Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

16 emaitza zelebre bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zelebre.
sense-1
1. (V-gip; Izt 56v). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg.
Gracioso. " Bene benetan zelebria dozu bersolari aura " Etxba Eib. "Gracioso, ocurrente" Elexp Berg. (Algunos de los ejs. pueden corresponder a la acepción siguiente).
Ai! ai! Zure zelebrea! / Biba horlako umorea! Gy 4. Itzai zelebrea, zuk aise diozu. Ib. 11. Oso zelebria nola dan, maskaratu zan Andaluziyako kontrabandisten modura. Iraola 54. Oroipen asko ditu Fernandok, / ain zan gizon zelebria, / interes asko etzuen bañan / alaia ta alegria. Tx B I 147. Frantzizko oso zan zelebria. (V-gip). Gand Eusk 1956, 231. Eibartar zar zelebre bat ei zan; ziria sartzen atzian gelditzen ez zana. SM Zirik 42. Zelebriagoa berau! Errupiño Pipermin deituten eutsen or-an-emen guztiak. Bilbao IpuiB 93. Lesakako errian baziren bortz edo sei gizon zelebre, ostatutan beti broma yartzen zutenak. Auspoa 77-78, 45. Zelebria zan, eta sarri esaten euskun: --Guk emendik geienok eulixek koxiten urtengo dogu. Gerrika 99.
azpiadiera-1.1
(No ref. a personas).
Orren ateera zelebria zan / sagoardoteira juanda're. Tx B II 173. Arrotzaren erantzun zelebreak parre eragin zion. Etxde JJ 161. Asten dira zirrikatzen euren urtera zelebreren bat entzun naian. SM Zirik 51. Amaika olako kontu zelebre. Uzt Sas 150.
azpiadiera-1.2
Raro, peculiar, extravagante.
Mundu onetan pensatuta ere / kristau zelebriak badia. EusJok II 71. Arraiea! Usai ori ere artu dezu? Zelebrea zera. Muj PAm 44. Udara berez ona da baña / geu gera gu zelebreak. Basarri 99. Asko gera zelebreak: baraurik gauden arte, egun on esateko balorerik ez. BBarand 164. Baiña zelebreak gera eta ala jarraituko degu beti. Insausti 41.
azpiadiera-1.2.1
(No ref. a personas).
Zelebria da kulparik gabe / jarri diguzun disputa. Tx B I 99. Zelebria da gizon batzuak / egin duten ajustia. Ib. 113. Neska-mutillak tokatzen bada / berentzat elkar artzia, / zelebre diran kontuak ortan / ere badarabiltzia [ijituak] . Tx B II 67. Urteroko arpegi illunez Gabonak mintzeko. Badu, gero, gure aitak ortan ere okurrentzi zelebrea. NEtx Antz 79. Erri zelebre onetan gertatzen eztanik ezta beste iñun be gertatzen. SM Zirik 119. Hirian eztuzue gure toberaren berririk jakin? Zelebrea! Arti Tobera 270. Orrelakotan zelebria da / gizonaren abelera. Uzt Sas 125. Lenago ere pasatua naiz / amaika orrelako gai, / ta zelebre bat artzeko emen / nengon oraintxen ere zai. Uzt Auspoa 67, 114. Gauean berandu [...] etortzen zan. Apaldu eta ikasten [...]. Amaika gau zelebre pasa zituan. JAzpiroz 218. Orduan karrasi zelebre bat egiten zuan [zakurrak] . BBarand 60.
v. tbn. Insausti 250. Albeniz 199.
sense-2
2. (Chaho).
Célebre, famoso.
Mediku zelebre baten dizipulu izatua. Gy 73. Ermitaiño zelebrea. Ib. 25. San Isidro santu zelebrea. Ib. 132. Bandarik zelebriena izan da nola ez ekarri, orixe ba. SM Zirik 20.
sense-3
3. Achispado.
Artu omen zuten berak ere zatoa, eta sarri samar bidean ikutu egingo zioten da nobioa zelebre jarri. Nolabait ere, alkarri lagunduta-edo, Donostiraño etorri omen ziran. Uzt Sas 335.
azpisarrera-1
XELEBRE (V-arr-gip, G-azp-goi, AN-gip-5vill, B). Ref.: Elexp Berg; Gte Erd 122 y 286. (Forma con palat.). Raro, peculiar, extravagante, original. "Persona rara, especial. Tiene matiz despectivo. Pako xelebre samarra izan zan bere denpora guztian. Etzeban ardaorik eraten animia beltzitzen zebala ta" Elexp Berg. Cf. MEIG VII 45: "Horrelako gizon 'xelebreen' (hori ere idatzi zuen euskaldun jakintsu batek) itzulpenak" (hablando de Bacon, Hume, etc.).
Naiko xelebrea zan, erdi eroa. And AUzta 80. Gure zumaiatarraren antzeko beste mutil xelebre batzuk. Salav 69. Prantzes txiki xelebre au degu / jende dena daramana. Gorrotxategi in Mattin 24. Izaten dituk batere abisatu gabe etortzen diran [auzo] xelebre oietakoak ere. TxGarm BordaB 21. Gizon xelebre batek, tabernan-edo lasai asko geundela, kontatu zidan ixtoria. Insausti 153. Gizon xelebrea beste aldetik. MIH 131.
v. tbn. Ataño TxanKan 31. JAzpiroz 105.
azpisarrerakoSense-1.1
(No ref. a personas).
Gertatu zitzaioten gauza xelebrea. JAIraz Bizia 50. Mundu ontan ikusten dira gauza xelebreak. Salav 101. Badu gure jendeak alako umore xelebre bat. NEtx LBB 169. Erabaki xelebre bat artu zuten: bertsorik botatzen etzuanak bost botilla zerbeza pagatzea. TxGarm BordaB 133. Gaiak naiko xelebreak banituan ere. Insausti 237. Jakina da etsi eta etsipen-ekin oso xelebrekeria xelebrea gertatzen dela euskaraz. MIH 338. Euskal hizkuntzalaritzaren aldameneko pasarte xelebreak eta negargarriak kontatzen dizkigun Tovarren liburu ezaguna. MEIG VI 65. En DFrec hay 15 ejs.
v. tbn. Alkain 25. Ataño TxanKan 224.
azpisarrerakoSense-1.2
(Uso adv.).
Lanean ere naiko / xelebre jarduna. Zendoia 86. Aitonak belarra naiko narratx edo xelebre ebakitzen zuten tankera eman zien. Insausti 18.
azpisarrera-2
ZELEBREZKO. Extraño, raro.
Aiekiñ ere izan ginduzen / zelebrezko komeriyak. Tx B I 237.
zelebre
0 / 0 abegitsu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper