Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

60 emaitza abenda bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 enda.
sense-1
(V-oroz-arr-ger-m ap. A), ende.
Raza, casta; especie (referido a animales); linaje. Cf. Añ: Judasen endakoa (v. 2 enda). v. abenda, arraza; leinu.
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales desde los últimos años del s. XIX; tbn. se encuentra en algunos septentrionales, como J. Etchepare e Iratzeder. En DFrec hay 8 ejs., meridionales.

Gure endea, enda euskelerrittarra, antziñeko enda utsa. (1895). AG 650. Euskalerriak, txakur emeak legez, enda askotako umeak egingo dauz. A Ezale 1897, 53a. Aitaren endakoa esaten dogu Aitaren menduak eta izakerea dakazan seme bategaitik. Ib. 409a. Oraiñdiño ende (endea. =raza) oneko gizon azkarrak Arranondon begozala. Ag Kr 54. Nun zeñ enda edo arrazakoak bizi zirean. Ib. 83. Enda, berbakuntza ta / Ekandu maitteak. Echta Jos 349. Au ezta orratik gure lurretako [bei] enda. Ag G 88. Abere enda guzitarikoak. Bera EEs 1915, 227. Enda zarraren urrezko liburua. EEs 1916, 50. Bardin da [aberia] enda batekua ixan naiz bestekua ixan. ForuAB 107.
v. tbn. Anab RIEV 1928, 610s. Dalako txarri oso / Enda onekua. Enb 184. Arles-ko enda-Museua. Or Mi V. Garrotarren endako azken umea. JE Ber 34. Endari enda ta erriri erri yarkiko zaio. 'Gens'. Ol Mt 24, 7 (Arriand y Or MB 744 enda;nazione, He, Ip y SalabBN populu, TB y Dv jendaia, Ur y Or jende, Echn yende, Leon, Ker e IBk herri). Giza-enda, giza era, giza-erri bakoitzak eder-era berezia dakar. Ldi IL 125. Isturitzen ere giza-enda onen matrail-ezur bat arkitu zan. JMB ELG 18. [Abereak] endeari eutsi ta iraunazotera. Eguzk GizAuz 92. Pedro ta bere enda madarikatu orri laguntzeko. ABar Goi 64. Ederra da zure enda. Iratz 36. Enda aundi orren erraia. SMitx Aranz 13. Enda guduzale batentzat egoki den araura. Mde Pr 226. Eladeko erriaren batasuna, endaz, izkeraz, iaurespidez ta iolasetaz tinkatu zan. Zait Plat 37. Beste iru edo lau [idisko], endakoak. Erkiag BatB 52.
azpiadiera-1.1
Clase, tipo. Arana Goiri comienza a emplearlo en esta acepción hacia 1897, reservando 'raza' para abenda (v. NeolAG).
Euron artian enda guztijetako alderdikuak duazalako: liberalak, errepublikanuak [...]. (1897). AG 1349s. Orra or enda bitako gizonak: batzuk lana agintzeko; besteak, ostera, aek agindutako lanak egiteko. Eguzk GizAuz 109.
enda
<< elesti 0 / 0 entzun >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper