Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

27 emaitza ebasle bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
harrapari.
sense-1
1. (L ap. A ; H; arrapari V-ple ap. A ; SP (sin trad.), Lar, , Dv, H), harrapalari (a- Urt).
Ladrón. "Bustirapus [...] hill bestegunetako janhari arrapatzáillea vel arrapalária " Urt III 427. "Rapaz, amigo de hurtar" , "pillador" Lar. "Rapador" . "Ravisseur" Dv. "Rapace, qui ravit" H. Cf. arraperos en Iraola 59. v. harrapakari, harrapatzaile.
Ohoinak, abariziosoak, harrapariak, hordiak, gormantak, bizitze skandalosoa daramaten guziak. Ins B 3v. Zeren ezpainaiz berze gizon harrapariak, iniustoak, adulteroak bezala. Lc 18, 11 (Dv harrapari; He, Leon ohoin, TB hatzemaile, Oteiza, Brunet, Ol, Or, Ker, IBk, IBe lapur). Publikanoa bekatore handi bateretzat, eta menturaz iniustutzat ere, emakoitzat eta arraparitzat zaukan Farisauak. He Phil 359 (SP 356 arrogatzailletzat). Sagarrak sukaldetik kanpora gordetzen zituan, lengo arrapariaz gañera oraingo berri onen saioak alerik gabe utzi ez zezaioten. Anab Poli 48. Zoin haur izana zen, ala Indiano ala Portuges harrapari horien artean? Ardoy SFran 180. Bene-benetan diotsuet: artegian atetik sartzen ez dena, beste nonbaitetik baizik, halakoa lapurra da eta harrapalaria. IBe Io 10, 1.
azpiadiera-1.1
(Lar, Dv, A).
(Animal)rapaz, depredador. "Ave de rapiña, egazti arraparia " Lar. "Ptingue, ave nocturna de rapiña, gautxori arrapari bat " Ib. " Xori harrapari, oiseau de proie" Dv. "Voraz, feroz" A. "Cernícalo" Labayru Hist I 540 (ap. DRA).
Begirauzue bada profeta falsuetarik, zein ethorten baitirade zuetara ardi abiturekin, baina barnean otso harrapari dirade. Mt 7, 15 (Dv, Ir YKBiz 138 harrapari; He arrapatzaille, TB ebasle, Ur amorratu, Echn ladron, Hual deborazale, SalabBN errabiatu). Nahi dituán, othoi, eure Eliza guziak enparatu eta begiratu otso harraparien ahotik. Ins A 2v. Gautxori arraparia. Izt C 198. Egazti arrapari ezigaitz bat dijoazkitzute arrapatzera ainbeste maitatzen dezuten usotxo biguña. Otag EE 1881b, 63. Otso lapur, arrano arrapari, buzoka gosetien eran. Camp EE 1883b, 520. Arkaitz zuloetako egazti arraparien kabia. Ag G 2. Usoari egazti arraparia iruditzen zaio. Anab Usauri 138. Obiratzeke, lur gañean uzteko, ikusten duten egazti arraparientzat yaki-gai ezti. Zait Sof 162. [Arrano gorria] hemen gaindi ikus ditaken hegaztin "harrapari". rapace handiena da. Zerb Azk 37. Piarre Lafitte kalonje eta euskaltzainaren eskutik [...], agertzen zaigu oraingoan Zaitegi jauna. Hegazti harraparia hormatxori apalaren eskutik. MEIG III 75.
azpiadiera-1.1.1
"Lehoin arraparia, lion ravissant" SP s.v. lehoin. "Rampante, en el blasón" Lar.
Estandarte-eramalleak, jirabiratzen du urgullutsu bandera, zeñaren erdian zelai gorrian dagoan Basurtoko urrezko leoi arraparia. Otag EE 1882c, 582.
azpiadiera-1.1.2
"Anataria aquila, arrano ahat arrapalaria " Urt II 77.
Alantxe bardin abiauko da / Kantuz Euskaldun Erria, / Dirudiala pozaren pozaz / Beronek txantxangorria, / Ez Gaztelako kabelai ixill / Txori arrapalaria. AB AmaE 79.
azpiadiera-1.2
Atrapador, que agarra, coge (en gral.). "Prendedor" y "agarrador, el que agarra" Lar.
Arraia sardan arkitzen zan tokira irixten ziranean, sare arrapalaria [= 'red barredera'] uretara jaurtitzen zuten. Elizdo EEs 1925, 213. Kontrabando-legearen aurrean ezin arrapalaritzat edo agertzalletzat joko dira. "Aprehensores" . EAEg20-12-1936, 598. Urrengo egunean begiondoko bat erantxi zion [motikoak] bere arrapalari bati. "A uno de sus perseguidores" . Etxde Itxas 155. Antxen topatzen zituzten [arraiak] Juanbeltz-en beatz arrapariak. Anab Poli 19.
sense-2
2. (El)que engaña. "Dupeur" Dv.
harrapari
<< guren 0 / 0 2 horma >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper