86. Ohoin handiak karrosan, ohoin tikiak herrestan. (L-côte) Lander Eusk 1925 (IV), 42. Egün batez uhuin bat jelki zeron Haritchabaleti bidiala. Const 26. Bi aldetan gurutzefikatu ziozkaten bi ohoin. Zerb IxtS 90. Kontrabandixta bezen ohoina zen eta arras axola guti zuen nor-nahiren biziaz. Zerb Azk 102. Zaharrek ziroien eihazañez khanbiatzia uhuñez khanbiatzia zela. Herr 11-12-1958, 4. Orma-zulatzaile ta ebasle ta ohoin izendatzen baitira atalka gaiztakeriak bidegabez egiten dituztenak. Zait Plat 136. Ohoinak sendi direlarik, guardian egoitea hobe! Larz Iru 112. Ohoin handi batzuekin adiskidetu zan. Osk Kurl 20. Ezta, bada, urrun ibilliko ohoin nardagarri ori. Izeta DirG 60. Herioa jiten dela ohoin bat bezala. Etchebarne 149.
v. tbn. Harb 172. SP Phil 355. CatLav 136 (V 71). Brtc 102. Iraultza 22. Monho 30. Dh 131. Arch Fab 215. Dv LEd 105. Hb Egia 27. Laph 210. Prop 1876-77, 21. Elzb PAd 40. Zby RIEV 1908, 419. Elsb Fram 70. Lap 394 (V 179). CatJauf 29. StPierre 31. Barb Leg 144. Lf Murtuts 8. Arti Ipuin 28. Ardoy SFran 211. Mattin 55. Ohoiñ: Arg DevB 212. Tt Onsa 61 (64 oh[o]iñ-; Arima IX ohoñ). Ohoñ: Volt 146. Uhuin: StJul ms. 49r. UskLiB 41 (59 uhoiñ). CatS 26.
sense-2
2. "(BN-lab), bardana, especie de bola espinosa que se adhiere a los vestidos" A.
sense-3
3. " Pentze ohoina (BN-lab), litm., prado ladrón, prado que por su posición topográfica parece no tan grande como lo es en realidad" A.
azpisarrera-1
IDI-OHOIN. v. idi.
azpisarrera-2
ITSAS-OHOIN. v. itsas ohoin.
azpisarrera-3
OHOIN-HABIA. Guarida de ladrones.
Handik edo hemendik, nolazpeit oraino harrotuko dituela ohoin-kafiak. HU Aurp 92.
azpisarrera-4
OHOIN-BANKU. Guarida de ladrones. v. OHOIN-ZULO.
Ene etxea deithua izanen da othoitzeko etxea; zuek ordean egin duzue hartaz ohoin banku bat. He Mt 21, 13.
azpisarrera-5
OHOIN-BILGIA. Guarida de ladrones.
Izkiribatia da: "ene etxia deithatia izanen da othoitzako etxia": eta ziek egin duzie hortarik ohoin bilgia bat. SalabBN Mt 21, 13 (Ip uhuñtegi).
azpisarrera-6
OHOIN-ESTALKI. (-estalgi Ht VocGr, Dv A, H).
a) "Receleur de voleur" Ht VocGr. "Qui cache les voleurs, les aide, receleur, complice" H. "Encubridor" A.
Ohoñ-estalki izatu naiz. EZ Eliç 154. Ohoin estalki baliatuz edo bertzela ebaskoetan edo bidegabetan [...] parte hartzen dutenek. Brtc 65.
v. tbn. CatLav 138 (V 72). b) "Moins usuellement, cache, retraite de voleur" H.
azpisarrera-7
OHOIN-SAKELA ((L, BN, S; Dv, H (s.v. sakela); uhuin-sakola Foix ap. Lh). Ref.: A; Lh (uhuiñ-sakola) "Poche intérieur d'une veste, au côté gauche" Dv. "Bolsillo interior" A.
azpisarrera-8
OHOIN-TOKI. Lugar de ladrones.
Nola baita sagardi sagar dia deitzen, / eskaldunek izena eman Baionari / Laphurdi, nola ohoin toki segurari. Hb Esk 42.
azpisarrera-9
OHOIN-ZULO, OHOIN-ZILO. Guarida de ladrones. "Retraite de voleur, ohoin-zilo" T-L (s.v. caverne). v. ohointegi.
Ene etxea othoitzeko etxe bat deithua izanen da; bainan hartaz ohoin zilo bat egin duzue. TB Mt 21, 13 (Leon ohoin zilo, Dv, HeH ohoin zilho; He ohoin banku, Ip uhuñtegi, SalabBN ohoin bilgia, Ol lapur-obi, BiblE lapurzulo). Frantzian orai duela ehun urthe, klubak konpara zaitezken diru faltsu egiteko lur pean hautatzen diren kaberneri, edo bertze ohoin zilho batzueri. Elsb Fram 68s. Elgarrekin hitz-hartu dute, nehork ateratzekotz . Panamako ohoin zilo hartatik, Ferry-k dituela aterako. HU Aurp 65. Baionan ohoin-zilo bat hatzemana izan [da] . JE GH 1934, 39. Antzokia berenaz hutsa da [...]. Behin izan ditake Enperadorearen jauregi, gero Turko buruzagien egoitza, [...] errege-bide edo ohoin-zilo. Lf in Casve SGrazi 11s.
ohoin
<< lapur 0 / 0 samalda >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper