Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

60 emaitza abenda bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
2 hori.
sense-1
1. (gral.; Sarask 20, Lcc, SP, Urt II 266, UrduñBerb 395, Ht VocGr , Lar, Mg PAbVoc , Añ, Arch VocGr , VocBN , Dv, H, VocB ). Ref.: Bon-Ond 154; A; AEF 1927, 83; Iz ArOñ , UrrAnz, Als, Ulz, To ; Etxba Eib ; Holmer ApuntV ; Elexp Berg ; EAEL 221.
Amarillo; rubio. "Rubia cosa" , "amarillo" Lcc. "Jaune, pâle, blême" SP. " Horiz bestitua " Ib. "Amarillo" , "pálido" Lar y Añ. "Itericia, (V) laruena, min oria " . v. holli, laru; beilegi.
Jupa oria gainean. Lazarraga (B) 1205rb. Guztiak oriz janzirik. Ib. (B) 1159vb. Esko horiz eta handiaz sigillatürik. Etchart 1.2r. Kolore eta kalitate honezko badut, iakitera, xuri [...], horia. Volt 252. Zilhar eta metal horiz kadira obratuak. EZ Man I 88. Edo erhaztuna bera edo xarpa horia. Ib. 132. Kolore horiak dituzten neskatoen iduria dute. SP Phil 29 (He 29 kolore horiak). Har ezazue turmentina, ezko horia eta eztia. Mong 593. Urre oriak kendurikan. Lar Gram 385. Dakus ostu deutsela / opil oria. Zav Fab RIEV 1907, 531. Moko oria dezu. It Fab 67. Gero xuria edo beltza eta azkenik horia edo ñabarra [llepeia]. Ip Dial 100. Oroldio zuri-ori-berdez ederki jantzitako egur zar bat. Arr GB 46. [Bandera] bata zan txit oriya / arrai gorriyakin. FrantzesB II 98. Estalki hori batekin. Elzb PAd 7. Urre zarra baño oriagoko arto atalekin. Apaol 27. Doi-doia baita orroit haurrean kolore xuria, horia eta ferdea ikusirik. HU Aurp 189. Jo gorritik, jo horitik, ez zakiten horditu gabe gelditzen. EGAlm 1904, 21 (ap. DRA). Gizalde horiaren arterat [= Xinarat] bazoazi beraz? JE Bur 128. Gazte ille ori bat. Iraola 122. Uzta horia. Ox 75. Eun (trapu) ori bategaz. Altuna 14. Osto ori ta igar oien antzera. Jaukol Biozk 1. Oliondoeri barra barra olio oria daritenean. Or Mi 29. Beltza bigotia, / oriya katia. MendaroTx 283. Argizai oriak. Ldi BB 86. Ori-argia du zura. Munita 85. Haren adats horia. Mde HaurB 16. Bere mahats molko hori eta beltxekin. JEtchep 27. Zugaitzen orri oriak. Gand Elorri 200. Maskar ta oriak [preso] oneek bere. Erkiag BatB 197. Bota oriak, traje panazkoa. Salav 105. Ziza oria. Uzt Sas 133. Paper ori ta gorriak. Etxabu Kontu 13. Tristurak beti kolore diferentea hartzen duela ohartzen da bat: hori zabala batzutan, urdin mehea bestetan. PPer Harrip 61. Zuraje oria, errex puskatzen dena. Ostolaiz 101. En DFrec hay 12 ejs.
v. tbn. Hb Egia 148. ECocin 35. Zab Gabon 33. AB AmaE 373. Azc PB 117. Ag G 52. A CPV 964 (Ae). Barb Sup 142. Tx B 158. Anab Usauri 3. JMB ELG 99. Arti MaldanB 214. Lab SuEm 201. Azurm HitzB 67. Lasa Poem 81. Berron Kijote 196. AZink 167.
sense-2
2. (S), hoi (S; Foix ap. Lh.). Ref.: A; Lrq (hoi).
"Tiempo ni soleado ni lluvioso" A. "Temps sans soleil en été" Lh.
azpisarrera-1
HORI-AIRE. (B, BN-baig, Sal, R ap. A; VocB).
a) Amarillento. b) "Ictère, [...] horiaire" T-L.
azpisarrera-2
HORI-ANTZ. "Oriantza, orizte, lo amarillento" Iz Ulz.
azpisarrerakoSense-2.1
( Hori-antx, con palat. expresiva).
Badituk arriak karea ori-antxa ateratzen dutenak. TxGarm BordaB 20.
azpisarrera-3
HORI-BELAR ( (Hb, H)). "Horibelhar, herbe à jaune, gaude, plante herbacée dont les teinturieurs se servent pour teindre en jaune" Hb. Harriet atribuye a Larramendi oribelarra, pero en éste sólo encontramos orikai belar.
azpisarrera-4
HORI-BELTZ. Cetrino oscuro.
Bibote orregaz, olako bisera motza buruan, eta kolore ori-baltz orregaz... Erkiag BatB 176.
azpisarrera-5
HORIDUN (Lo) que tiene (...) amarillo.
Zidarrezkua bera [burestuna], gañe oriduna. Enb 80. Or datoz jaka illun eta lepa-oridun sei gizon. NEtx Antz 139. Osto oridun sarats xuria. Ibiñ Virgil 82. Leoi-eme lepo oridun biurtuko da. Ib. 115. Arma-oridun zaldun ura. Berron Kijote 196.
azpisarrera-6
HORI-GORRI. (Vc, Gc, R ap. A; Lcc, Lar, Hb, H).
a) "Rubio encendido" Lcc. "Bermejo" Lar y A. v. GORRI-HORI.
Begi ori gorriak, / mokoa makurra. It Fab 69. Arrobi bat, nabarri beltz bitorea ugari ematen dabena, eta beste bat ori-gorri eder bikaña ateratzen zaiona. Izt C 54. Eta urten eban beste zaldi origorri batek. "Rufus". Ur Apoc (V) 6, 4 (Ur origorri; Lç gorhats, He, Echn, Ol, IBe gorri, Dv gorrasta, Ip gorhail, Ker gorrizka, IBk gorriska). Hori-gorri gau ederretan / erdi-lo ilargia. Etcham 74. Artoak ori-gorri. Or Eus 246. Eraztun ori-gorria. Ib. 399. Bi motots luzeko neskame origorri zar bat. JAIraz Bizia 40. Udarako eguzki ori-gorria mendi tontorrean luzatzen asi zan garaiean. Ugalde Iltz 14. Doi-doian Apolo ori-gorriak bere urrezko adatsaren ille zoragarriak [...] isuri zituan. "Rubicundo". Berron Kijote 42.
"Origorria, bermejo" Izt C 46 (en una lista de plantas).
Gure artho motak: [...] hori-gorria, hala nola "grand roux basque". Gatxitegi Laborantza 72.
b) "(V, G), cosa de colores separados, amarillo y rojo" A.
Ain tzan ederra luma nabarrez / ta ori-gorri guztikoz [kardantxilloa]. Zav Fab RIEV 1907, 94. Etzitzaidan oroitzen / askorikan neri / musu ematerik trapu / ori-gorriari. Insausti 60.
azpisarrera-7
HORI GORRITU. "Rubio encendido" Lcc.
Egunsenti ta illuntzietako laiñu ori-gorrituekin. Alzola Atalak 78.
azpisarrera-8
HORI-GORRIXKA. Rojizo. "Roux, hori gorriska" Arch Gram 14.
azpisarrera-9
HORI-HORI (Forma con reduplicación intens.). "Óri-oríxa daó" Iz ArOñ. Cf. HORI-HORIA.
Beste gaitz bage ori ori egin, erkitu, desegin ta iltzan. Cb Eg III 349 (cf. horitu). Ikusten mats-mordoak, / eldu ori-oriak. It Fab 135. Obe zuen Xenopanak beti ori-ori baino, bein gorri. Zait Plat 43. Agatxak gorri-gorri eta pagoak ori-ori. Alzola Atalak 46. Orrenbeste egunez / jantziz ori-ori [Indurain] . Zendoia 124.
azpisarrera-10
HORI-HORIA (Estar, etc.) muy amarillo.
Kobrezko botoin handi bat, hori-horia. Elzb PAd 6. Kobrezko xilintxa ttiki bat, hori horia urheztatua. Barb Sup 154. Aurpegi bat badu bertzalde bitxienetarik: hori-horia. JE Ber 47. Beren etxeetan eginak zituzten behi-gasna gizenak hori-horia. Larre ArtzainE 252.
azpisarrera-11
HORI-UBEL. "Anteado" Lar. "Jaune pâle" Hb.
azpisarrera-12
HORI-URDIN ( (V, G, R ap. A)). Verde.
Aizkorri ederraren altzo ori-urdin batean. EEs 1931, 7. Ikurriñaren ori-urdiña, / gorria eta zuria; / bi gurutze ta ondo gorritan. / Adierazpen aundia! Gure abenda, gure mendiak, / gure siniste guzia. Sabiag EG 1956 (5-6), 14. Oi zelai ori-urdin, / lore pinpiñaz bitxi. Gazt MusIx 181 (Onaind ib. 203 musker).
azpisarrera-13
HORI-ZURI (oritxuri Lar; -xuri Hb, H). "Bayo" Lar. "Bai chatain, jaune-clair" H.
hori
<< hizti 0 / 0 igokunde >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper