Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1337 emaitza gain bilaketarentzat

Sarrera buruan (158)


Sarrera osoan (490)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bideratu.
tradizioa
Tr. Documentado en Haramburu y en textos meridionales posteriores a mediados del s. XVIII. En DFrec hay 24 ejs.
sense-1
1. (V-gip; Lar, Hb). Ref.: A; Etxba Eib; Elexp Berg .
Encaminarse, volver al (buen) camino. "Encaminarse [...] lat. viam arripere" Lar. "Arriver au chemin" Hb. " Galduta agertu naiz basuan, baña ziarka bideratu naiz, me he encontrado perdido en el monte, pero bordeando, por fin, me he encaminado" Etxba Eib. "Encaminar. Naaste ederra dago baiña gauzak denporiakin bideratuko die " Elexp Berg. .
Egun artan jai ta orrits izan zen Zeruko Jaurerrian, saiestua zebillen ardia bideratu baitzan. Etxde JJ 279.
azpiadiera-1.1
Encaminarse, ponerse en camino.
Tomistak eskui aldetik, ezkerretik Eskotistak, Jesuitak erditik bideratzen dira; guziok jakinduriaren billa. Lar SAgust 10. Bada bide hau, nekez, kezkaz ta etsaiez ingurutua, arkitzen denean ere, ba-dut nik, bideratzen <-zten> diranentzat, oriek or ibiltzeko behar adiña indar ta laguntza. Mb OtGai I 276. Artzen du Jesusek oriek arkitzen ziran erritik agitz urruti aizpa bien mandatu hau; ta ala ere ez da bereala bideratzen. Mb OtGai II 208. Doneztebeko jende txukuna utzita bideratu ziran. Anab Poli 105. Eta Julitxok bitxi eta balio andiko arri ederrez otzara bat bete, ta Libetxok be bere amantaltxoan gauza eder asko artuta, etxerantza bideratu zirean. Bilbao IpuiB 215. Etxarri Aranazko deia egin zan Euskadi guztira. Bildur da guzti be, jente asko, aurrekuan baño geiago, bideratu zan. Gerrika 244.
azpiadiera-1.2
Orientarse. " Itxasuan bideratutzia al izaten da, izarren gandik " Etxba Eib. .
azpiadiera-1.3
(Tras -ko ).
Hugenautak, paganoak eta infidel guziak eliza sainduan ezar itzatzu bere salbamenduko bideratzea gatik, eta zure sehitzea gatik. Harb 386s.
azpiadiera-1.4
(Tras gen.). Cf. berebideratu.
Munduko arrotantz ta ondasundi guzien ezer-eza ekusi ta orien bidez egiñaz ongi damuturik berriz ez orien bideratzera. Mb IArg I 61.
azpiadiera-1.5
(Tras tema nominal nudo).
Baña ondatzen dira trabarik bage bekatu bideratzen diranak edo bekatuaren putzu gañean arinki dabilzanak. Mb IArg I 247. Baña Jangoikoaren lege-bideratzen diran guziak ez dabiltza legeko soñekoz ongi jauntziak. Ib. 533.
azpiadiera-1.6
(V, G; Lar, , Hb). Ref.: A; Etxba Eib. .
(Trans.).Guiar, encaminar, poner en camino; llevar por el buen camino. "Encaminar [...] lat. in viam dirigere" Lar. "Encaminar" A. "Conduire à la bonne voie" Hb. " Ondo esanaz, bideratu eban onera " Etxba Eib.
Argitu nagizu, zuzendu eta bideratu egun onetan, neure pausu ta lanetan. EgOn 10. (ap. DRA) Unelako gaxo bat gertatzen bazaitzue, nik bezenbat badakikezue eta berehala bideraturik, eri-andienak sendatu dezazkezue. FIr 171. Abatariak ekarri ta bideratzen ditu usoak. Anab Usauri 137. Zuk bideratzen baitutzu giza-urratsak, eta aren bidea nai baituzu. Or Aitork 111s. Otoitz bero bat zerura bere alde zuzendu dezagun, gaurko mundu au bideratzeko goi-argia ta goi-indarra izan ditzan. EgutAr 11-3-1957 (ap. DRA ). Otsoen erpietan egoan gure erri au bideratzeko sortutako bidiai lepua emonda, alperriko ziran gure eta aurrekuen odol eta ekintza guztiak. Gerrika 127. Arkitektoa dugu, inondik ere, baina auzi nahasiak bideratzen etxeak zutik edukitzen bezain trebea, halaz guztiz. MEIG I 180. Eta hau, bere erak eta bere gogapenak bideratzen dituzten plastika-bulkoak aukeratzen dituen egunetik. "Que dirigen" . MEIG IX 117. (en colab. con NEtx)
azpiadiera-1.6.1
(Tras part.).
Arau onen elburua?... Saria banagotu, aalik geienengana yo-bideratu. Ldi IL 98.
sense-2
2. (Con aux. intrans. bipersonal).Salir al camino, salir al encuentro; venirle a uno.
Dapa-dapa [...] bideratu zitzaion [Mireleri] . Anab Usauri 131. Ez dakit buruz ala burugabe jokatu nitzan ildako mutil ura senargaitzat onartu nuanean. Alabearrez bideratu zitzaidan. TAg Uzt 297. Naiz bere gogoa biurrikatu bear artarako, zerbait azaldu bearra bideratu zitzaion Balendini. Ib. 96s. Eta zioa bideratu zitzaion bezin laster, ezari-ezarian, Vargasen egiteetzazko gaia atera zun. Ib. 175. Buruauste astuna bideratu zitzaion, arrano pola, gabetik goizera, gutxienen uste zuenean. Ib. 149. Eta ezbearrak leenez-gaiñ osatzeko, gertaizun bat bideratu zitzaien, berez etorria zirudina iñork eragin gabe. "Les sucedió una aventura" . Berron Kijote 206. Sinestarazten diote [Atilari] azkenean martiriak berak ere [...] bideratuko zaizkiola, burrukarako gertu. MEIG I 142.
azpiadiera-2.1
(Tras gen., con aux. intrans. unipersonal). En AxN se explica (inexactamente) igurikitzea (326) por aien bideratzea.
Lapur gaistoagoak [...] dira gure animaren bideratzen diran lapurrak. Mb OtGai III 60.
azpiadiera-2.2
(Con aux. trans. tripersonal).
Alkar-izketak zioa bideratu zion bezin laster, Malentxori bekoz-beko begira jarri zitzaion osaba Martin eta ara jaulki ziona. TAg Uzt 118.
sense-3
3. "(V), agenciar" A.
azpisarrera-1
BERE BIDERATU. v. berebideratu.
bideratu
<< bidenabar 0 / 0 bigarren >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper