Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1337 emaitza gain bilaketarentzat

Sarrera buruan (158)


Sarrera osoan (490)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
binper.
etimologikoa
Etim. Probablemente de gain + behere (o behera ); cf. la forma kinber, de donde binper y, con metátesis, girbin .
sense-1
1. (BN-mix; Dv, H; -ph- VocBN , Foix), ginper, girbin (B), girbun (B), kimer (Sal), kinber (kh- S; Dv, H), kinper (kh- S; H, Foix), minper (BN-mix), pinper (BN-ciz; H (ph-)). Ref.: A (aurki, binper, girbin, kimer, khinber, khinper , minper); Lrq /khínber/; Izeta BHizt2 (girbin, girbun).
Reverso. "Envers. Arropa horrek, binpherra ederrago du aurkhia beno" VocBN. "(BN), envers d'étoffe. [...] Binperreko aldea, le côté de l'envers" Dv. "Aurkhi guziak bere khinperra [S], todo anverso (tiene) su reverso" A s.v. aurki. "Envers" Foix. "Reverso. Oial unen girbiñe au da" Izeta BHizt2. v. ifrentzu.
Uste dü bera beno gizon prestiagorik eztala mündian, ta mündü güziak daki nolako dian khinperra, kanpotik xuri ta barnetik beltz diala soiñekoa. Egiat 77. Ez uste izan hargatik hoin ongi dohazkigula guzietan gure urhatsak. Oh! ez, soineko guziek badute beren ifrentzu edo binpherra. Prop 1898, 135. Urrezko beste bi obo ere egin eta bularrekoari ginperretik ezar izkiozu egian, epodaruntz. Ol Ex 28, 26. Aurretik edo ginperretik kutsuak yota dago. Ol Lev 13, 55 (Bibl alki eta binper jana da).
azpiadiera-1.1
(Fig.). Consecuencia.
Zeren aitoren semek eztütien ünhüdiak hobeki haitatzen? Zeren, ditian bezaiñ sarri sorthü kanporat igorraiten? [...] Gaiza hen khinperrek naie harritzen. Egiat 56s.
sense-2
2. En contra.
Peska Persian zen khozü berze herri güzietan lanthatü zenian ta früta maithagarria gerthü; khinper dago izkontzia, hatsarrian berak zian berthüde santienak bere izairiaz zianak, orai aldiz sakramentiaren indarrak behar dütü. Egiat 107. Bethi bere borhondadiaren gaizak khinper diana. Ib. 237.
azpiadiera-2.1
(Tras gen.). Frente a.
Hetan dialakoz hüskarak, berzeren khinper, bere edertazünak franko. Egiat 25. Ohoria beste althera mintza laiteke haren begien khinper ari baginande. Ib. 261.
azpiadiera-2.1.1
En contra de.
[Mendekatia] delakoz gaiza gizontsü, legen khinper egina. Egiat 135.
azpiadiera-2.2
(Tras dat.). En contra de.
[Mündiari] amorio hanitz ükheitian, berari khinper izaitian. Egiat 101. Borhondadiari khinper aritzia zela. Ib. 231.
sense-3
3. (Adj.). Contrario.
Aize khinperrek bidia baratzen, belak zathizka, batürak porrokatürik. Egiat 157.
azpisarrera-1
BINPERREZ (binperraz BN-baig; kinberrez S (+ kh-); minperrez BN-baig; pinperrez BN-ciz). Ref.: A (khinberrez, minperrez, pinperrez); A EY I 152; Satr VocP (binperraz, minperrez); Gte Erd 11. Al revés. "Horrek gauza guztiak binperrez goiti egitentzik (BN-ciz), kinberrez (S)" Gte Erd 11. "Jertsea aldrebes jantzi du, [...] kinberrez (S)" Ib. 11.
"Atorra girbinez yauntzia du" erraten da Lekarotzen asarre dan [sic] batendako. A EY I 446. Galtzak binperrez yauntziez-gero, xantza izanen du hartan. Ib. 447. Galtzerdiak iraultziz (girbinez (B), kinberrez gora (S), ifrentzioaz (L), idulez (V), iruntzietara (V)) gainera yantziezkero, nonbait auzia. Ib. 447. Sakela guziak binpherraz itzuli diazkiatzie eta zituzten puskila guziak hartu. GAlm 1954, 40 (ap. DRA).
azpisarrera-2
BINPERREZ GOITI. "Horrek gauza guztiak binperrez goiti egitentzik (BN-ciz), kinberrez (S)" Gte Erd 11.
binper
<< bilintz eta balantz 0 / 0 birao >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper