Harremana

    Euskaltzaindiaren Hiztegia

    2. Hizkuntza-baliabideak
    3. Hiztegi orokorrak
    4. Euskaltzaindiaren Hiztegia

    16 emaitza bare bilaketarentzat - [1 - 16] bistaratzen.

    bare1
    iz. Maskorrik gabeko molusku gasteropodo lurtarra (Limacidae fam.). Barearen adarrak. Bareek kalte handiak egiten dituzte baratzeetan.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EHHE
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Esaera zaharrak

    Laster gehiago egiten dik dabilen bareak erbi geldiak baino. Urdeok hilez gero, bareok induska.
    bare2
    1 iz. Urdailaren ondoan, gibelaz beste aldean dagoen organoa, odolari eragiten dioten zenbait betekizun dituena. Bareko mina. Begietatik, urdailetik, baretik eta gibeletik gaixo egon arren, ez zuen hormaren kontra jarri nahi izaten.
    2 iz. Sabelaldean, eskuinaldean nahiz ezkerraldean, sastada moduan agertzen den mina, ariketa fisikoren bat egitean gerta daitekeena. Lehertzeko zorian ibilita, bareak hozka egin zidan. Bide erdi egin baino lehen, bareak oratu zidan.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EHHE
          EEC
     
    Azkue Hiztegia
    Azpisarrerak

    Esaera zaharrak

    Gibeleko on dena, bareko gaizto.
    bare3
    1 adj. Geldia; nekez asaldatzen dena, lasaia. Ozeano Barea. Itsaso bare, zelai urdina. Ur lehen bare eta orain ekaitz haize zakarrez nahasietan. Hura gizon barea!
    2 adb. Geldi, lasai. Barakuilua bezain bare zetorren. Herriak bake eta bare irauten du. || Ontzixka bakar batzuk bare-bare zihoazen ibaian barrena. Garbi-garbi zegoen zerua; urdin-urdin, bare-bare eta baketsu ur zelai galant ederra.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EHHE
          EEC
     
    Azkue Hiztegia
    arnasa baretu
    zaio ad.-lok. Arnasa bere onera etorri, lasaitasun-egoerako erritmora itzuli. Arnasa baretu zaio: barre antz gozo batek ezpaintxoak argitu dizkio. Arnasa baretzeko astia hartu ondoren. Arnasa baretu ezinik.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: arnasa baretu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z11:EHL 2023-07-04 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Lantaldearen irizpideak
    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    Azpisarrera gisa jasotzekoa da.

    bareak heldu
    dio ad.-lok. Sabelaldeko eskuinaldean edo ezkerraldean, maiz ariketa fisikoren bat egitean, sastada moduko min bizi bat sentitu. Bareak heldu ez balit, irabazia neukan lasterketa. Bareak heldu zion, eta arnasestuka iritsi zen ermitara.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: bareak heldu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z11:EHadib [2] 2024-11-12 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Txostenak
    OEHko datuak [laburduren azalpena]

    BAREAK HELDU "Bareak eldu, doler el bazo" Garate Cont RIEV 1930, 154. "Bariak eldu, flato. Bariak eldu ezpalosta irabazitta neukan karreria" Elexp Berg. "Bariak eldu zian ta erretirau inber izanun" ZestErret. Zegaman, bareak eltzen dooneen, iru arri txiki txistuz busti ta atzera lengo lekuun utzi bear die. (G-goi). A EY IV 227.

    LB 5 (Berria 2, Elkar 3) / ETC: 18 / Dabilena: 4

    Beste (edozein) iturritako erabilerak

    Elhuyar: bareak heldu izan ez balit, irabazita neukan lasterketa: si no hubiese tenido flato, hubiese ganado la carrera / Adorez: bareak heldu ez balit, irabazita neukan lasterketa: si no hubiese tenido punto de costado, hubiese ganado la carrera;/ Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

    Bestelakoak

    bare2 2 iz. Sabelaldean, eskuinaldean nahiz ezkerraldean, sastada moduan agertzen den mina, ariketa fisikoren bat egitean gerta daitekeena. Bareak heldu ez balit, irabazia neukan lasterketa. Erabat arnasarik gabe zegoen, bareak heldu ziolako esku bat saihetsean zuela.

    Lantaldearen irizpideak
    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

    barealdi
    iz. Zerbait edo norbait bare dagoen denbora. Itsasoaren barealdietan. Barealdian ustekabean jaikitzen den uhina izaten da itsasoan ere gaiztoena. Barealdiaren atzetik datorren haize zakarra. Barealdi batean harrapatzen baduzu.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Aztergaia: barealdi

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArau54

    Formari buruzko oharrak

    Euskaltzainen oharrak

     - [E109]:  bare(t)aldi sartzea komeni da.

     - Erabakia: EArau (1996-02-23): barealdi sartzea erabaki da.

    barearazi, barearaz, barearazten
    du ad. Eztiarazi. Ateneak haize guztiak barearazi zituen, Ulises onik irits zedin. Urduritasun eta harridura guztiak barearazi zizkion.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: barearazi

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArauB

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Euskaltzaindiaren Arauak

    barearazi, barearaz, barearazten. du ad.

    baregarri
    1 adj. Baretzen duena. Isiltasun baregarri izugarri honetan.
    2 (-en atzizkiaren eskuinean, artikulurik eta kasu markarik gabe). Etxahuneko nagusiari ez zioten etxekoek ezer ere igorri nahi gosearen baregarri.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: baregarri

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-02-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

    Informazio lexikografikoa
    Kategoria

    iz.

    Forma baten adiera(k)

    baretzen duena.

    baremo
    iz. Zerbait balioztatzeko, egiunez ezarritako irizpide edo arauen multzoa. Europan legedi bateraturik ez dagoenez, Ameriketako Estatu Batuetan erabiltzen diren baremoak hartu dituzte kontuan. Dena da taula, baremo eta arau.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: baremo

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-02-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
    Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2008-07-08

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Txostenak
    OEHko datuak [laburduren azalpena]

    Ez dugu aurkitu ez corpusean ez OEH argitaratuan.

    EEBSko datuak [laburduren azalpena]

    EB ager. banakoak dira baremo (Kultura eta Turismo: "Ikasleen aukeraketa egiterakoan baremo bat izango da kontuan") eta baremu (EHAA 1990: "deialdi honetako III. eraskinean ematen den baremuaren arabera").

    Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

    baremo : DFrec 1, AB38 1, AB50 8, HiztEn, LurE, Euskalterm 5 (esterilizazio-baremo, prezio-baremo, indarreango baremo, puntuazio-baremo); baremazio : Euskalterm 2.

    Sektore jakin bateko informazioa

    AgAld hitz-bilduma: balio-taula, taula, balio-neurri, neurketa-arau (baremo); AdminEL: balio-taula (baremo); HezkAdmin: baremazio; AdmHizt: baremo; EEgunk: "baremo h. neurri / neurgailua".

    Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

    baremo jaso dutenak: HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE; barematu , baremazio : HiruMila. Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

    Erdara/euskara hiztegietako datuak

    Erdal baremo / barème formen ordainak: baremo : HiruMila (eta barematu), ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE; barema : T-L LBF. // Beste batzuk: HaizeG FB: kondu-liburu, prezio-xerrenda, prezio-aurkibide eta Casve FE: kuntülibürü. Ez dugu aurkitu ap. PMuj DCV.

    Erdaretako formak

    fr (DLLF): barème; it (S. Carbonell): bareme; en (Collins): (baremar) to calculate, reckon; to measure; (baremo) table(s), ready-reckoner, scale, schedule, yardstick, gauge, criterion, set of forms, basis for comparison; de (Langenscheidts): Rechenbuch mit fertigen Ergebnissen; Verrechnungs-, Verteilungs-chlüssel; Lohntabelle, Tarifordnung, Kriterienkatalog.

    Erdaretako formak

    OfQuLF: répertoire de calculs, de chiffres || François Barrême || mathématicien français qui a inventé ce type d'outil.

    Bestelakoak
    Zerrenda osagarriak

    EEgunk: "baremo h. neurri / neurgailua".

    Informazio osagarria
    Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

    Izen propiotikoak.

    Informazio lexikografikoa
    Kategoria

    iz.

    Jakite-arloak

    Tekn.

    baresare
    iz. Peritoneoa. Txerri hiltzeko egun horietan, otordu baterako: okela txiki-txiki egin eta, baresarean batuta, labera.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: baresare

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-02-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: 1 ik. epiploi 2 ik. peritoneo / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

    Formari buruzko oharrak

    Iritzi-emaileak

     - [K204]: "baresare, baregantxa: péritoine [Lhande-renetik hartu ditut...]" (1995-03-03)

     - [E302]: ik. oh. s.u. bare 2. (2003-09-22)

    baretasun
    iz. Bare dagoenaren egoera; barea denaren nolakotasuna. Ik. sosegu. Itsasoan, haize ederrez doan ontzia geratu ohi da, haizeak huts eginda, baretasun kaltegarrian. Ez du han atsedenik eta baretasunik aurkituko. Gogo baretasuna.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: baretasun

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:18 1998-02-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Txostenak
    OEHko datuak [laburduren azalpena]

    ik. OEH

    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

    baretsu
    adj. jas. Barea, lasaia.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: baretsu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:26 1998-02-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Txostenak
    OEHko datuak [laburduren azalpena]

    ik. OEH

    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

    Informazio osagarria
    Atzizkien araberako erabakiak

    -tsu izond.ekin.

    Informazio lexikografikoa
    Kategoria

    izond.

    Forma baten adiera(k)

    barea.

    Formari buruzko oharrak

    Euskaltzainen oharrak

     - [E103]: 'baretsu izond. 'barea'. bai?'.

     - [E116]: 'ez? Uste dut 'baretsua' dela lasaia eta barea dena. Bere horretan utziko nuke'.

     - Erabakia: Erabakia (2004-10-29): 'baretsu izond. Lit. 'barea, lasaia''.

    baretu, bare/baretu, baretzen
    da/du ad. Bare jarri, urduritasunetik edo estutasunetik sosegura igaro edo igaroarazi. Ik. lasaitu1 2. Sartu bezain laster baretu zen haizea. Kanta leunaz baretzen dira uhin urdinak. Juduak baretzeko. Baretu da nire arima. Behar zena egin duela dakien gizonaren hitz eta aurpegi lasaiak herriaren bihotz minduak baretzen ditu eta oihu haserreak isilarazten. Oinaze zorrotza baretzen ari da. Non baretu gure nahigabe eta etsipenak? Atsekabea baretu eta ibitu ahala, ordea, argiago ageri da galeraren larria.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: baretu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArauB
    Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:06 1993-11-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Euskaltzaindiaren Arauak

    baretu, bare(tu), baretzen. da/du ad.

    Informazio osagarria
    Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

    baretu, bare(tu), baretzen

    haizea baretu
    da ad.-lok. Haizea baretu zenean. Iragarpenaren arabera, haizea nabarmen baretuko da eguerditik aurrera.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: haizea baretu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z11:EHadib 2023-07-04 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Lantaldearen irizpideak
    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

    itsasoa baretu
    da ad.-lok. Biharamunean haizea eztitu zen eta itsasoa baretu. Harrotuta zegoen itsasoa baretu egin da.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: itsasoa baretu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z11:EHadib 2023-07-04 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Lantaldearen irizpideak
    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

    tripazorriak baretu
    da/du ad.-lok. lgart. Gosea gutxitzeko adina jan. Tartean jateko zerbait ere ondo etorri ohi da tripazorriak baretzeko. Sandwich batekin baretu ditu tripazorriak.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: tripazorriak baretu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z11:EHL 2021-10-19 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Txostenak
    OEHko datuak [laburduren azalpena]

    Ez dugu aurkitu.

    LB: 0; EPG: 0; ETC: “Tripazorriak baretuta, buelta hartu eta Murumendiko magal aldera abiatuko gara” (Argia), “Askotariko jakiak dasta daitezke tripazorriak baretzeko, han bertan jesarrita” (Berria).

    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    Elhuyar: 0; Adorez: haur horrek tripazorriak ditu: ese niño siente hambre; Labayru: tripazorri iz. gazuza, hambre. Honezkero tripazorria egin jaku eta goazen bazkaritan.

    Bestelakoak

    tripazorri iz. (tripazorria(k) egin eta kideko esapideetan). Lgart. Gosea. Egin dugun ibiliarekin tripazorria egin zait. Tartean jateko zerbait ere ondo etorri ohi da tripazorriak baretzeko. Tripazorriak eginda nago.

    Lantaldearen irizpideak
    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    Azpisarrera gisa jasotzea proposatu da. Lagunartekoa dela adierazi behar da. tripazorri sarreratik oharra eta adibideak soildu, eta tripazorri galanta moduko adibideren bat jaso.

    Informazio lexikografikoa
    Zerrendako formari azpisarrera dagokio

    Azpisarrera gisa jasotzekoa da tripazorri eta baretu sarreretan.

    Mailak

    Lgart.

     

    Azkue Biblioteka eta Artxiboa

    ORDUTEGIA
    9:00 - 14:00

    Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

    Bibliotekaren katalogoa Artxiboaren katalogoa
    ERAKUSKETA BIRTUALAK

    Egoitza

    • B
    • BIZKAIA
    • Plaza Barria, 15.
      48005 BILBO
    • +34 944 15 81 55
    • info@euskaltzaindia.eus

    Ikerketa Zentroa

    • V
    • LUIS VILLASANTE
    • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
      20018 DONOSTIA
    • +34 943 42 80 50
    • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

    Ordezkaritzak

    • A
    • ARABA
    • Gaztelako atea, 54
      01007 GASTEIZ
    • +34 945 23 36 48
    • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
    • G
    • GIPUZKOA
    • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
      20018 DONOSTIA
    • +34 943 42 80 50
    • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
    • N
    • NAFARROA
    • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
      31002 IRUÑEA
    • +34 948 22 34 71
    • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

    Elkartea

    • I
    • IPAR EUSKAL HERRIA
    • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
      64100 BAIONA
    • +33 (0)559 25 64 26
    • +33 (0)559 59 45 59
    • baionaordez@euskaltzaindia.eus

    Euskaltzaindia

    Hizkuntza baliabideak

    Azkue Biblioteka eta argitalpenak

    Orokorrak