Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

28 emaitza abandonatu bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
printzipal.
sense-1
I . (Adj.).
azpiadiera-1.1
(Lcc (-nz-), Urt II 151), prinzipale, prenzipal.
Principal. v. nagusi.
tradizioa
Tr. Su uso disminuye desde principios del s. XX, y no lo encontramos a partir de 1950. En DFrec hay 7 ejs. de printzipal.

Eta bildurik Sakrifikadore prinzipal guziak eta populuaren Skribák. Mt 2, 4 (Ol e IBk nagusi, TB aitzindari; Dv aphezen buruzagi, Ur apaizen nagusi, Or e IBe apaizburu). Zerren negian berba / neure aide jabe prenzipal batez. Lazarraga (B) 1182vb. Monesterio santu debotoa, / Jaunaren graziaz eben jarria, / etse prenzipala eta barria. Ib. (B) 1180vb. Etxeko jaun prinzipalak. (AN, 1597). ConTAV. 5.2.6. Franzian hanbat jaun prinzipal utzirik miserable ek egin ba[i]titu orain. (c. 1597). FLV 1993, 459. Kristioaren honrarik prinzipalena. Ber Trat 54r. Hirur berthute prinzipal hauk. Harb 152. Bertze emazte prinzipal eta aberats batzuetarik. Ax 410 (V 267). Fedeko misterio prinzipaleenak. Cap 26. Lekurik prinzipalena ematen diozula. SP Phil 93. Gu izan gira haren herioaren kausa prinzipalak. Tt Onsa 122. Nola Aita Saindua baita Elizako buruzagi prinzipala. ES 144. Kristo da buru inbisiblea eta prinzipala. OA 42. Laur [parte] prinzipalak. El 22. Obrarik prinzipalenak. Urqz 7. Trabailatzean zure xede printzipala ez bedi izan diru irabaztekoa. Brtc 11. Igantiak eta besta prinzipalak. Mercy 11. Erresumako lehenbiziko maxima prinzipal horiek. Revol 97. Etxeko andra prinzipala. Mg PAb 72. Euren biar prinzipala. DurPl 67. Oen lan prinzipala da gure bizimodua zuzentzea. Gco II 83. Bérak edán trágo prinzipála leník. LE Ong 51v. Aurkhitzen den lekhuko Eliza printzipalean. JesBih 401. Abandonatu ditzei legiaren gaiza prezisuenak edo prinzipalenak. Hual Mt 23, 23 (Samper prinzipalenak; Echn bearrenak, Ur (G) pisuenak). [Liburu] onek dakartzien gertakaririk andi edo prinzipalenak. Arr GB 4. Bi arrazu prinzipalegatik. CatS 92. Eztakiela zoinek duen / Polsu prinzipala. LuzKant 63. Olhetako plaza printzipalean. Elzb PAd 70. Buruileko bost edo sei mila presuna masakratuak izan ziren hil-araztale prinzipala. Elsb Fram 105. Kemen aztan dren arbole prinzipalen izenak. Mdg 129. Errejidorerik prinzipalenarekin. Iraola 57. Erretor sainduak ez ziozkan hiru mixterio printzipalak buruan oraino sarrarazten ahal. Barb Sup 180. Arbola orren zain prinzipala. Tx B I 51. Biotzeko zain prinzipala urratu zuán. Iz Als 76. Ate printzipala deitzen ziotenetik sartu giñan barrena. BBarand 120.
v. tbn. MRos 10.1v. Mat 142. EZ Man II 200. Hm 211. Arg DevB 231. Gç 126. Mong 587. Ch III 9, 1. CatLav 16 (V 15). Iraz 51. He Gudu 145. Cb CatV 59. CatUt 53. Lg II 161. CatLan 109. JJMg BasEsc 101. Astar II 284. CatLlo 16. CatB 24. CatLuz 10. UskLiB 163. CatBus 13. CatAe 22. CatSal 23. CatR 23. Arb Igand 166. CatJauf 114. Prinzipale: El 87. Samper Mt 2, 6.
sense-2
II . (Sust.).
azpiadiera-2.1
1. Jefe, cabeza, príncipe, persona principal. v. printzipalen.
Ethor zedin Iairus deitzen zen gizon bat, eta hura zen sinagogako prinzipal. Lc 8, 41 (He, Dv, Leon buruzagi, TB aitzindari, Oteiza, Brunet agintari, Ker, IBk, IBe buru; Ol sinagogaburu). Banketa egiten zerauenean prinziei eta kapitanei eta Galileako prinzipalei. Mc 6, 21. Mus de Guisa eta Agaramundeko jauna hil dira hanitz berze prinzipal(e)ki. (1595). FLV 1993, 449. Eta Katonek (prinzipalenetarik bat baitzen) erran zuen. Ax 30 (V 18). Belzebuben obraz, zoin baita demoniuen prinzipala. Hual Mt 12, 24 (Lç prinze, Echn, Samper prinzipe). Prinzipal hari [jeneralari] nion / eskatu grazia. Bordel 42.
azpiadiera-2.2
2. "Lo principal. Galdu ala irabazi, etxera sano etortzia dok printzipala " Elexp Berg. .
Zeren baitakizu ezen burdina hura erabiltzen duen barberaren intenzionea eta borondatea ona dela, zein baita prinzipala. Ax 308 (V 205). Berak ez balinbadu / maite bihotzetik / (hura da prinzipala / guzien gainetik). Bordel 143.
azpiadiera-2.3
3. Principal (capital). "Accessio cedit principali, prinzipala iragaten du ontasun gañerakoak " Urt I 76.
Obliga arazirik bezala prinzipala irabaziarekin bihurtuko dioela. Ax 226 (V 150; cf. 602 (V 387) zor prinzipala).
sense-3
III . (Adv.).
azpiadiera-3.1
"Batik bat, nagusi. Orduan emen e, zazpi-zortzi urtera ezkero soora ta, lana izeten zan printzipal, beste kontuik etzan eoten orduan emen " Elexp Berg. .
printzipal
<< preziso 0 / 0 sekula >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper