Onom.:
Enecus Garatea. (1225) GLarr SJ 189.
Don Garcia de Garate. (1246) Ib. 305.
Petrus Garatecoa. (1249) Ib. 326. II peonadas en arradigaratea. Arzam 247.
1.
Collado, paso de montaña.
"Col (passage), garatia
"
Foix.
Cf. A Morf 696: "Ate en [...] Belate, Eulate, Garate... etc. no significa 'fuera' sino puerta o puerto y no de mar".
Hortakoz lehenak, Harizpe gehientako zianak, ükhen zian Berdaitzeko garatiaz (edo lephoaz) jabetzeko mania.
ArmUs 1896, 102.
Ibañeta garatian / egün ikhas dezagün / nola gure libertatiak / begiratü behar tügün.
Andurain UskIb 2.
2.
Apeo, tipo de cimentación.
"Algunas [caserías] son de término redondo, como las fundadas en seles con su mojonera o apeo, llamado garate
"
Itza (ed. 1884) 61 (ap. RIEV
1930, 158
).
3.
Hórreo.
v. 3 garai.
Labetan gogortutako murkoak etxearen eta garatearen (hórreo) sinbolotzat zeuzkaten.
Etxde Egan
1961 (1-3), 95.