Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

736 emaitza garai bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
aprobetxatu.
sense-1
(V-gip ap. Elexp Berg ), aprobotxatu (Urt I 218), aprotxatu (V-gip ap. Elexp Berg ).
Aprovechar(se). "Plantae sensim adolescunt, [...] landareek irabazten, aprobotxatzen dute " Urt I 218. "Aprovechar(se). Nerekin majo aprobetxau zien taillerrian. Gaztiak zaten bittartian aprobetxau " Elexp Berg. . Cf. VocNav: "Aprovechategui, dícese del aprovechado, del vivo [...] (Pamplona, Montaña)". v. probetxatu (3) .
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales desde el s. XVII; es frecuente en bersolaris y escaso en autores de léxico más depurado. En DFrec hay 22 ejs. de aprobetxatu y 9 de probetxatu, todos ellos meridionales.

Aprobetxa ditezen bere Ebanjelioan erakusten duen dotrinas. Ber Trat 54r. Zeren tenploan ofrezitzen diraden gauzak ilen eta biziendako aprobetxatzen dirade. Ib. 58v. Eta danean sermoea etxi zebegio enzuteari, deseoagaz aprobetxetako. Cap 124. Eta nik ongi egiteko eta ziek aprobetxatzeko eska zagun aingiru guzien Er[r]einaren eta bekatari guzien amaren asistenzia. SermAN 2r. Zenbat dezaketelarik aitzinatu letra eta estudioetan, gelditzen dire aprobetxatu gabe, tunante batzuk eginak . (B, s. XVIII). BOEans 783. Ta denbora ori nola nik aprobetxatu bear nukean? Cb Eg II 99. Jaunak ematen dizun denbora preziatu ura, berari graziak ematen eta eskatzen, zuk aprobetxatzea. Cb Eg III 276. Ez zan aprobetxau Absalon, iges eban bide okerretara, ta bera kondenau zan. JJMg BasEsc 6. Domekia aprobetxetarren, eta eukiterren orduban biarra egiteko atxakija. Astar II 72. Ez bagerade jausi / guztiok burutik, / aprobetxatu bear / degu guk bertatik. It Fab 213. Ipintzen badirazu / orrelako aukera, / aprobetxatu gabe / ez niteke gera. Bil 154. Beste munduan aprobetxatzen / dirade induljentziyak. Ud 138. Esku-aldatua da / asko interesa, / irabazi duenak / aprobetxa beza. Ib. 153. Beti ez naiz fiyatzen / itxasuagana, / bañon aprotxa zagun / denbora ona dana. Arrantz 24. Zeinbatek euki arren ugari gauzea, / Bestenaz ez dabe nai aprobetxetea? AB AmaE 245. Betiko zere galera eta kondenazioa naiago izanaz, erremedio añ garestiaz aprobetxatu naiko etzenduela ikustea. Arr May 129. Aprobetxa dezatela eskolako denpora. Ag Serm 302. Bere odolarekin aprobetxatu gabe. Ib. 177s.
( s. XX.) Gero damurik izan ez dediñ / aprobetxatu denbora. Auspoa 97, 85. Kosetxaren biltako tenpran, ezta baratan jentia gai eta egun, nola tenpra baidigu llabur, aprobetxatiagatik. Mdg 125. Bota baño askoz obe / aprobetxatzia. Noe 116. Irabazita daukan guziyak / ondo aprobetxa beza. EusJok 154. Aprobetxatu du sasoia. Tx B I 193. Aprobetxatu denpora, jantzi / baño len odoldiz. MendaroTx 367. Lizar-ithurriko belazera joan-etorritan zebillen azken belar ebaitea aprotxatuz. Etxde JJ 234. Tabernariak, dudarik barik aren situaziñua aprobetxatziarren, kopa erdi bakarrik atara zetsan. SM Zirik 17. Etxeko gauzak ondo zainduta / zintzo aprobetxatu. And AUzta 126. Abagunearen ezaguera zorrotza izaki, poliki ustiatu (aprotxatu) oi zuen. Zait Plat 37. Baldin ez bada aprobetxatzen / zertarako da dirua? Mattin 121. Ixil-aldi ura aprobetxatuaz. Alkain 76. Sasoi ederra daukazu oraindik / eta aprobetxa zaitez. MMant 58. Gauza aprobetxatu egiten zala. BAyerbe 74. Ditxa ederra oraintxen degu, / aprobetxatu gaitian. Ib. 37. Ni aitarekin asko aprobetxatuko nintzala. BBarand 106. Geratzen zana aprobetxetako alde guztietako trabak eta oztopuek. Gerrika 123. Jokoa egiteko momentuan neu ez nengoan presente eta oso ondo aprobetxatu zuten. Albeniz 161. Garai hura aprobetxatu izan bazenu. In MEIG IX 68.

v. tbn. CatAnz 5. AZink 63.
azpiadiera-1.1
(Aux. trans. o intrans. bipersonal).Valer, servir, aprovechar. v. baliatu.
Zertako aprobetxatzen zaigu jakintasunaren doaia? Ber Doc 162v. Entendimentuen donea zetarako aprobetxetan iaku? Cap 81. Nori aprobetxatzen diote Mezek? El 62.
azpisarrera-1
APROBETXATZEKE, APROBETXATZAKA. Sin aprovechar.
Aren mandamentuekin aprobetxatzaka demonioari bagerraingon kondenaduko ginala, pasinoaz baliatzaka. CatAnz 5.
aprobetxatu
<< apezpiku 0 / 0 arakatu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper