Euskaltzaindiaren Hiztegia

Euskaltzaindiaren Arauak

bozkarazi, bozkaraz, bozkarazten. Ipar. du ad.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

izond.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Euskaltzaindiaren Arauak

bozkariatu, bozkaria, bozkariatzen. da/du ad.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

bozkariatu, bozkaria, bozkariatzen

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: bozkariozko .

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-tsu.

Kategoria

izond.

Erabileremu dialektala

Ipar.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: AS

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-zko.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

bozkario sarrerari dagokion azpisarrera.

Kategoria

izlag.

Euskaltzaindiaren Arauak

bozkatu, bozka(tu), bozkatzen. du ad.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

bi erabilera posibleak argituz: 1 du ad. (nor kasurik gabea): gobernuaren alde bozkatu dutenak. 2 du ad.: aurrekontua bozkatu zuten.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bozkatu, bozka(tu), bozkatzen

Erabaki gabe utzi da forma

Erabaki gabe utzi da forma

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 230 (Aizu 2, Arabako Batzar Nagusiak 9, Argia 8, Berria 77, Deia 2, Deustuko Unibertsitatea 3, DiarioVasco 12, Europar Batasuna 1, EiTB 44, Elkar 2, Consumer 1, Espainiako Gobernua 3, Euskaltzaindia 9, Eusko Legebiltzarra 8, Gipzukoako Batzar Nagusiak 10, Goiena 4, Gomylex 1, Jakin 1, Laneki 3, Nafarroako Parlamentua 15, UEU 9, Uztarria 6) / ETC: xx / Dabilena: 1.101

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: bileraren amaieran egin den bozketa: la votación que se ha hecho al final de la reunión / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: poser la question de confiance (Politique) konfiantzazko bozketa egin / Euskalterm: 0.

bozkatu 2 du ad. Zerbait erabakitzeko, bozketa egin. bozak egin du ad.-lok. Ipar. Bozketak egin. klaustro 1 iz. Heg. Unibertsitateetan eta beste zenbait ikastetxetan, irakasleen kontseilua. Klaustroa aukeratzeko bozketak egin ziren.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: Ik. bozkario / HiztEn: Ik. bozkario / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: +

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Zub.

Forma baten adiera(k)

bozkarioa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

oxigeno(-)bonbona forma aztertzean ohiko lexia gisa proposatua.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: AS / EuskHizt: AS; azalpen berritua / HiztEn: AS / LurE: AS / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS

Esapideei dagokien sistematika

bota: -a.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

desafio sarrerari dagokion azpisarrera.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adiera bat baino gehiago du eta azpisarrera gisa jasotzekoa da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa diru eta bota sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 9 (Elkar 1, Consumer 3, UEU 5) / ETC: 1 / Dabilena: 12

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: elikadura-bolo (Med.) bolo alimenticio / Adorez: 0 / Labayru: elikadura-bolo bolo alimenticio Listuak elikadura-boloa deskonposatzen hasten laguntzen duten entzimak ditu: La saliva contiene enzimas que ayudan a iniciar la descomposición del bolo alimenticio / NolaErran: 0 / Euskalterm: elikadura-bolo (termino onartua da).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa. Bide batez, bolo sarreran adiera hori gehitzea komeni da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu elur(-)bola formarik.

elur(-)bola 73: Aizu, Argia 12, Berria 6, DiarioVasco 6, EiTB 20, Elhuyar 3, Elkar 20, Erlea, Jakin 2, UEU 2.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

elur(-)bola 18: Berria, Anjel Lertxundi, Iñaki Mendiguren, Joan Mari Irigoien, Koro Navarro, Itxaro Borda, Eduardo Matauko, Jose Morales, Harkaitz Cano, Pablo Sastre, Pako Aristi.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa elur sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ELURRA BOTA. Nevar. "Ori da elurra botatzea (G-azp, AN-5vill) [...] edurre bota iten dau (V-arr)" Gte Erd 89. v. ELURRA ARI IZAN. Goiko mendi-alde oitan elurra bota izanen du? Auspoa 97, 15. Datorrelako / egun atako / ur-ekartzaila [= Acuario] prestua / euriz beteten mundua. / Edurra bota edo euria / da onen zeregin guztia. Azc PB 291Ta or abil ondiño, negu dolor ori, / Lotsa barik botaten txingor, edur, euri. Enb 178. "Elur puska bota du (AN-5vill) [...], elur puska ederra bota du (elur handia) (AN-gip)" Gte Erd 89

elurra bota 41: Berria 7 (“Horrek, zaparradak utziko ditu, eta garaiera ertainetan, elurra bota dezake”), EiTB 31 (“prezipitazio handiak izango ditugu lurralde osoan, haizea oso zakar ibiliko da, eta elurra botako du 1.100 metrotik gora Nafarroan”), Argia (“1815eko ekainaren 6an elurra bota zuen New Yorken eta bi egun geroago mara-mara ari zuen Bostonen”), Erlea (“elurra bota zuen gaueko azken orduetan”), DiarioVasco (“Elurra botatzen zuen baina suabe”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

elurra bota 11: Berria (“Hor kanpoan elurra bota ondoko giroa dago”), Alberto Ladron Arana 2 (“Eguna lainotsu zegoen eta tarteka elurra bota zigun”), Pello Zabala 2 (“2000. urtean, Aizkorrin behera elurra bota zuen malo-malo, ekainaren 9an”), Jokin Muñoz (“Neskak txabolan beheko surik ote zegoen galdetu behar zuen, horixe zen-eta bere kezka nagusia, baina elurra botatzen hasi duenetik hotzagatik nahikoa kexatu dela iruditu zaio”), Koro Navarro (“Bat-batean elurra bota balu, konturatu ere ez zen egingo”), Jon Arretxe (“Esan nizun elurra bota behar zuela eta hobe zenuela Tabrizen geratzea”), Joseba Sarrionandia (“Gero elurra botako du, eta kazkabarra”), Jose Morales (“Behin, elurra bota zuen, maluta zuri handiekin, alfonbra zuri puskatu baten antzera estali zuen belar jadanik berdea, eta berehala urtu zen, giroa hezeagoa eta hotzagoa bilakaraziz”), Xabier Mendiguren Elizegi (“Lehenengo elurra botatzearekin batean, Oriol basurdeari barruan zeraman haurra atera zitzaion, eta jolasean ibili zen leher egin arte

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa elur sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ERROAK BOTA "Radicarse" Añ. Cf. supra ejs. de Mg CC 172 y JJMg BasEsc VIII. * Aiñ barru sarturik, erruak botarik. AB AmaE 350. Dudak, ordea, barrenago bota ditu erroak. MIH 89.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: adib. / EuskHizt: AS / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: adib. / EskolaHE: -

bota1 2 (Esapideetan). Norbaiti zerbaiten errua bota. Erronka bota. Umea bota (haurdunak): umea galdu. Landare batek kimu berriak bota. Erro zabalak botako ditu bazter guztietara. Norbaiti zerbait aurpegira bota. Larriak bota, gora bota: oka egin. [erro] erroak bota Erroak egin. Dudak, ordea, barrenago bota ditu erroak.

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Erabat ezabatzekoa da adibidea lehendik jasoa baitago azpisarrera gisa erro sarreran. bota1 sarrerako 2. adieratik kendu.

Esapideei dagokien sistematika

bota: -ak.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

erro sarrerari dagokion azpisarrera.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

adib. gisa eskaintzekoa bota sarreran ("Erroak sakon bota dituen landareak, kimuak eta loreak ere bota ditzake").

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da bota sarreran ere.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ERRONKAK BOTA (arronkaak b. V-gip ap. Iz ArOñ). Fanfarronear, andar desafiando. "Arrónkaak botaten, echando fanfarronadas" Iz ArOñ. * Erronkak botatzea / Eztordea [= ezta ordea] aski. Izt D 185. Nere billa enbillen / Bart gau erdian, / Erronkak botatuaz / Prestuezkerian. Ib. 172 (versos atribuidos a Fernando Amezketarra). Ibillirik erronkak beti boteagaz. AB AmaE 268. Erronkak bota eztarriak urratzeraño. Urruz Urz 18. Bota arrunkak, zuk oi bezela. MEIG I 42. -- Erronka botatzea ez da gero asko. Auspoa 132, 56 (ap. ELok 109). -- Gipuzkoa guziko erronka botia zegok; bandoa ere jozak, nai badek. . Ataño TxanKan 14.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

bota1 2 (Esapideetan). Norbaiti zerbaiten errua bota. Erronka bota. Umea bota (haurdunak): umea galdu. Landare batek kimu berriak bota. Erro zabalak botako ditu bazter guztietara. Norbaiti zerbait aurpegira bota. Larriak bota, gora bota: oka egin. [erronka] erronka bota Erronka jo. Borrokarako erronka bota nion.

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Erabat ezabatzekoa da adibidea lehendik jasoa baitago azpisarrera gisa erronka sarreran. bota1 sarrerako 2. adieratik kendu.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da bota sarreran ere.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: AS / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Batasuna egiteko bidea eskaintzen duen forma

Ik. erronka bota (arautua aski delakoan).

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ERRUA (ERRUAK, etc.) BOTA. Echar la culpa. Zeure otztasunari, nagitasunari, zeure buruari errua bota egiozu ta ez besteri. Añ GGero 315. Ni erretzen banaiz, bota nere pekatuari errua. Bv AsL 217. Ez diot Mireni errua botako. Txill Let 81. Ez orren arin erruak bota gizajuori. Bilbao IpuiB 77. Ez bota errua lapiko aberats oparo eder eta handiari. Osk Kurl 31. Gure zoritxarrari edo gaizki jokatzeari botatzen diogu errua. Vill Jaink 77. Danok alkarri erru botaten. FEtxeb 98

adib: bota1, bota, botatzen 1 du ad. Jaurti. Zuen artean bekaturik ez duenak bota diezaiola lehenengo harria. Ateratzen dute sutegitik agoa, ez izerdi tanta eta bero asko bota gabe. Malkoak bota. Ke asko boteaz. Hori dirua botatzea da. Ostikada bota zion astoak. Bere burua leihotik bota eta hil zen. Uretara, surtara, errekara bota. Leihotik behera bota. Betiko su eta garren artera bota zituen Luzifer eta haren jarraitzaileak. 2 (Esapideetan). Norbaiti zerbaiten errua bota. Erronka bota. Umea bota (haurdunak): umea galdu. Landare batek kimu berriak bota. Erro zabalak botako ditu bazter guztietara. Norbaiti zerbait aurpegira bota. Larriak bota, gora bota: oka egin.

errua bota 75: Aizu, Deia, Berria 31, EiTB 27, Jakin 3, Argia 8, Laneki 3, DiarioVasco.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

errua bota 14: Berria 5 (“Hortaz, ez guri errua bota gertatuko denagatik”), Joseba Zulaika (“Nori errua botako, eta nahitaez behar ditugu "Beste" nagusi errudunak”), Joan Mari Irigoien (“Hori da errazena, besteei errua botatzea!”), Anton Garikano (“Jainkoari ari haiz errua botatzen”), Xabier Olarra (“ba ote daukagu horregatik hari errua botatzerik, bere izaeragatik, bere ahuleziengatik?”), Josu Zabaleta (“Egia da asko sufritu dudala, eta amari buruz esan diodana egia da, baina Pim gaixoari horrela errua botatzea, nire alde egin duen eta oraindik ere egiten duen guztiarekin, doilorkeria bat izan da”), Elizen arteko Biblia (“tzultzeko orduan, luzatu eta luzatu, desenkusa eta aitzakia ugari, egoerari errua botaz”), Jon Muñoz (“Baina ez nizun errua bota”), Esteban Antxustegi (“Baina, errua botatzen zaion edozein gauzari ezin zaio deitu bekatu edo erru”), Asisko Frantzizko (“Asko dira, bekatu egitean nahiz iraina jasatean, etsaiari edo lagun hurkoari errua botatzen diotenak”).

bota1 2 (Esapideetan). Norbaiti zerbaiten errua bota. Erronka bota. Umea bota (haurdunak): umea galdu. Landare batek kimu berriak bota. Erro zabalak botako ditu bazter guztietara. Norbaiti zerbait aurpegira bota. Larriak bota, gora bota: oka egin. [erru] errua bota dio ad. Norbait edo zerbait zerbaiten errudun egin. Ik. errua egotzi. Denok elkarri errua botatzen. Gure zoritxarrari botatzen diogu errua.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da, eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Erabat ezabatzekoa da adibidea lehendik jasoa baitago azpisarrera gisa erru sarreran. bota1 sarrerako 2. adieratik kendu.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa erru sarreran.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da bota sarreran ere.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEC: 66 (Berria 23, EiTB 5, Argia 5, Goiena 4, Karkara 3…) / LB: 66 (Argia 4, Berria 33, Deustuko Unibertsitatea 1, DiarioVasco 1, EiTB 16, Elkar 1, Euskaltzaindia 2, Nafarroako Parlamentua 1, UEU 7) / ETC: 533 / Dabilena: 255

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: Europako Konstituzioari ezezko botoa emango ziola adierazi zuen: manifestó que daría voto negativo a la Constitución Europea / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

aldeztu du ad. Norbaiten edo zerbaiten alde egin. Sutsu aldeztu zuen ezezko botoa. boto 1 iz. Hauteskundeetan edo bozketa batean, norbaiten nahiaren adierazpidea. Baiezko, ezezko botoak. botoa eman du ad.-lok. Bozketa batean norberaren nahia adierazi. || Europako Konstituzioari ezezko botoa emango ziola adierazi zuen. ezezko 3 iz. Bozketa batean, ezezko botoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Ahoz erabilia, nahiz testuetako lekukotasunik ez duen

ahozkoan ezagun-erabilia, K. Navarrok eta A. Sagarnak diotenez.

Esapideei dagokien sistematika

bota: -a.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

harri sarrerari dagokion azpisarrera.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH: AS

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: adib. / HiztEn: AS / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: adib.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da. Harrika bota nion liburua hemen jaso.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

harrika sarrerari dagokion azpisarrera.

Forma baten adiera(k)

harriak bezala bota, jaurti.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

harrika bota nion liburua.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa harrika eta bota sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HAZIA BOTA (G-to ap. EI 107), ZABALDU. "Sembrar: (c) ereiñ, ereindu, azia zabaldu, azia bota" Añ. v. erein. Han hemenka, bi harrokaren artean erabiltzen du lur puxka bat, botatzen hazia eta altxatzen uzta jiten bada. Prop 1885, 55. Ikasiak zeuzkan lurrean azia botatzeko aro ta giroak. Ag G 132. Hazia bota zak ildoan, ez besainka barreatuz. Zub 35. (Uso fig.). Illunabarrean, [...] baserritar asko billatu nituan bideko ostatuetan, oiturazko atsedenak egiten, premia gabeko jan edanetan, beste dema batzuetarako azia botatzen ta ardoak ematen duen indarraz bertsoak eresitzen. Ag G 107.

adib: besagainka 2 adb. Esku-beteka barreiatuz. Hazia bota ezak ildoan, ez besagainka barreiatuz. Aitabitxik, besagainka, aurtikiko zuen ahur bat sos.

hazia bota 4: Consumer (“Erauzi belar gaiztoak, hazia bota aurretik”), Berria 2 (“Soropila nahi duenak, aldiz, hobe du aurretik lur zaharretik belar zikinak garbitu, harriak atera, hazia bota ostean ongarriarekin aberastu, egunero ureztatu, eta, halere, gerta daiteke lur-sailean zatika haztea soropila”), DiarioVasco (“Soropila nahi duenak, aldiz, hobe du aurretik lur zaharretik belar zikinak garbitu, harriak atera, hazia bota ostean ongarriarekin aberastu, egunero ureztatu?”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hazia bota 4: Luis Elberdin (“Askok kondoia gaizki erabiltzen dute, pentsatzen baitute hazia botatzeko traste bat baino ez dela”), Josu Zabaleta (“Zer misterioz erantzun du zabaldi honek guztiak, denak une berean? Zuhaitzek, udaberria iristen denean, beren hazia botatzen dute”), Karlos Zabala (“Eta zakila ez zidan sartzen, noski, baina hazia botatzen zidan han eta hemen eta ni beti moldatzen nintzen tantaren bat nire barreneraino irristatu zitekeela gogorarazteko, hori ere liburu batean irakurria nuen”), Ana Urkiza (“Gizonezkoari egiten zaion elkarrizketa bakoitza edo gizonezkoz josita dagoen sari baten berri ematen den bakoitzean egoera bera bazkatzen da, aldez aurretik hazia botata dagoelako”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide gisa jasoa dago jada, baina komeni da hazi sarreran ere jasotzea.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

Adibide gisa gehitzekoa hazi sarreran.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: AS / HiztEn: AS / LurE: AS / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

huts 1 sarrerari dagokion azpisarrera.

Erabileremu dialektala

Bizk.

Forma baten adiera(k)

arbuiatu.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 8 (Aizu 1, Consumer 2, Laneki 5) / ETC: 17 / Dabilena: 4

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: izozki-bola esne-gainarekin / LeioaOstalaritza: Ezpezia-ogizko izozki bola bat gainean jarri eta chouquette-aren gainaldekin estali

izozki bola(txo) 3 (“Tarta epela jatea gomendatzen dizuet; nahi izanez gero, izozki bolatxo batez lagunduta”).

haragi bola.

kono 4 iz. Ipar. Kono jangarria, izozki bolak bertatik jateko erabiltzen dena. kukurutxo 2 iz. Heg. Kono jangarria, izozki bolak bertatik jateko erabiltzen dena.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta ohiko lexien atalean jasotzekoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa irudizko adiera ere aipatzeko.

LB: 258; ETC: 961

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ElhHizt: klase-borroka (Pol.) lucha de clases; Adorez: klase borroka: lucha de clases; Labayru: 0; NolaErran: lutte des classes klase borroka. Euskalterm: klase-borroka (4).

borroka 1 iz. Indarrezko ahalegina, norbaitek beste norbait garaitzeko, hari buru egiteko edo zerbait lortzeko egiten duena. Ik. borrokaldi. Etsaien kontrako borroka. Askatasunaren aldeko borroka. Mundu honetako neke, borroka, gudu, pairatze guztiak. Arranoaren eta sugearen arteko borroka. Erlijio borrokak. Klase borroka. Armazko borroka. Borroka da bizi denaren legea. Borrokarako gogoa. Borrokari ekin. Borroka utzi. Borroka irabazi. Borroka gogorrean. Borroka borrokaren eske dago beti. // klase 2 iz. Gizarte maila edo etorki bera eta antzeko ezaugarriak dituzten pertsonen multzoa. Gizarte mailak eta klaseak. Klase gidaria. Erdi mailako klaseak. Langile klasea. Nekazariak klasetzat harturik. Klase borroka. Klase zapaltzaileak. Klaserik gabeko gizartea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa. Adibideak ezabatu klase eta borroka sarreretatik.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa klase eta borroka sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 66 (Aizu 1, Argia 14, Berria 34, Deia 2, Elkar 9, UEU 4, Uztarria 2) / ETC: 789 / Dabilena: 245

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: langileen borrokak saria igotzea lortu zuen: la lucha de los trabajadores logró la subida de sueldos / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: langile-borroka.

galdategi iz. Metalak, bereziki burdina, urtzeko lantegia. Langile borrokan eredu izan zen Pasaiako Luzuriaga galdategia, XX. mendean.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa definitu ahal izateko.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 159 (Aizu 3, Argia 18, Berria 45, DiarioVasco 4, EiTB 53, Elhuyar 15, Elkar 2, Erlea 4, Consumer 5, Espainiako Gobernua 1, Goiena 1, Laneki 7, UEU 1) / ETC: 509 / Dabilena: 553

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: lorategi botaniko jardín botánico / Adorez: lorategi botanikoa: jardín botánico / Labayru: lorategi botaniko jardín botánico / NolaErran: 0 / Euskalterm: lorategi botaniko.

botaniko adj. Botanikarena, botanikari dagokiona. || Iturrarango lorategi botanikoa. erlategi iz. Erlauntzak dauden tokia. Paisaiaz gozatzeaz gain, Iturrarango erlategi didaktikoa eta lorategi botanikoa ezagutzeko aukera ere izango da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

fragmentazio forma aztertzean proposatua. Erabilia espainoleko bomba de fragmentación; bomba de racimo esateko. Jasotzekoa da azpisarrera gisa luku sarrera proposatu berrian.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da luku eta bonba sarreretan.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexiaren atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 11 (Argia 2, Berria 3, Elkar 2, Laneki 3) / ETC: 39 / Dabilena: 20

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: oxigeno-bonbona (TN da).

bonbona iz. Metalezko ontzi hermetikoa, gas konprimatuak edo isurkari lurrunkorrak gordetzeko eta garraiatzeko erabiltzen dena. Butano bonbonaren prezioa 26 zentimo jaitsi da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da. Horrez gain, butano(-)bonbona ere, orain adibide dena, ohiko lexia gisa jasotzekoa da. Eta botila sarreran komeni da 3. adiera gehitzea, bonbonaren definizioarekin eta oxigeno(-)botila adibidearekin.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Esapideei dagokien sistematika

bota: -tara.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

piku sarrerari dagokion azpisarrera.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da adierak bereiziz: 1 Itsasora bota. 2 Asko kostatakoa alferrik galdu.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 5 (Argia 4, DiarioVasco 1) / ETC: 16 / Dabilena: 18

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

sagardoa botilaratu 2 (“Sagar bilketa hasi denetik kupela handiko sagardoa botilaratu arte urte erdia-edo igarotzen da; bukoi eta barrikotekoak egiteko 3-4 hilabete aski du”).

botilatu 1 du ad. Heg. Botilan ezarri. Sagardoa eta txakolina botilatzeko ilargiari erreparatzen diote.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa, ardoa botilatu proposatu berriarekin batera. Bide batez, botilako sagardo adibidea jasotzekoa da sagardo sarreran.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa, definitu ahal izateko.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da ‘hil’en sinonimo gisa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

txu egin forma aztertzean, azpisarrera gisa proposatua (orain adibidea da txistu 4-n; adibidea atera eta azpisarrerara eraman).

OEHko datuak [laburduren azalpena]

UMEA BOTA. a) "Abortar, [...] humea botatzea. [...] Ha abortado muchas veces, askotan humea bota du. Tomar bebidas para abortar, edariak arzen ditu humea botatzeko, gaizki erditzeko" Lar. "Abortivo, hume botatua" Ib. Cf. quizás Astar II 191: Onek seina egin dabela, arek galdu dabela. An bota zan umia onena dala. Arako gizona lapurra dala. v. UMEA GALDU. b) UMEAK BOTA Poner crías. * Guztiz sarrera andia dute izokiak Gipuzkoako ur gezagozoetara, batez ere umeak bota bear dituzten denboran. Izt C 203.

LB: 0; EPG: Sasiartean barrena zihoala egin zion deiadar Setheri: - Hortxe etzanda egon behar al dun, umea bota arte? (Anton Garikano); ETC: 7 “Sasiartean barrena zihoala egin zion deiadar Setheri: - Hortxe etzanda egon behar al dun, umea bota arte? (Anton Garikano), “Hau da, hildako abereak, zauriturikoak, umea botatakoak, estresak jotakoak eta abarren zerrenda osatu beharko litzateke, beti ere zakur basatuek eragindako kalteak baztertuz” (Argia), “Ardiak, orain, umatzeko daude, eta, dituzten kolpeak ikusita, litekeena da askok umea botatzea"” (Goienkaria), “Etxerik, abererik eta ondasunik gabe gelditu ginen, porrot ekonomiko osoan; Isanek umea bota zuen eta gero burua galdu eta hil...” (Patxi Zabaleta), “Minak ipurmasailean hasitako sustraiarekin zer ikusirik ez zuen umea bota zuen deltoidean, aurrerantz eta atzerantz” (Juanjo Olasagarre), “Kontuan hartzekoa da erladi bakoitzaren urtean zeharreko barneko garapenak duen garrantzia, zeren eta polen-ekarpenaren gutxitzea, adibidez, izan daiteke umea bota duelako, erregina galdu duelako, gaixotasun batek jo duelako, liztor asiarraren erasoa (1984an ez zena) hasi delako, eta abar.” (UEU).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Elhuyar: umea bota (askotan umea bota du: ha abortado muchas veces); Labayru: umea galdu/bota; Adorez: umea bota, botatzen: du ad. abortar, perder el niño/la niña, perder la cría/el crío.

Zerrenda osagarriak

NekHizt: Sin. umea galdu; ilaurtu.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

bota1 2 (Esapideetan). Norbaiti zerbaiten errua bota. Erronka bota. Umea bota (haurdunak): umea galdu. Landare batek kimu berriak bota. Erro zabalak botako ditu bazter guztietara. Norbaiti zerbait aurpegira bota. Larriak bota, gora bota: oka egin. [ume] umea bota Batez ere animaliez mintzatuz, umea galdu. Ik. hilaurtu. Ardiak, orain, umatzeko daude, eta, dituzten kolpeak ikusita, litekeena da askok umea botatzea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabat ezabatu adibidea, umea bota azpisarrera baita ume sarreran. Baina komeni da bota sarreran ere jasotzea azpisarrera.

Esapideei dagokien sistematika

bota: -a.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

adibide gisa ematekoa, ume eta botasarreratan.

Forma baten adiera(k)

umea galdu, abortatu.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da, adierak bereizita.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ZAKARRETARA (Tirar) a la basura. * Irakurtzen asi ta zakarretara bota ez dezazun nere lan au. NEtx LBB 101.

LB: 83 “Idatzi duzun hori zakarretara bota dezakezu, bestalde” (Argia); EPG: 20 “Eta zakarretara bota zuen paper pila” (Joxan Elosegi); ETC: 318 “Behin tamainaz txikitzen direnean, zakarretara botatzen dituzte” (Berria).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Elhuyar: zakarretara bota: tirar a la basura; Adorez: zakarretara bota: tirar a la basura; Labayru: 0;

zakar1 1 iz. pl. Botatzeko diren hondakinak, batez ere garbiketa bat egin ondoren sortzen direnak. Ik. zabor. Zakarrak erre. Zakarrak botatzeko ontzia (Ik. zakarrontzi). Zakarretara bota: zakarrontzira edo zakarrak dauden tokira bota. Genovan, zakar pilaz, krakaz, izuz eta nahigabez orakatua agertzen digun hiri hartan.

Forma lehiakideak ditu, eta erabilerak ikusiko dira

Esapide idiomatikoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da zakar eta bota sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 12, EPG: 12, ETC: 49.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0, Adorez: 0, Labayru: 0.

zigor 3 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Zigorrarena, zigorrari dagokiona. Zigor gela. Inkestek adierazi dutenez, zigor botoa emango dute hautesleek.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Kolokazioa da, erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa zigor eta boto sarreretan.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

zilindrada forma aztertzean, azpisarrera gisa sartzeko proposatua.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ZOKORA BOTA (AURTIKI, etc.). Arrinconar; tirar a un rincón. v. zokoratu. Gauza bera erran diteke usaia faltaz eta antzatugabez zokhorat aurthikiak bezala daduzkagun hitz hetaz ere. ES 102. Zokora tiratzen den tresna tzarra edo zer da zure anima? Mb IArg II 331. Atxurra, laia eta osterontzeko lankaiak zokora botako dituztela egunoroko irabazi apurragaitik. Izt C 178. Etxegileak zokora bota zuten arria, au izan da ipiñia etxe-buruan. Ur Mt 21, 42 (He arbuiatu, SalabBN utzi, Dv tzartzat utzi, Samper desetxatu, Hual errebusatu, Leon bazterrerat utzi, BiblE baztertutako). Hitz berriak ordea herriarentzat oso zailak direnean, zokora botako ditut eta erdarazkoa hartu. PMuj in MEIG I 94. Ondo dakit gure itzulpen au askotxok zoko bazterrera botako dutela, are urrunago bialtzen ezpadute. Ibiñ Virgil 26 (v. ZOKO-BAZTER).

adib: zoko 1 iz. Bi pareta elkartzen diren aldea. Ik. zokondo; bazter 4; zoko-moko; zurkulu. Eseri ziren zoko batean eta afaldu zuten. Horrelako garbiketak egin behar ditu nork bere etxean, zoko zikinak astinduz. Zokora botatzen den tresna zaharra. Zoko bazterrera bota. || Gauden, bada, goxo-goxo etxe zokoan, inoren bila abiatu gabe. Estatistikak —nahiz sarritan sukalde zokoko estatistikak izan— aspaldi agertu ziren linguisten lanetan.

zokora bota 4: Berria (“Beltzak esaten digu ezin dugula zokora bota; eta etsaitzat hartzen badugu, eta erdeinatzen badugu, gure zibilizazioa antzu bihurtuko da eta gure bizitza hondatuko dugu”), Elkar (“Entzun zuen Charles eskaileran; urrea bere kaxoiaren zokora bota zuen eta giltza hartu zuen”), Goiena (“Kalerik kale danborra joaz ibiltzen dira umore ona zabaldu nahian, penak zokora botaz eta herritarrak festara joan daitezen animatuz. Izan ere, Inauteriak datoz”), UEU (“Lehen zokora botatzen genituen mundu modernoko traste zaharrak”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

zokora bota 3: Joan Mari Irigoien (“Eta orduan otu zitzaidan zeinen ederra izango zen une magiko haietako batean hil izan banintz: dribling eder batean, edo gol zoragarri bat sartzean... edota Espainiako selekzioarekin penalti hura kornerreko zokora bota nuenean, zergatik ez”), Patziku Perurena (“Etxeko aziendaren bat hil, eta Hegiaundiko zokora bota zutela”), Anton Garikano (“Eta orain, gauean - desanimatuta eta esku hutsik, jota eta galduta ezkutuka etorri ondoren honaino -, orain txartela, hainbesteko gorrotoa eta beldurra eragin zizkiona, lurrean zegoen, paper zaborra, ostikoz jo eta zokora bota zezakeen”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia, eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa zoko sarreran.