Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3506 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (338)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 zerra.
sense-1
1. (V, G, AN, L, B, Sal, R; Urt II 323, Ht VocGr, Lar, , Arch VocGr, Hb, Dv, H, VocB, Zam Voc), serra (V-gip; SP, Deen I 307 y II 56 <sera>). Ref.: Bon-Ond 158; A; EEs 1931, 41; Ond Bac; Etxba Eib (serria); Elexp Berg (serra) .
Sierra. "Scie" Ht VocGr. . " Esku zerra, scie à main" H. " Zerra kamustu zaiku (B), se nos ha embotado la sierra" A. "Sierra para hacer tablas, con asas por ambos extremos" Ond Bac. . " Azkenian serriakin ebai biar izan dot armaixua " Elexp Berg. .
Zein baitire bi trebesa, bi hainzur, bi zerra xume. (1767). SenperEus 64. Erreparatu nitzen bazela aunitz zuur landu bearrak, aunit[z] zerra, zepillo, aizkora, zelluak etc. (B, s. XVIII). BOEans 713. Garlopia ta zerria. Mg PAb 152. Laiak, area, zerra, gubia. AA I 21. Batzu gurutzefikatuak, bertzeak zerraz bizirik urratuak. Dh 172. Beste batzuk dira serra batekiñ ebakiak edo kentzen diote lepua ezpata batekiñ. Ag Serm 89. Zerra batian eskua moztu zuan da. EusJok 142. Zerra zorroztu. Ib. 122. Zerraz egurra ebakitzen. Ib. 122. Serreaz ebagiriko atxa dirudiena. Echta Jos 27. Egurra eta anporrak zur ta ol biurtzeko serra ederrak bi, ipini ei ditu. Erkiag Arran 126. [Xerri-hiltzalak] heldu zirelarik beren tresneria ontsa troxaturik eta ganibet eta zerrak dirdiran. Larre ArtzainE 100. Itaia ortarako aproposa izaten zan: agin-ortzakikoa, zerra bat balitz bezela. Albeniz 38. Metalaren gorputz berean txertatutako zerra bezela da. "Sierra injertada". MEIG IX 120 (en colab. con NEtx). En DFrec hay 10 ejs. de zerra y 2 de serra.
v. tbn. Ldi BB 102. Or Eus 193. JMB ELG 34. Garm EskL I 132. Arti MaldanB 203. Ibiñ Virgil 72. Uzt LEG I 47. JAzpiroz 204.
azpiadiera-1.1
(V-ger-arr). Ref.: Holmer ApuntV; EAEL 137.
"Hoz (instrumento)" Holmer ApuntV. .
azpiadiera-1.2
"Fig., dentadura y también se dice de la mala lengua. [...]. Jakiñian nago zerlako serria erabilli daben nere kontra. [...] Soy sabedor de la lengua que tuvo contra mí" Etxba Eib. .
sense-2
2. (gral.; Lar, Añ (G), Hb, Gèze, H, VocB), serra (V-arr, G-azp-goi ap. A). Rebanada, loncha, tajada. "Rebanada", "tajada" Lar. "Rebanar, hacer rebanadas, okorrak, zerrak, erragetak egin" Ib. "Melada, ogi zerra eztitua" Ib. "Lonja de tocino, urdai giarraren, urdai azpikoaren zerra" Ib. (tbn. en Añ). "Ogizerra, tranche de pain" Gèze. "Tranche, morceau mince détaché d'un objet" H. Cf. VocNav s.v. cerra. v. xerra.
Ogi-zerra eta puskak berekin artuta, lanera itzuli zan. Lard 160. Edaririk gozoenean sartzen den ogi fresko zerrak eztu hartzen hain ongi edari harren gozoa. Jnn Bihotz 21. Prejitzen da ternera zerra meetan. Cocinan 23. Beñatek ere nahi izan zuen yastatu [melon deitzen zuten hura], eta zerra bat ahoan sartu bezain sarri, bota zuen. Zub 70. Ogi zerra eder bat emaiten dio. Barb Leg 131. Ogija ta solomo zerra batzuk emonez. Otx 169. Amak bi ogi zerraren artean xingar eta arroltze emana data. JEtchep 79.
azpiadiera-2.1
Mostaza zerra jaki gañera botiaz.Lab SuEm 173.
sense-3
3. + serra (V-gip ap. Elexp Berg). "Serrería. [...] Ori serran lan einddakua da gaztetan " Elexp Berg. . v. zerratoki.
Olak ta zer-nai zerbitzu / zabal eta luze, / zerrako orma kontran, / zutunik t'etzanda. Gand Elorri 172. Arratzuko bidean, bada zerra bat erreka-ertzean. Andik igarotzean, ol-usaia entzuten da. Vill in Gand Elorri 16. Askotan ikusi dugu, zugaitz onaren itx:ura ta zerrara eraman da ezertarako balio ez duela. Ostolaiz 45.
sense-4
4. " Zerra, estandorio" Ond Bac. Cf. VocNav: "Cerra: [...] Cada una de las picas o palos aguzados que se colocan a los costados de los carros (Améscoa)".
sense-5
5. + sierra. Sierra, cadena montañosa.
Izeia eta lerra aztandra oxezkietan; bagoa sierretan; aretxa ikialtetan. Mdg 130. Sierrako haizia, elurre atariraino. (R-is). EZBB II 110. Mendi anaien gañetik dago / Aizkorri, guzien buru. / Lau probintzitan zerra luzeak / erroak ezartzen ditu. SMitx Aranz 84. Nagusiak, sierraren ondoan aziya jarri zuen mazela aundi batian. Auspoa 77-78, 268 (v. tbn. ib. 270, 292, siempre hablando de sierras de Norteamérica).
azpisarrera-1
ZERRA-HAUTS. v. zerrauts.
azpisarrera-2
ZERRA-ETXE. "(V, G, AN, L), armazón de la sierra" A. "Zerra-etxean koka-alako zuraren zerratzen ari gara (B), estamos aserrando un madero que justamente cabe dentro del armazón de la sierra" Ib. (s.v. zerratu).
azpisarrera-3
ZERRA-FABRIKA. Serrería.
Ur golpi orrek zerra-fabrikan / egin duan pikardiya [...] Ainbeste egur urak eraman. Tx B I 85.
azpisarrera-4
ZERRA-ILDOKI.
" Cerra ilyoquia, tronco o trozo de árbol cortado para ser aserrado y hacer tablas o tablones" GoiBur 297. "Maderos llamados cerra ylyoquias " (1729). Ib. 297.
azpisarrera-5
ZERRA-MAKINA. Sierra mecánica.
[Aixkolari] orrek egurra ebakitzen du / zerra makinan moduan. Auspoa 39, 48.
azpisarrera-6
ZERRAN. "On travaille à scier, zerran hari dire, edo zerrakan" Ht VocGr 422.
Gure aitita etxe-inguruan basoan ibillia omen zan ikazkintzan eta zerran ere bai zerbait. BasoM 59. Zerran ari nintzan tokitik. Zendoia 85. Jarri zidaten lana zerran. Albeniz 221.
azpisarrera-7
ZERRAN EBAKI. "Serran ebai. Zerrategiko zerra automatikoaz ebagi. Zerran ebaittako esolak die onek" Elexp Berg.
azpisarrera-8
ZERRA-HOXKA. Diente de sierra; (fig.) irregularidad, oscilación.
Bazuen boz bat pullita [...] batre zerra-oxkerik gabekoa. Barb Sup 1.
azpisarrera-9
ZERRA-TALLER. Serrería.
Pedro Gallo izeneko zerra-tallerra eta muebleria zegoan martxan. Albeniz 221.
azpisarrera-10
ZERRA TXIKI (G-goi; serra xipi SP). "Petite scie" SP. "Makilla ta egur txikiak ebakitzeko agindun tresna (G-goi)" EEs 1931, 41.
azpisarrera-11
ZERRA-UZTARRI (G, L, R ap. A; zerruztarri G-to ap. A)."Palo superior e inferior, en los cuales se afirman los brazos de la sierra" A. "Zerruztarri (G-to), pieza de hierro en que se fija la sierra" Ib.
azpisarrera-12
ZERRA-ZAHI (G?, L, BN-baig; zerrazagi B). Ref.: A (zerra-zahi, zerrazagi); Iz Ulz (zerrazáye); Izeta BHizt2 (zerrazagi). "Serrín. Begiak eztezazket zaindu zerrazagitik (B), no puedo resguardar del serrín los ojos" A. "Plaza bustie zagon ta zerrazagiekin idortu ginuen" Izeta BHizt2. v. zerrauts.
zerra
<< ZERGA-ETXE 0 / 0 ZINE-ETXE >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper