Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1337 emaitza gain bilaketarentzat

Sarrera buruan (158)


Sarrera osoan (490)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
azkazal.
sense-1
(G, AN-gip-larr-5vill-erro, L-sar; IC 441r, Deen I 352 <escasala>, Lar, Añ (G), Dv, H), azkazail, azkalzail (Lh), askasal (G-to). Ref.: A; Iz Als, To (askasal); Echaide Nav 147.
Uña; pezuña. "Uña" Lar, . "Ongle" H. "Pezuña" A. v. azkazkal, azazkal, atzazal. Tr. Documentado sobre todo en autores guipuzcoanos, entre los septentrionales lo emplean Duvoisin, Laphitz y J. Etchepare; no lo hallamos en textos vizcaínos. En DFrec hay 4 ejs.
Ateratzen zizten begiak, ortzak ta azkazalak. Ub 115. Agertzen zala atzapartzar beltz itsusi bat, eta bere azkazal luzeakin estutzen zuala eria eztarrian. AA I 253. Ollar ederragorik / ez det nik ikusi. / Atzapar bat bazuen / kana betekoa, / atzeko azkazala / zenzadarrekoa. It Fab 69. Beraren [katamotzaren] ortz agiñak, sudurmintzetako bizar lodi gogorrak, eta azkazal luze kakotu zorrotzak. Izt C 193. Azkazalak luzetu eta kakotu zitzaiozkan. Lard 310. Azkazala, hezurra, adarra, ilea, guziak arras on dira ongarritako. Dv Dial 50 (It beatzala, Ur apatxa, Ip azüzkülia). Izan bedi Dan sugea bidean, zerastea bidetxigorrean ozkatzen dituena zaldiaren azkazalak, erori dedin atzerontz bere gañekoa. Ur Gen 49, 17 (Urt zapatak, Dv hatza, Bibl aztala). Ikusi zuenian / soka ona zala, / azkar eatzi ziyon / bere azkazala. Bil 172. Orai artean xuri ziren haren eskuak, garbi haren azkazailak. Laph 37. Lazten dute ile nahasi hark, bizar luze hark, azkazail beltz heiek. Ib. 40. Gorputz au lurraren gañean etzanik, oztu, gogortu, eta azkazalik ere mugitu al gabe geratuko da. Arr GB 69. Burua berriz orraztu bage eta illea naaspillaturik, eta luze-luze azkazalak. Aran SIgn 21. Oñeko azkazaletik buruko kalparreraño. Arr Orac 29 (ap. DRA). Azkazala batetik bestera zulatu ziyon. Sor Bar 70.
( s. XX.) Bildurrez nago norbaiten aserrean eroriko ez ote naizen, azkazal zorrotzen batzuk sartuko ez ote dizkaten. Ag G 296. Azkazal lodi okerrak beltz agertuaz, zerbait arrapatzera dijoan basakatua dirudi. Ib. 352. Eguraldi bero sapatan, aldapa gora, azkazalak ere izerdi patsetan izan oi dituguta... A Ardi 94. Bai ile bai azkazal, batzu ala bertzeak larruko zeluletarik sortu zelula batzuek dira eginak. JE Med 22. Ez orain asi diran bezela edozein gauzetarako klinikara; azkazalak moztutzera're klinikara. Alz Bern 59. Azkazalak sartuko nizkioke. Alz Burr 46. Gripe, zoaz sarraskia yatera, ta azkazalez sabela urra iozu. Or Mi 78. Oñeko azkazalak / pintaturik bero, / ez nuke naiko ibillitzerik / ezkondu ta gero. MendaroTx 265. Bi azkazal zeuzkan moztugabeak. Anab Usauri 105. Yende xeea, agian, azkazal zikin ta atzapar zakarrez aritze'aal litzake. Ldi IL 36. Zatar busti batekin pasa [abereen] ankak, azkazalak, burezurra [...]. NekIr 89. Azkazalak ez dirala moztu bear. JMB ELG 78. Urre-adarrak zitun, azkazal / urre-gorriak anketan. Or Eus 335. Azkazala beratxa, lepoa luzea. Ib. 247. Haurren azkazalak ez dituzte pikatzen urte bat bete artio. (BN-ciz). A EY I 74. Guraizakin azkazalak umeai moztu ezkero beatz-muturrak zornatu egiten dira. (G-azp). Ib. 76. Ego-aizea da. Beorrak irrintzi, laugainka, zabala / zalapartan dute alden-alde laister, ixil azkazala. "Con cascos silenciosos" . Or Poem 552. Azkazal luze-zikiñak sorgin baten gixa. Etxde AlosT 54. Kolorezkuak jarriagatik / azkazal eta ezpaiñak. And AUzta 119. Haginekaz azkazalak ausikitzen zitualarik. Osk Kurl 106. Arpegia zikin eta azkazal muturrak beltz dauzkatenak. MAtx Gazt 83. Apatxakin lurra urratzen du azkazal gogorra baitu. Ibiñ Virgil 96. Iturrietatik alderatzen da zaldi garaillea ta azkazal ukaldika lurra apurtzen du sarri. Ib. 104. Begia gorrituta edo anka aundituta eta beatzen bat azkazalik gabe ere igual. Insausti 183.
azpiadiera-1.1
Urratzen zizten gorputzeko aragi guziak burnizko azkazalakin ta ortzakin.Ub 115. Urratzen zizten gorputzeko aragi guziak burnizko azkazal edo punta zorrotzakin. Gco I 359.
azpiadiera-1.2
(Como medida).
Azkazal-erdi bateko kopeta duen guziak igerria dauka gure etsaiak maltzurrak diradela. Ezale 1897, 59b.
azpisarrera-1
AXKAXAL (Forma con palat. diminutiva). "Onguicule" T-L.
azpisarrera-2
AZKAZALEAN (Lar, Hb) (Hacer algo) con facilidad y presteza. "(En la) uña" Lar.
azpisarrera-3
AZKAZAL-GAIN. Zona sobre la pezuña.
Gris kolorea zuan [astoak]. Anketako ta besoetako azkazal-gaiñetan txuri apur bat. JAzpiroz 199.
azpisarrera-4
AZKAZAL-OSO. "Solipède" T-L.
azkazal
<< ATORRA-GAIN 0 / 0 AZPI-GAIN >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper