Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1337 emaitza gain bilaketarentzat

Sarrera buruan (158)


Sarrera osoan (490)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
matraila.
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales (en su mayoría vizcaínos) y algunos septentrionales. Los autores septentrionales --excepto Haraneder-- y el meridional Ortuzar lo emplean con el significado de 'mandíbula, quijada'. En DFrec hay 9 ejs. de matrail, meridionales.
etimologikoa
Etim. De lat. *maxella . Su -r- se debe acaso a repercusión de líquidas; v. FHV 188.
sense-1
1. (V, G-azp, AN-gip-larr, L-côte; SP, Lar, Añ (V), VocZeg 286, Dv (V, G), H, Zam Voc ), matrail (V-ger, G-to; Dv (V, G)), matrella (G-nav), matarla (V-m). Ref.: A (matrailla, matarla); Iz ArOñ (matráillaak), UrrAnz (matralla), To; Echaide Nav 130; Holmer ApuntV (matrail); Etxba Eib y Elexp Berg (matrailla); Gte Erd 225.
Mejilla, carrillo. "Cara" Holmer ApuntV. " Gizon bapua dago matrailla ederrekin " Elexp Berg. " Matralletan bi musu eman zizkion " Gte Erd 225s. v. masaila.
Norbaitek jotzen bazaitu eskuiñeko matraillan. He Mt 5, 39 (Ur (V) matrallan, Ker matraillan; Lç mathelán). Pozezko malkuakaz bere matrallaak bustiten eutsazala. JJMg BasEsc 23s. Ene matrailla zuria / non dok? Zav Fab RIEV 1907, 95. Bere matralletako kolore biziarekin. Otag EE 1881b, 85. Zer dozu matrallara jasorik eskua? AB AmaE 314. Matralla ubeldua. Arr May 27. Arpegi baten bizi daitezan / matraila biak batean. Azc PB 122. Emoten deutsala zaplako bat bere matrallan. Itz Azald 132. Matralletako gorriunea. Ag Kr 220. Beiñere plamenko baten matrailak artu duan muturreko ederrena ari emanaz to! Lh Yol 44. Matralla-ziar negar-anpulubak jausten yakozan. Altuna 13. Zeure matrail-lorea / zimeldubaz dua. Laux AB 68. Osasun gabeko matrail zurbil baten aurrean. ABar Goi 20. Bere ezpaiñakin andregaiaren matrail leguna estutu. Etxde JJ 65. Matraila gorrituak. Mde HaurB 55. Trapu baltz batekin matralla lotuta. SM Zirik 127. Matarlan beera yoiakozan negar-tantak. Erkiag Arran 107. Ondorengo egunetan matrailla aundituta ibilli gabe. JAzpiroz 170.
v. tbn. Zuzaeta 159. A BGuzur 154. Echta Jos 333. Kk Ab I 31. JanEd II 144. TAg Uzt 45. Txill Let 47. Bilbao IpuiB 14. And AUzta 119. Erkiag BatB 16. Auspoa 39, 67. Matrail: MendaroTx 87. Or Eus 178. Zait Sof 195. NEtx Antz 148. Lab SuEm 213. Salav 29. Etxba Ibilt 468.
sense-2
2. (L ap. A ; H).
Quijada. v. matrailezur.
Lurrean aurkhitu zuen asto baten matraillarekin hil zituen milla filistindar. Lg I 228. Matrailla hauts ezozu. "La mâchoire" . Gy 38. Astokume baten matrailaz xahutu ditut. Dv Iud 15, 16 (Ol, BiblE matrailezur, Ker matraillazur). Gaineko matrailaren <maitral-> hegitik zatxizkila [hortzak] . JE Bur 19. Behereko matrailaren azpia. JE Med 45. Atra-aten mazaitxut matralle ausko-tzut! Ort Oroig 105. Asto matrail zahar batekin. Zerb IxtS 48.
azpisarrera-1
MATRAILA-HAGIN. v. matrailagin.
azpisarrera-2
MATRAILA-ALBO. v. matrailalbo.
azpisarrera-3
MATRAILA-GAIN. Mejilla.
Larrosa gorrien margo ederrak urten eutsen matrailla gaiñetara. Ag AL 53.
azpisarrera-4
MATRAILA-GORRI (+ matrail- V-gip). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg. "Matraill-gorrixa, de pómulos rosados. Neskatxa gazte eder matraill-gorrixa" Etxba Eib. "Potolo matrailla-gorri bat da jefia" Elexp Berg.
Ikusizuz lau gizon / matraila-gorriak. Azc PB 347. Umetxo [...] matralla-gorri, begi-urdin, galant, gaztaña margoko ule ederdun bat. Echta Jos 15s. Seasketan aur matrail-gorriak. NEtx Antz 118.
azpisarrerakoSense-4.1
(V-gip). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg.
" Sagar matrail gorrixa " Etxba Eib.
azpisarrera-5
MATRAILA-TXULO. Hoyuelo de las mejilas.
Laztan eskea dezu / matrail-txuloetan. NEtx LBB 337.
azpisarrera-6
MATRAILA-UKALDI. Dentellada.
Bi edo hiru matrail ukhaldiz hil eta puskatu zuten [lehoinek] . Jnn SBi 177.
matraila
<< MATELA-GAIN 0 / 0 MENDI-GAIN >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper