Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

49 emaitza abadia bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
errime.
tradizioa
tradizioa
Tr. Propio de la tradición vizcaína. No se documenta hasta fines del s. XVIII (msOñ ); muy común en el s. XIX y en la 1.a mitad del s. XX. La forma más empleada es errime; hay irrime en J.J. Moguel, Astarloa, Otxolua y, junto a errime, en Añibarro y Zavala.
sense-1
1. (V-ple-m-gip), irrime ( (V), Izt), erreme (V-gip). Ref.: A; Etxba Eib (erreme); Garate 2 . a Cont RIEV 1933, 96.
(Adj.). Firme, recio, grande; esforzado; fuerte. "Fixo", "recio, firme" Añ. "Firme, irme, irrime, sendo" Izt. "Firme, robusto, fuerte" A. "Activo, trabajador (Elgoibar)" Garate 2. a Cont RIEV 1933, 96. "Acérrimo, apasionado. Goittar erremia iltzeko ordura arte, acérrimo Goittar hasta la hora de morir" Etxba Eib. "Arrateko abadia, pelotari erremia" Ib. s.v. abadia. "Erremiak aizkolketan ango errikuak, dados a manejar el hacha los de aquel pueblo" Ib. s.v. aizkolketan. Cf. Dgs-Lar 3: "Violencia, irrimia, burrukia". v. irme.
Leen baizen askoz errimiagua geldiketan da. msOñ 235r. Sorbaldan zauri bat egin errimea. AB AmaE 453. Napartarren gidari errimeak. Ag AL 13. Erabagi sendo eta errimea. Itz Azald 89. Jausialako euri errimek. Echta Jos 280. Gibelak euki biar ixaten dozak errimiak bazterrera urteteko. Kk Ab I 17. Euzko mutil bat, / errimia ta gastia. Enb 66. Erasoaldi irrime bategaz. Otx 60.
v. tbn. Akes Ipiñ 11. Ikasle errime izango zan, geroago ta geiago jakiteko. Erkiag BatB 27. Aldi danetan emon ditula [Euskalerriak] / itxas-gizon errimiak. BEnb NereA 101. Dama aura erremia elixako sermoi eta errezuetara juaten. Etxba Ibilt 462. Prailliek eztira errimiak. Gerrika 113.
azpiadiera-1.1
(V-oroz-arr-al-ger-m-gip ap. A), irrime (V ap. A). Hábil, diestro.
Ioan zan txartela artutera Praixko eritxon gizon bat, ez ausa errime errimea Dotriñan. Ezale 1897, 133b. Parasma batzuk [...] sareak egiten guztiz errime ta ezertakoak. A Ezale 1899, 6a. Bakotxak izan gura eban errimiena [arrañak arrapatzen] . Ag Kr 142.
sense-2
2. (V-ple-oroz-arr-ger-m-gip), irrime (V; Mg Nom 65, ), erreme (V-gip). Ref.: A; Etxba Eib (erreme).
(Adv.).Firme, firmemente. "Fuertemente" Mg Nom, Añ. "Reciamente" . "Con ardor, apasionadamente. Lana eiñ erreme, baserriko kontua, trabajar de firme" Etxba Eib.
Irazarririk ta irrime egon gaitezala fedean. MisE 168.
v. tbn. JJMg BasEsc 260 (irrime). Joten dau irrime atia idigi deijuen. Astar II 140. Lokarri zaillakaz / errime lotuten. Zav Fab RIEV 1907, 538 (1909, 33 irrime). Eta ari zoli esetsi eta errime ekin bear deutsazu. Añ EL2 83 (197 irrime). Nik sinistuten dot dagoala, neure begiakaz ikusiko baneu baño errimeago eta sendoago. Itz Azald 166. Jaunak errime jokatu dau gure alde. Ker Ps 126, 3.
azpiadiera-2.1
Mucho. " Errime, muy, sobremanera" A.
Euren astuntasuna errime (mucho) aaztu eragiten dautse. A BeinB 42s. Nikanor-en barrua errime nasaitu zan. Erkiag BatB 99. Sakela errime zimeldu dala konturatu da. Ib. 110.
azpisarrera-1
ERRIMERIK ERRIMEEN. Con todas sus fuerzas.
Bere ameseko obekuntzea lortu dagijantzat errimerik-errimien alegindu gaitezan. (1917) ForuAB91.
errime
<< elizako 0 / 0 1 esku >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper