Euskaltzaindiaren Hiztegia

Euskaltzaindiaren Hiztegia

0

ureztapen

iz. Ureztatzea.

ureztatu, urezta, ureztatzen

du ad. Zerbaiten gainean, bereziki lur gainean edo landareen gainean, ura bota; ibai, erreka edo kideko batek eremu bat urez hornitu. Ik. ihinztatu. Kaleak, landareak ureztatu. Soroak ureztatzeko. Timabe ibaiak ureztaturiko zelaietara. || Zu bitxilore eginen?; ni ur garbi eginen; ureztaturen.

ureztatzaile

iz. Ureztatzen duen pertsona; bereziki, ubide edo ibai jakin bateko ura erabiltzeko eskubidea duen nekazaria. Bardeako ubideko ureztatzaileak.

ureztatze

iz. Zerbaiten gainean, bereziki lur gainean edo landareen gainean, ura botatzea; ibai, erreka edo kideko batek eremu bat urez hornitzea. Ureztatze lanak.

urgarri

adj. Urtzen duena.

urgatzi, urgatz, urgazten

du/dio ad. Lagundu. (dio ad. denean, nor osagarririk gabea da). Gizonari nola urgatzi? Artzain batek bere ardiak urgazten ditu. Jainkoak drugazula.

[Oharra: urgatzi aditz zaharkitua da eta, Hegoaldean, dio aditza da (zure alabari urgatzi behar diogu), baina Iparraldean, du aditza (zure alaba urgatzi behar dugu)].

urgazle

adj. Laguntzailea, babeslea.

euskaltzain urgazle Euskaltzaindiaren bilera batzuetara joateko eta haietan hitz egiteko eskubidea bai, baina botorik ez duen euskaltzaina. 1983. urtetik hona, euskaltzain urgazle izan da.

urgazpen

iz. g.er. Laguntza.

urgente

adj. Presakoa.

urgentzia

iz. Larrialdia.

urgoi

1 adj. Ipar. g.er. Harroa. Ik. burgoi.

2 adj. Ipar. g.er. Herabea.

3 iz. Ipar. g.er. Harrotasuna.

urgoitu, urgoi/urgoitu, urgoitzen

da/du ad. g.er. Harrotu.

urguileria

iz. Ipar. Zah. Harrokeria.

urguilu

iz. Ipar. Harrotasuna, harrokeria. Ik. hantuste.

urguilutsu

adj. Ipar. Harrotasunez, harrokeriaz edo hantustez betea, harroa.

urgun

iz./adj. Naf. Herrena. Itsuek ikusten dutela, urgunak badabiltzala. Urgun egin: herren egin, herrenka ibili.

urgunka

adb. Naf. Herrenka.

urguri

1 adj. Zuhurra.

2 adj. Adeitsua.

uri1

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, uri-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. hiri].

uri2

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, uri-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. euri].

uriko

adj. Kim. Azido urikoa (C5H4N403): gizakiaren eta zenbait animaliaren metabolismoaren hondakina, karbonoz, nitrogenoz, oxigenoz eta hidrogenoz osatua dena.

urin

1 iz. Batez ere Ipar. eta Naf. Gantza, koipea. Urin urtuz gantzutu. Xingar urina. Zerri urinean frijitu. Frijitzeko urina. Zartagineko urin hondarrak. || Ibar bat urina bezain gizena.

2 iz. Batez ere Ipar. eta Naf. Zenbait gairi darien edo haietatik ateratzen den isurkaria edo zukua. Samatsaren urina ongarri ona da. Arbolak erroez lurretik edoskitzen duen urina hostoetara doa. Sagar, mahats urina: sagar, mahats zukua.

urinean eman Haragikia bere koipean kontserbatu. Ik. konfitatu 2.

urindatu, urinda, urindatzen

du ad. Batez ere Ipar. eta Naf. Gantzutu, koipetu. Botak urindatu.

urineko

iz. Ipar. eta Naf. Bere koipean egosi eta kontserbatu den haragikia. Ik. konfit. Mokadu bat jan nahi duenak, aingira edo urineko, ostatu horietan izango du.

urineztatu, urinezta, urineztatzen

du ad. Batez ere Ipar. eta Naf. Koipeztatu. Urineztatu ongi zapata horien larrua. Errotak, hots, gurpilak, urineztatu.

urintsu

adj. Batez ere Ipar. eta Naf. Koipetsua. Gazta urintsuak badakizue nola zabaltzen diren beren gisaz, eta azaletik arrailtzen eta ebakiduretatik nola mamia darien. Jateko urintsua.

uriola

iz. Bizk. Uholdea.

urizahartar

1 adj. Urizaharrekoa, Urizaharrari dagokiona.

2 iz. Urizaharreko herritarra.

urjauzi

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, urjauzi-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. ur-jauzi].

urka

1 iz. Urkabea.

2 iz. Zenbait abereri lepoan jartzen zaien ferra itxurako eragozgarria.

urka-bilur Korapilo begiduna, sokatik tiratzean estutzen dena. Ik. soka-laster. Urka-bilurrean du jadanik lepoa.

urkabe

iz. Heriotzara kondenatuak dilindan ezartzeko tresna, soka zintzilikatzen den haga horizontal batek eta honi eusten dioten habe zut batzuek osatua dena. Ik. urkamendi. Bata dago urkabetik ezin itoz dilindan. Urkabea altxatu. Urkabeko bidea. Urkabera kondenatua.

urkabustaiztar

1 adj. Urkabustaizkoa, Urkabustaizi dagokiona.

2 iz. Urkabustaizko herritarra.

urkamendi

iz. Urkabea dagoen lekua; urkabea. Urkamendian hiltzen zituztenei mirra ematen zieten. Eta gero daramate urkamendi batera bizia galtzera jende askoren aurrean. Urkamendira bidali. Urkamendia edo gillotina gutxietsirik, gizonak laurdenkatzen zituzten aldi eder haiekin ametsetan.

urkarazi, urkaraz, urkarazten

du ad. Urkamendira bidali; urkatzera behartu. Urkaraziko du habe batean. Ohoin handiak urkarazten ditu ttipiak (esr. zah.).

urkatu, urka/urkatu, urkatzen

1 du ad. Urkamendian hil; soka batez lepotik zintzilikatuz hil. Ohoin batzuk, anitz ohoinkeriaren buruan urkatzen dituzte. Judasek bere burua urkatu zuen. Zuhaitz batean urkatuta hil. Geldituko da amorraziozko sokaz urkatua.

2 (Era burutua izen gisa). Urkabetik zintzilik dagoen urkatua. Urkatu baten hobian ehun gaiztagin ehorzten dira (esr. zah.).

urkatzaile

iz. Norbait urkatzen duen borreroa; norbait urkamendira bidaltzen duen pertsona. Iazko lapurra aurtengoaren urkatzaile (esr. zah.).

urkatze

iz. Urkamendian hiltzea; soka batez lepotik zintzilikatuz hiltzea. Judasen etsipena eta urkatzea.

urketa1

adb. Ipar. Ur bila. Lehen, emazteak beren ferretekin joaten ziren, Jainkoak daki nora urketa.

urketara adb. Urketa, ur bila. Suila buruan eta eskuinean pertza, urketara doala.

urketa2

iz. Ipar. Ur-piloa. Lehen aldikotz ikusi du itsasoa Biarritzen; hauxe da urketa!

urketar

1 adj. Urketakoa, Urketari dagokiona.

2 iz. Urketako herritarra.

urketari

iz. Ura banatzen edo saltzen duen pertsona. Aurten soldaduez eta sukaldariez gain, urketariak ere izango ditu danborradak.

urki

1 iz. Eremu hotz eta epeletako zuhaitza, azala zurixka eta leuna, hostoak txikiak eta loreak gerbetan bilduak dituena (Betula sp.). Urkia, gehienetan bakarka ikusten dugu soroak mugatzen.

2 iz. Zuhaitz horren zura. Urkia ez da hainbat on etxe zureriarako, baina bai orga eta karroza egiteko.

urkidi

iz. Urkiak dauden tokia; urki basoa. Urkidi, harizti eta pagadietako soilguneetan.

urkila

1 iz. Zuhaitz batean, enborrak eta adar batek, edo bi adarrek, eratzen duten "V" modukoa. Gereziondo horrek urkila goraxko du, zurubirik gabe igotzeko.

2 iz. Goialdea "V" formakoa duen euskarria edo tresna. Sugearen burua lurraren kontra zapaltzen du, urkila batez.

urkitz

iz. Jasmin mota, sendagintzan eta apaingarri gisa erabiltzen dena (Jasminum officinale). Urkitz usaina.

urko

adj./iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, urko-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. hurko].

urkor

adj. Uretan edo beste isurkari batean erraz urtzen dena. Azukrea urkorra da.

urkuldu, urkul, urkultzen

du ad. Bizk. Aletu, aleak bereizi. Ilarrak urkuldu. Bata josten, bestea baba urkultzen.

urlehortar

adj./iz. Anfibioa.

urlia

iz. Zehaztu gabeko pertsona bat izendatzeko erabiltzen den hitza. Ik. sandia1; berendia. Haurtzarotik, beharbada, urlia ohitu zen behar ez diren gauzak ikustera. Zoaz urliagana. Egin zenituen, edo zeure bakartasunean, edo urliarekin, lotsatzen zaituzten bekatu horiek. Urlia, —esaten nion neure buruari—, gerta daiteke zuk betiko galdu nahi izatea zeure burua? Handik laster han zen beste urlia, eta jakinik gertatu zena (...). Eta ezaguturik hiltzera zihoala, esan zion neskatxa lagun bati: "Urlia, hiltzera noa". "Hemen ote dira urlia eta sandia?" dio bere artean. Begira, urliarekin edo sandiarekin egon ote zaren, gogorazio gaiztoei leku ematen diezula.

urmael

iz. Aintzira txikia; bereziki, parke edo lorategietako urtegia, askotan barandaz eta apaingarriz hornitua dagoena. Urmaeleko hondo harritsua. Urmaelaren karelean jesarrita.

urmargo

iz. Akuarela (adiera guztietan). Olioak, urmargoak, argazkiak, marrazkiak eta era askotako objektu bitxiak.

urmariarazi, urmariaraz, urmariarazten

du ad. Ipar. Suntsiarazi, desegin. Lainoen artetik jalgitzen ari zen eguzkiak azken lanbroak urmariarazi zituen.

urmariatu, urmaria, urmariatzen

da/du ad. Ipar. g.g.er. Suntsitu, desegin. Gora doan kea bezala urmariatzen baita.

urna

iz. Eskuarki harrizkoa edo beirazkoa izaten den kutxa, gauza jakin batzuk (bereziki norbaiten errautsak) gordetzeko erabiltzen dena. Lekurik urrunenetatik, hildakoen errautsez betetako urnak bidaltzen dira, Gangesera jaurtitzeko.

urnietar

1 adj. Urnietakoa, Urnietari dagokiona.

2 iz. Urnietako herritarra.

uro

iz. Behiaren familiako ugaztuna, zezena baino handiagoa, Europan, Asian eta Afrikan bizi eta XVII. mendean desagertu zena (Bos taurus primigenius). Julio Zesarrek ere Galiako gerrei buruzko kroniketan aipatzen ditu bertako uroak, eta "ia elefante baten tamainakoak zirela" esaten du.

urodelo

adj./iz. Zool. Anfibioez mintzatuz, lau hanka eta isatsa dituena; (pl.) animalia horiek osatzen duten ordena. Arrabioa ur gezetako erreketan bizi den anfibio urodeloa da.

uroilanda

iz. Hegazti zangaluze lodikotea, zingira eta ibaietan bizi dena (Porzana sp.).

uroilo

iz. Hegazti zangaluzea, moko sendo gorria eta luma ilunak dituena, zingira eta ibaietan bizi dena (Gallinula sp.).

urologia

iz. Med. Medikuntzaren adarra, gernu aparatuaren eritasunak aztertzen dituena. Ospitaleko Urologia Zerbitzua.

urologo

iz. Gernu aparatuaren eritasunetan espezialista den sendagilea.

urontzi

iz. Ura edukitzeko ontzia. Bidexka guztietan badabiltza emazteki eta haur, beren urontzia buruan. Auzoan bazuten putzu bat, ura ateratzeko txirrika, urontzi, kate eta guzti.

uros

1 adj. Ipar. Zoriontsua, dohatsua. Adiskide onak dituztenak dira gizon urosak.

2 (Adizlagun gisa). Ipar. Ik. uroski. Nahi dena uros bizi, beti xuxen ibil bedi.

uroski

1 adb. Ipar. Dohatsuki, uros. Uroski Jainkoaren grazian hiltzeko.

2 adb. Ipar. Zorionez. Frantziatik kendua izan zen erlisionea, baina ez uroski frantsesen bihotzetarik.

urostasun

iz. Ipar. Dohatsutasuna, zoriontasuna. Ene iduriko, urostasunaren lehenbiziko gakoa, premiatsuena, maite duzun lan baten egitea da.

urpe

iz. Ur azpia. (Batez ere leku atzizkiekin erabiltzen da, singularrean). Urpetik azalera atera zenean. Urpeko lurrikarak olatu erraldoiak eragin zituen. Arrauna urpean erdiraino sartua. Urpera pulunpaka.

urpekari

iz. Ur azpian, kirolari gisa edo lanbidez, aritzen den murgilaria. Ik. itsaspekari. Gaur egun, urpekari gehienek helio-oxigeno nahastea erabiltzen dute nitrogeno-oxigeno nahastearen ordez.

urpekaritza

iz. Urpekariaren jarduera edo lanbidea. Urpekaritzan oso gazte hasi zen. Urpekaritza ikastaroa.

urpeko

iz. Itsaspekoa.

urpeko ontzi

iz. Itsaspekoa. Nautilus urpeko ontzia.

urperatu, urpera/urperatu, urperatzen

da/du ad. Ur azpira joan; ur azpira eraman. Ik. hondoratu. Itsasoaren purrustada bat nahikoa da, ontzirik sendoenak urperatzeko. Itsas antzarak urperatzen direnean, euria.

urperatze

iz. Ur azpira joatea; ur azpira eramatea. Ontziaren azken bidaia, urperatze tokiraino.

urpetu, urpe/urpetu, urpetzen

du ad. (Urak) estali, azpian hartu. Ibaiek ere ez dute urpetuko. St-Frederic auzoa 600 metrotan gertatu da urpeturik.

urra

interj. Bizk. Purra.

urraburu

iz. Itsaso bero edo epeletako arrain teleosteoa, begien ondoan urre koloreko orban edo marra bat duena (Sparus aurata).

urradura

1 iz. Urratua. Lurra arrailtzen da han-hemenka; urradura haietarik ufaka badoa kea.

2 iz. Irud. Urradura badut bihotzean, gudu horiei ohartzean.

urragarri

1 adj. Erdiragarria. Oinaze urragarria. O, dolore eta ondiko bihotz-urragarria.

2 adj. Barre algara handiak eragiten dituena. Jendeari irri eginarazten beren ateraldi urragarriekin.

urraketa

iz. Urratzea. Ez da eskubideen urraketaz kexu. Eliza biek urraketa gogorrak izan zituzten eta sekulako etena gertatu zen bien artean. Lege urraketa eta gehiegikeria horiek saihesteko. Bide urraketari ekin zioten.

urrako

iz. Ipar. Urratua, urradura. Lehertu zituen galtzak, baina joan zen aitzina, kasurik egin gabe urrako handi hartaz.

urrakor

adj. Erraz urratzen dena, hauskorra. Oihala berritan zail, higatzean urrakor.

urrarazi, urraraz, urrarazten

du ad. Urratzera behartu. Eta gobernadoreek urrarazirik juduen arropak, manatu zuten izan zitezen zehatuak. || Komeria egiten, atso guztiak ditu barrez urrarazten. Irriz urrarazi.

urraska

adb. Urratsez urrats, urratsak eginez. Ik. pausoka. Urraska ibili. Eginbideak sailka, mailaka, urraska bete.

urraskal

adb. Zub. Urrats bakoitzean. Hain ilunpe handian ibiltzen direla, non urraskal behaztopatzen baitira.

urraspide

iz. g.er. Mailaka edo zatika egiten den zerbaiten urratsak. Lan hori ipuingintzan oinarritzen da, urraspide honi jarraikiz: (...).

urrats

1 iz. Ibiltzean, oin bat altxatzea, aurreratzea eta berriro lurrean uztea. Ik. pauso; oinkada. Urratsez urrats etorri. Urrats bat ezin egin biziki nekez baizik. Bi urrats egin ondoan gelditu zen. Azken urratsa egin baino lehen. Urrats bat gibelerat egin. Urrats txikiak, xeheak. Gizona bazihoan urratsa luzatuz. Urrats batzuk entzun zituen. Jauna, gida itzazu, arren, ene urratsak. Erraldoi urratsak.

2 iz. Irud. Leheneko urrats makurretan abiatu zen. Oi ondikozko zango, urrats gaiztoetan ibili zaretenak! Larramendiren urratsetan datoz Mendiburu, Basterretxea eta Ubillos. Bere gisara eta moldera, ez inoren urratsen ondotik, egin dituelako beti itzulpenak. Jaun hura bere sareetara biltzeko egin zituen urrats eta jukutriak.

3 iz. Urratsen segida; ibiltzea edo ibiltzeko era. Beti urrats berean doa. Mahaiz mahai dabil emakumea, etxekoandre handi baten urratsean. Barraskiloaren urratsean goaz. Idiek ere segitzen dute nagusia urrats onean. Urrats bizia. Oinez bihurtzen dira eta urrats geldian. Adinak urritua zion urratsa. Orain arte ez zen gehiegizko urratsik egin bide honetatik.

4 iz. Urrats bakoitzean egiten den bitartea. Hiru urrats aurrerago. Harrixuria Urtebitik hogei urratsetan da. Jerusalemeko murruetarik zenbait urratsetara. Batetik bestera uzten da hiru urratseko hutsarte bat. Hamar urrats luze da eta beste hainbeste gora. || Irud. Ez dela urrats bat baizik bizitik heriotzara.

5 iz. Mailaka edo zatika egiten den zerbaiten zati bakoitza. Literatura kritikan urratsez urrats eta mailaz maila beharko dugu ibili. Denbora txikian urrats handiegiak egitera behartu omen dugu. Behar dugun batasun hori, lehen urratsetan behintzat, euskara idatziarena da. Hurrengo urratsa hizkuntzalarien esku gelditu zen.

urrats egin Ibili. Eta hargatik, ilkitzen naizenean plazara, urrats egiten dut gizon triste baten gisara.

urratu1, urra, urratzen

1 da/du ad. Papera, oihala, larrua eta kidekoak lanabesen laguntzarik gabe hautsi. Soinekoak urratu zituen esanaz: "Biraoa esan du". Tenpluko oihala goitik behera urratu zen. Paketearen azal lodia behingoan urratu zuen. || Irud. Haren otoitzak hodeia urratzen du eta zerura hegan egiten.

2 du ad. Hautsi, puskatu, desegin. Oinekin lurra urratzen du. Lurra goldeaz urratzea, lehenengo lana. Urratzen zizkien gorputzeko haragi guztiak burdinazko azazkalekin. Nire lokarriak urratu dituzu, Jauna. Osasunarekin urratu zapatok! Etxola txar erdi urratu batean. Ikusi genuen haren sabela urratua eta har zikinez betea. Eta zintzurra urratu beharrean ekingo diote kantuari. Laster bildua, laster urratua (esr. zah.). || Ontziko jende guztiak irriz urratuak zeuden.

3 da/du ad. (Gauza abstraktuez mintzatuz). Galtzen dituzte mezak, urratzen dituzte jaiak eta barauak. Ezkontza urra daiteke? Marka guztiak urratu. Haien antsiaz bihotzak dira urratu. Egun-argiak urratzen duen amets itxura.

4 du ad. Zerbaiten azala hondatu edo bertan marka arinak egin. Urratu duzu azala eta zaurituko zaizu dena.

5 du ad. (Bidea, ildoa) ireki. Materiazko estalki gogorrean barrena, biziak badaki bidea urratzen. Bide berriak urratzen eta zaharrak zabaltzen ari zaizkigun gaurko olerkariak. Aspaldidanik irekirik dauden bideak atzera urratzen ibiltzea alferrik ibiltzea litzateke. Goldelari bakoitza ildoa urratzen hasi zen.

6 da/du ad. (Egunaren, argiaren) lehen zantzuak egunsentiarekin agertzen hasi. Argia urratu baino lehen jaiki. Eguna urratzen hasi zenean. Igande goiza urratzearekin atera zen.

7 (Era burutua izenondo gisa). Aurkeztu zitzaion gizon bat, soineko urratu eta buru hautsez betearekin. Irazki nahasia eta urratua ehun ederragoren baten gai bihur daiteke goragoko Ehule haren eskuz.

urratu2

iz. Urratzearen ondorioa. Landareari urratu bat egin. Hango urratua pasaratu eta hemen adabakia ipini. Urratu bat eman diogu lurrari. Hormaren urratu batetik. Zauri larririk ez zuen, urratu batzuk besterik ez. Autoak berak urratu batzuk bazituen.

urratzaile

1 iz. Zerbait urratzen duen pertsona. Jainkoaren legearen urratzaile gaiztoak. Horra bi maisu, bi bide-urratzaile.

2 adj. Urratzen duena. Ireki zituen ezin gehiagorainokoan bere hortz urratzaileak.

urratze

iz. urratu aditzari dagokion ekintza. Mila neke eta tormentu eta urratze odolezkoren buruan. Ez da zigorrik aurrez ikusten, legea betetzen ez duenarentzat; beraz, lege urratzeak dohainik aterako zaizkie urratzaileei.

argi urratze, argi-urratze Egunsentia. Ik. egun-urratze. Biharamun goizean, argi-urratzearekin atera zen. Hau gau luzea, gau beltz ilun izugarria, argi-urratze gabea, oilariterik izanen ez duena.

egun urratze, egun-urratze Egunsentia. Ik. argi-urratze. Egun urratze alai bat.

urraulbeitiar

1 adj. Urraulbeitikoa, Urraulbeitiri dagokiona.

2 iz. Urraulbeitiko herritarra.

urraulgoitiar

1 adj. Urraulgoitikoa, Urraulgoitiri dagokiona.

2 iz. Urraulgoitiko herritarra.

urraza

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, urraza-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. uraza].

urre

1 iz. Kolore hori-gorrixka distiratsuko metal bikaina, urak, aireak eta azidoek erasotzen ez diotena (Au; zenbaki atomikoa, 79); urrea duen metal aleazioa. Ik. urregorri; urrezuri. Munduko urre, zilar, diamante eta beste harri ederrak. Urrearen balioa erdira jaitsi zenean. Urre garbi fin-fina. Urrea surtan garbiago eta ederrago egiten da. Ontza bat urre. Urre koloreko adarrak. Urre izpiak. Urre kaliza: urrezko kaliza. Urrea balio du halako gizonak. Urre zaharra baino horiagoa. || Urre aro delako harekin zebiltzan ametsetan ordukoak.

2 iz. Urrezko gauza. Eltzea, bere urre eta zilarrekin sartzen du berriz lurpean.

3 iz. Karta espainoletako lau sailetako bat, urrezko txanpon baten irudia ezaugarri duena; sail horretako karta. Bateko urrea. Kartak ditu lau hegi, seiko urreak sei begi. Urrea, ezpata, kopa eta bastoia dira karta sorta tradizionalaren lau sailak.

ontzako urre Diru zaharra, urrezkoa, hogei edo hamasei ogerleko balio zuena. Ik. ontzako. Ez zen indianorik, erloju katean ontzako urrea ez zuenik. Ezin jaso ahala ontzako urrez zamatua.

urre bits, urre-bits 1 Urre geruza mehea, beste metal batzuen gainean, haiek estaltzeko, jartzen dena. Ik. urreztatu. Urre bitsezko erlojua.

2 (urre bitsetan bizi esapidean, 'oparotasunean bizi' adierazteko). Beude zuretzat mahai aberats joria eta urre bitsetan bizitzea.

urre patroi, urre-patroi Diru sistema, diru unitate baten balioa urre kopuru jakin batean ezartzen duena. Urre-patroia XIX. mendearen erdialdera garatu zen, Europako eta Ipar Ameriketako herrialde industrializatuen arteko trukeak errazteko. 1971n Richard Nixonek dolarraren urrearekiko bihurgarritasuna bertan behera utzi zuen eta trukerako urre-patroia desagertu zen.

urrearrain

iz. Ur gezetako arraina, karparen familiakoa, hura baino txikiagoa (Carassius auratus).

urrebotoi

iz. Belardietako landarea, zurtoinaren muturrean lore hori ikusgarria duena (Ranunculus sp.). Ik. urde mutur. Urrebotoi artean etzaten ginen ibai aldean.

urregile

iz. Urrea lantzen duen eskulangilea. Urregileak zilar gainera urrea isurtzen duenean bezala.

urregin

iz. Bizk. Urregilea.

urregintza

iz. Urregilearen lanbidea; urrea lantzeko antzea. Bitxigintzaren eta urregintzaren esparruetan egindako lanaren lekuko, 1920-1940 bitarteko hainbat pieza bildu dituzte Iruñeko aretoan: lepokoak, eraztunak, mahai-tresnak eta beste.

urregorri

iz. Batez ere Bizk. Urrea. Urregorri bihurtuko baita oin azpian darabilgun hautsa ere. Etxe honetako nagusi jaunak urregorriz du bizarra. Ez ditugu urregorrizko irakurgaiak egunero sortzen.

Oharra: azken eguneraketa 2019-01-11

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper