Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

736 emaitza garai bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
erraztasun.
tradizioa
tradizioa
Tr. No hemos encontrado ningún testimonio de la tradición suletina. En DFrec hay 38 ejs. de erraztasun y 12 de erreztasun, meridionales, y 3 de errextasun, septentrionales.
sense-1
(V, G; SP, , H), erreztasun (V, G, AN; Urt I 375), erraxtasun (H), errextasun (Urt V 401, Lecl, Dv, H), errextarzun (Arch ms. (ap. DRA)), errestasun. Ref.: A (erraztasun, erreztasun). Elex Berg (erreztasun).
Facilidad, cualidad de fácil. "Facilité" SP, Lecl, Dv y H. "Facilidad" Añ, A y Elexp Berg. (Las traducciones de los lexicógrafos podrían corresponder también a las acepciones citadas infra).
[Orai] errazago bada ere salbatzea, [...] ezta erraztasun haren esperantzan bekhatutan egon behar. Ax 135 (V 88). Hainitzek bazka-zilhoak egiten dituzte errextasun batengatik mañateren gainean. Dv Lab 218. Ez dut erran ez direla on; errextasunaz mintzatu naiz. Ib. 234. Ezagutu biar degu [...] bere aginduen biguntasuna ta erraztasuna. Ag Serm 201. Aditzeko errextasunaren gatik, Hiribarrenen pertsuetan hitz berri zenbeit eman ditugula. Zerb Azk 32. Bazekiten garbitasunak gutxi axola diola hizkuntzari; aberastasunak, biguntasunak, erraxtasunak, berriz, asko. MIH 254. Argitasunak eta erraztasunak balio dute, gutxienez, laburtasunak adina. Ib. 355.
azpiadiera-1.1
Facilidad, habilidad que se tiene (para hacer algo).
Segurantzarekiñ sinhetsi behar dugu etsai suerte guziak errextasun berarekin bentzutuko ditugula. He Gudu 54. [Goruetan ta kaltzerdia] sarri egiteak dakar erraztasun andi au. LoraS 89. Bota zuan airian oñ askuan, aize aundi batek orbel igarra airatzen duan erraztasunarekin. Bv AsL 169. Etzan bera añ argia ta gauzak ikasten erreztasun andikoa be. Ag Kr 40. Hura zan etorria! hura erraztasuna! Itz guztiak Jainkozko maitasun-garretan irtetzen zitzaizkion. A Ardi 119. Ikasteko bearrenik ditugu berezko erreztasuna ta ekina. Zait Plat 119. Patxi erreztasun handiaz garhaitu ostean, ostikada bat ematen zion. Osk Kurl 69. Bainan nork ote du lan hortan aski errextasun. Xa Odol 39. Gure Jainkoak bere nai utsez eman didan bertsotarako erreztasun au. Ataño TxanKan 22. Lenguaia ikasteko errextasuna duenak. Etchebarne 118.
v. tbn. Inza in Jaukol Biozk VI. Erreztasun: MendaroTx 334. BEnb NereA 241. NEtx LBB 72. Errextasun: Arb Igand 15.
azpiadiera-1.2
errastasun. Inclinación, tendencia.
Modestia oso batez, eta gorritzeko errextasun honest batez. He Gudu 114. Gure fedea egundaino bezain ephel badago, leheneko errextasun bera baldin badugu behatztopatzeko. Lg II 300. Arrotzeko, aserratzeko, eta sumintzeko errastasuna. Gco I 388. Dudako gauzetan besteen konseju onaz baliatzeko erraztasuna. Gco II 84. Dakuskun nola komunioko Sakramentuak desegiten dituan bekatuaren oitura eta erraztasunak. AA I 401. Ekandu txarra edo txar-oidadea da pekaturako erraztasuna edo makurtasuna, mueta bateko pekatuak sarri eginagaz sortu eta egiten dana. Itz Azald 177. Erreztasun andia daukate edozein gorrotatzeko. Ag G 218. Ezin uka liteke baina esan ere egin behar litzateke, ahazteko erraztasuna denez [...], erlijioso ordenak [...] erakunde ofizialak bezain etsai bederen izan direla. MEIG VI 39.
v. tbn. Erreztasun: fB Ic II 188. Errextasun: Mih 57. CatJauf 91.
azpiadiera-1.3
Facilidad, oportunidad, medio. "Makiñak ekarri daben erreztasunak gauzia merkatu dau" Etxba Eib. "Ez nakon erraztasunik eman (BN-arb)" Gte Erd 101. "Pista bat emango dizut, erreztasuna emango (AN-gip)" Ib. 258.
Eman baitiote gizon guziei haren errezebitzejko errextasun gheiago. Ch IV 1, 13. Jaunaren miserikordiak [...] ematen daroku errextasun maitagarri bat heltzekotzat zeruko erresuma dohatsurat. Lg II 205. Erraztasun geiago due, eren pasio, gurari, edo griña gaiztoak kunplitzeko, pobreak baño. Gco II 34. Errextasun guziak izan zituzten nahi ororen egiteko. Hb Egia 81. Igandetan bederen komuniatzeko errextasuna guziek izan dezaguntzat. Arb Igand 89. Geroago gehiago errextasun badelarik leku batetik bertzera joaiteko. JE Bur 47. Diruzko sarijok eta aitatu diran erraztasunok zerbait egiteko bidia ixango dira. ForuAB 107. [Fabrikak] ukan ditzan, geiez bethetzeko nola etekinetarik husteko, bi errextasun: bat burdin-bidez, bertzea urez-ur. JE Ber 83. Baserritar maister bakotxari [...] jabe egin daiten, legearen bidez, erreztasun andiagoak emongo ba'litzakeoz. Eguzk GizAuz 36. Basetxe berriak eraikitzeko errestasunak ematea. EAEg 26-10-1936, 140. Ordezkari abek opa bezaiote errestasuna Ikuslari Nagusiari. "Toda clase de facilidades" . Ib. 3-4-1937, 1421. Ez dugu behinere errextasunik ukan Paueko eta Bordeleko paper biltegietan ibiltzeko. Zerb Azk 34. Kristau misionestak ongi etorriak izan ziren beraz haientzat, eta errextasun handiak eman zizkieten druiden kaltetan. Mde Pr 229. Esaten dabe gaur daguala / danerako erreztasuna. BEnb NereA 218. Erria ta bere inguruak ondo ikusteko jakinbide eta erreztasun guztiak eman zizkidaten. Anab Aprika 53. Legearen austeko erraztasunak ematen ari zera. Vill Jaink 160. Erraztasunak ugaritu dira, jendea lasaiago bizi da. Ib. 27. Ainitz sobera dirurekin usatuak, besteak ere nihun etziren "errextasunen" erdian. Ardoy SFran 184. Garai baten etzan izango atsegin mendi artara igotzen. [...] Gaur beste erreztasun batzuek dituzte artzaiak ere. Uzt Sas 351. Errextasun guziak bere esku utzi nituan. JAzpiroz 163. Guztiei erreztasun bardiñak berba eta entzu egiteko emonda. Gerrika 198. Beti izan baitugu horretarako erraztasuna, hitz elkartzearen bitartez, batez ere. MIH 109. Badirudi inprenta lanetarako erraztasun handiagoa zegoela han. MEIG II 69.
v. tbn. Arr GB 110. Itz Azald 98. Anab Usauri 103. Erreztasun: Basarri 184. MAtx Gazt 39. Ataño TxanKan 84. Errextasun: MarIl 16. HU Aurp 219. StPierre 30. Ox 193. Errestasun: ForuAG 347.
azpiadiera-1.4
Dejadez, despreocupación. v. errazkeria.
Begira gurasoen borondatearen kontra edo oen baimena bage igaro zeran ezkontzeko itzak ematera. Erraztasun onetatik kalte andiak etorri izan dira. AA II 69. Erraztasun berberagaz egingo zenduke edozein-bere pekatu. Ur MarIl 91 (v. tbn. Arr May 107). Errextasunekin eta askotan bekhatu handiak egin izan ditu. Dv LEd 266. Errestasunik andienean edozer gauza esaten duenak Relijio santuaren kontra. Ag Serm 282. Eta nik zein erreztasunaz pekatu egiten detan. ArgiDL 30. Erraztasuna utzita aldebat, / Goiari gauzkion adi. SMitx Aranz 85. Ikusi nola gauden guztiok / erreztasunei emanik. Olea 95.
azpiadiera-1.5
Alaitasunarekin eta erraztasunarekin sufritzea.Gco II 29.
erraztasun
<< erran 0 / 0 1 erreal >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper