Euskaltzaindiaren Hiztegia

Euskaltzaindiaren Arauak

Sin. botagale, botalarri.

Sinonimoa(k)

cf. botagale, botalarri

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: botaka egin.

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

botaka egin

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Sektore jakin bateko informazioa

Ik. Izendegia: botakar: Scomberesox saurus.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

iz.

Landare eta animalien taxonomi izena

Scomberesox saurus.

Forma baten adiera(k)

(akularen antzeko arraina).

Euskaltzaindiaren Arauak

: Sin. botagale, botagura.

Sinonimoa(k)

cf. botagale, botagura

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-aldi.

Kategoria

iz.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

geroztik ez zuten arrantzaleek sareen botaldirik egin.

LBeh (2014-04-03): botanikari 41: Elhuyar 6 (adib.: “antzinako aztarnategien azterketetan, askotariko diziplinetako ikertzaileek hartzen dute parte genetikariez gain, hala nola paleontologoek, geologoek, botanikariek, eta klimatologoek”), Consumer (“Zer landaretatik zetorren aztertu, eta latineko izena jarri zioten botanikariek: Capsicum Nahum”), Berria 9 (adib.: “Leku horietako arduradunak gero eta gehiago botanikariengana doaz kontseilu eske”), EiTB 3 (adib.: “Bonaetxea itsasgizona, esploratzailea, geografoa eta botanikaria izan zen”), Argia 22 (adib.: “Margarita Moreno botanikariak 1984an proposatu zuen subespezie gisa, Jakako herbarioan 1972az geroztik jasota dauden ale batzuk oinarri, eta ez ditu oraindik bedeinkazio guztiak jaso”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: botanikari 9: Berria 4 (adib.: “Robert Brown botanikari eskoziarrak gauza harrigarria ikusi zuen mikroskopioan 1827an”), Txiliku 2 (adib.: “Quer botanikari ospetsuak dioenez, 1740. urtean Piriniotan egindako belar-bilketa saiotan honako istorio hau entzun omen zuen”), Fernando Rey (“denak entomologoak eta botanikariak zirelako familia hartan”), Jon Muñoz (“Wallace botanikariak aldi berean izan zituen itsasoa eta sua, Atlantikoaren erdian”), Bernardo Atxaga (“Irudikatu ahal nituen bere xehetasunak hala nola botanikari batek landare-hosto arrunt batenak”).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: -.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es botánico / fr botaniste: Elhuyar: botanikari / Nolaerran: botanikari / Zehazki: botanikari / Labayru: botanikari / Adorez5000: botanikari.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da eta horren premia dago.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Izenondo erreferentzialak

-iko izond. erref.

Euskaltzaindiaren Arauak

botarazi, botaraz, botarazten. du ad.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

botarazi, botaraz, botarazten

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

errebotean, sakea egozten duena.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

zerrendatik ezabatzekoa da, honen ordez botaharri arautu baitzuen gero Euskaltzaindiak (ik. BAgir 2000-03).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bota(tu), botatzen.

Erabileremu dialektala

Heg.

Aditz-erregimena

du ad. (nor kasurik gabea).

Mailak

Beh.

Forma baten adiera(k)

botoa eman.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

izond. eta iz.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

botatzen, egozten duena.

Jatorrizko forma

arnasbotatze, hats-botatze

Sistematika zainduz gehitzekoa

LBeh (2016-10-26): botepronto lematizatuak boteprontoan dira denak 30: Elkar 5, Deia, Berria 8, EiTB 4, Jakin 2, Argia 5, DiarioVasco 5.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: boteprontoan 4: Berria 3, Arantxa Iturbe.

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016: ez dugu aurkitu botepronto formarik.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es a bote pronto / fr du tac au tac: Elhuyar: bat-batean, tupustean, itsumustuan; huts ala bete / NolaErran: hitzetik hortzera erantzun dio ...-ela – di-da erantzun dio ...-ela / Zehazki: pentsatu gabe, bat-batean, ziplo / Labayru: - / Adorez5000: bat-batean, tupustean, itsumustuan, ziplo, pentsatu gabe.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da, baina hegoaldean soilik da ezaguna.

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Heg.

Forma baten adiera(k)

‘punpa-lasterra’

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da batez ere ahozko erregistroan.

Kategoria

adb.

Erabileremu dialektala

Heg.

Mailak

Lgart

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: boterez .

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 46 (Argia 11, Berria 8, Elkar 20, Jakin 1, UEU 6) / ETC: 279 / Dabilena: 175

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: botere absolutu (Zuz.) poder absoluto / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa proposatua.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu

EEC: 115 (Deustuko Unibertsitatea 45, Berria 10, UEU 9, Ikaselkar 9, Elkar 8, Laneki 6, Alberdania 6…) / LB: 100 (Argia 1, Berria 18, Deustuko Unibertsitatea 46, Elkar 3, Espainiako Gobernua 3, Laneki 8, UEU 21) / ETC: 501 / Dabilena: 330

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: botere betearazle/exekutibo pol. Poder ejecutivo / Adorez: botere legegilea, betearazlea eta judiziala: poder legislativo, ejecutivo y judicial / Labayru: botere betearazle poder ejecutivo / NolaErran: le pouvoir exécutif botere betearazlea / Euskalterm: botere betearazle, Botere betearazle eta legegileetako kideak (TN da).

betearazle adj. Zerbait betearazten duena; bereziki, legeak, aginduak edo erabakiak gauzatzeaz arduratzen dena. Botere legegilea, betearazlea eta judiziala. exekutibo 1 adj. Botereez eta kidekoez mintzatuz, betearazlea. lege(-)dekretu iz. Lege balioa duen xedapen edo dekretua, dagokion organotik iragan gabe, salbuespenen bat dela eta, botere betearazleak ematen duena. botere legegile 1 iz. Legeak egiteko eskua eta ahalmena. Botere legegilea Gorte Nagusiei dagokie. 2 iz. Botere-banaketa duten estatuetan, legeak egiteko eskua eta ahalmena duen organoa. Erreforma horrek botere legegileari eskumen gehiago ematen dizkio eta presidentearenak mugatzen ditu. botere judizial iz. Botere-banaketa duten estatuetan justizia egiteko eskua eta ahala duen organoa, epaile eta magistratuek osatzen dutena. Badirudi botere judizialari ez dagokiola euskararen normalizazio prozesuan parte hartzea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta dagokion markarekin azpisarrera gisa jasotzekoa, dagoeneko araututako botere legegile eta botere judizial azpisarrerekin. Komeni da botere exekutibo formarekin lotzea.

zuz.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEC: 59 (Berria 16, Pamiela 8, UEU 6, Argia 6, Herria 5, Elkar 4, Uztaro 4, Consumer 2, EiTB 1, Elhuyar 1, Alberdania 1…) / LB: 40 (Aizu 1, Argia 6, Berria 13, EiTB 2, Elhuyar 1, Elkar 4, UE 13) / ETC: 532 / Dabilena: 246

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: botere betearazle/exekutibo pol. Poder ejecutivo / Adorez: botere exekutiboa legegilearen zati bat da: el poder ejecutivo es una parte del legislativo / Labayru: botere exekutibo poder ejecutivo / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

exekutibo 1 adj. Botereez eta kidekoez mintzatuz, betearazlea. Botere exekutiboa legegilearen zati bat da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa, dagokion markarekin. Lotu botere betearazle formarekin.

Jakite-arloak

zuz.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: 0

LB: 83 “Bada, neurri batean, erreferente moral bat, botere faktiko bat, akaso, Kataluniako gizarte zibilarentzat?” (Argia); EPG: 24 “Eta gure partetik zein Estatuen partetik ukatzen bada, garbi da denak anai faltsuen botere faktiko totalitarioen menpe jartzen garela dituen ondorio latzekin” (Itxaro Borda); ETC: 394 “Infernuko hauspoa deitu izan zaio trikitiari, elizak eta gainerako botere faktikoek asko maite ez zuten seinale.” (Berria)

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Elhuyar: botere faktiko (batez ere pl.) poderes fácticos; Adorez: botere faktikoak: poderes fácticos; Labayru: Podere/Botere faktikoak: Poderes fácticos.

faktiko adj. Egitatezkoa, egiteetan oinarritzen dena; egiazkoa, benetakoa. Tortura sistematikoa ez da posible izan estatuaren onarpen faktikorik gabe. Botere faktikoa: Gizartean eta politikan duen garrantzia eta pisuagatik erakundeetan indar handia duen eragilea edo eragile multzoa.

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa botere eta faktiko sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu

EEC: 862 / LB: 635 / ETC: 2.686 / Dabilena: 655

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

birdefinizio iz. Zerbait irizpide edo ikuspuntu berriak erabiliz berriz definitzea. Botere-harremanen eta egitura patriarkalen birdefinizioa ere beharrezkoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 1.085 / ETC: 4.589 / Dabilena: 2.044

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: botere judizial (Zuz.) poder judicial / Adorez: 0 / Labayru: botere judizial poder judicial / NolaErran: pouvoir judiciaire justizia botere – botere judizial – potere jüdizial (ZU) / Euskalterm: botere judizial (termino onartua da).

arbitraje iz. zuz. Auziak, botere judizialekoa ez den epaile baten esku jarriz, epaitegietara jo gabe konpontzea. baterako adj. Admin. Pertsona edo erakunde bik edo gehiagok batera parte hartzen dutena, batera egiten dutena edo elkarrekin dutena. Kontseilaria Ministerioak eta Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak osatzen duten baterako batzordearen bileran egongo da gaur. betearazle adj. Zerbait betearazten duena; bereziki, legeak, aginduak edo erabakiak gauzatzeaz arduratzen dena. Botere legegilea, betearazlea eta judiziala. eskumen(-)gatazka iz. Erakunde biren edo gehiagoren arteko gatazka, eskumen baten titulartasunaren edo hura erabiltzeko eskubidearen gaineko desadostasunak sortua. Errekurtsoa onartuz gero, eskumen-gatazka sor daiteke botere judizialaren eta botere legegilearen artean. judizial adj. Epailearena, epaileari dagokiona; justiziarena, justiziari dagokiona. Botere judizialaren independentzia auzitan jarri zuten.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 178 (Argia 7, Berria 61, Deia 2, Deustuko Unibertsitatea 32, Euskal Herriko Agintaritza 1, EiTB 6, Elkar 10, Espainiako Gobernua 1, Euskalztaindia 2, Jakin 6, Laneki 8, UEU 34, Zuzenbidearen Euskal Akademia 8) / ETC: 963 / Dabilena: 525.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: botere legegile (Zuz.) poder legislativo / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: botere legegile.

gorte 2 iz. Frantziako Iraultza aurreko gizarte antolamenduko legebiltzarra; Erdi Aroko Nafarroan eta Zuberoan, botere legegilea zuen goi mailako batzarra. botere 1 iz. Zerbaitetarako ahala, indarra edo eskua. Botere legegilea. betearazle adj. Zerbait betearazten duena; bereziki, legeak, aginduak edo erabakiak gauzatzeaz arduratzen dena. Botere legegilea, betearazlea eta judiziala. Kontseilu betearazlea. eskumen(-)gatazka iz. Erakunde biren edo gehiagoren arteko gatazka, eskumen baten titulartasunaren edo hura erabiltzeko eskubidearen gaineko desadostasunak sortua. Errekurtsoa onartuz gero, eskumen-gatazka sor daiteke botere judizialaren eta botere legegilearen artean. exekutibo 1 adj. Botereez eta kidekoez mintzatuz, betearazlea. Botere exekutiboa legegilearen zati bat da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 652 (Aizu 1, Argia 69, Berria 156, Deia 5, Deustuko Unibertsitatea 7, DiarioVasco 2, Euskal Herriko Agintarizta 3, EiTB 26, Elkar 123, Erlea 2, Consumer 2, Euskaltzaindia 23, Goiena 1, Gomylex 2, Jakin 47, Karmel 3, Laneki 4, UEU 170, Uztarria 6) / ETC: 2.290 / Dabilena: 1.310

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: la Banque Centrale Européenne, avec son immense puissance, agit de façon indépendante sans le moindre contrôle d'aucun pouvoir politique Europako Banku Zentrala bere puxantza ikaragarrian bere buru dabil nehungo botere politikoren kontrola izpirik gabe / Euskalterm: 0.

atzaparretan jausi da ad.-lok. (-en atzizkiaren eskuinean). Norbaiten edo zerbaiten mendeko gertatu, norbaiten edo zerbaiten aginpide edo eragin gaiztoaren azpian gertatu. Botere politiko eta ekonomikoaren atzaparretan jausi da. monetario adj. Monetarena edo diruarena, monetari edo diruari dagokiona. Botere politikoaren, fiskalaren eta monetarioaren zentralizazio prozesuak ezin itzulizkoa zirudien. transbertsal adj. Zeharkakoa, alor eta ikuspuntu asko aintzat hartuz eta arlo askotara hedatuz lantzen, gauzatzen edo garatzen dena. Ikuspegi transbertsal horrek botere politikoaren, gizartearen eta laborarien arteko harremana aldatzen du.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu boteregune formarik.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

boteregune (eta poteregune) 2: M. Goihenetxe ("Bi boteregune goren hauen projektu politikoak bata bestearen aurkakoak ziren"), F. Rodriguez ("Potereguneak, gainera, herriarengandik joan dira urruntzen"); botere-gune 1, J. Amezaga ("Botere-gunean dagoen klasearen helburua, beraz, Estatu izatetik Nazio izatera pasatzea izango da").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu ohiko iturrietan (DFrec, AB38, AB50, HiztEn, LurE, Euskalterm) ez eta hiztegietan ere (EuskHizt, ElhHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC).

boteregune 55: Argia 9, Berria 27, Elkar 8, Jakin 2, Laneki 3, UEU 5, Uztarria.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

boteregune 10, Berria.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Hitz konposatu hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

elkarketa librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erregularra eta gardena da, baina beste -gune batzuk ere sarrera dira. Jasotzekoa.

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-gune.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 142 (Aizu 2, Argia 24, Berria 82, Deustuko Unibertsitatea 1, DiarioVasco 1, EiTB 13, Elkar 9, Erlea 1, Jakin 3, UEU 6) / ETC: 615 / Dabilena: 322

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: prendre le pouvoir légalement boterera heldu / Euskalterm: 0.

botere 2 iz. Estatu bateko gobernua edo administrazioa. Thatcher, berriz, lehentxeago iritsi zen boterera, 1979an.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-ki.

Kategoria

adlag.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Diakronia

Zah.

Forma baten adiera(k)

ahaltsuki.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: AS

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-z.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

botere sarrerari dagokion azpisarrera.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

minaren boterez.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

adlag.

Erabileremu dialektala

Zub.

Forma baten adiera(k)

elkarrekin, nahasirik.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

ura eta ardoa boti.

Jatorrizko forma

boutique, botiga

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Erabaki gabe utzi da forma

Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

1 denda. 2 nahasmendua. 3* e. botika.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: botigoa / HiztEn: botigo(a) / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-goa dagokio, ez -go, "Zub." marka daramanez.

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Zub.

Forma baten adiera(k)

elkartea.

Jatorrizko forma

farmazia, botika

Euskaltzaindiaren Arauak

1 'farmazia'. 2 'sendagaia'.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz, baldin onartuko balitz: botika-kutxa .

Forma baten adiera(k)

1. farmazia; 2. sendagaia

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da: 1) une batean ahotik sendagaia hartu eta 2) sendagaiak hartu, orokorra. Pluraleko adibideak ere jaso.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: AS / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: AS / ElhHizt: + / EskolaHE: AS

Atzizkien araberako erabakiak

-ko izengilea.

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Bizk.

Diakronia

Zah.

Forma baten adiera(k)

sendagaia, botika.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

botikario forma 10 aldiz azaldu da (B: 1; G: 2; IE: 5; EB: 2); botikari EBko testuetan agertu da, 7 aldiz

Oinarri-eratorrien arteko erregulartasuna

-ari/-ario

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: Ik. botikari / LurE: botikari / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Batasuna egiteko bidea eskaintzen duen forma

Ik. botikari.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-ari/-ario.

Jatorrizko forma

botoil, botila

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da, ‘osorik edan’ adiera azaltzeko.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

botila(tu), botilatzen.

Aditz-erregimena

du ad.

Forma baten adiera(k)

1 Zub. botilako edaria zerbitzatu. 2 Heg. botilan ezarri.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Atzizkien araberako erabakiak

-txo.

botin 2, EiTB.com (“Larru barren botinak dira arreta gehien pizten dutenak. Aurrekoak freskoagoak izan arren, botinak modan egongo dira”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: botin 22: Joseba Martin (“botak eta botinak jantzita”), Josu Zabaleta 4 (adib.: “Egiten ikusten dizun guztia antzeratzen du; ez nuen, bada, aurkitu lehengo egunean zure botinak janzten”), Karlos Zabala 3 (adib.: “Harea neskatoaren paparretik sartu, behera isuri, eta galtzerdi eta botinetaraino erortzen zen”), Itziar Otegi 3 (adib.: “Koipe ugarirekin igurtzi ehizako oinetakoak, eta argizari oso gutxirekin botinak”), Monika Etxebarria 3 (adib.: “Handik pixka batera, karraska hots batzuk aditu eta gona baten barrena eta lohi lehorraz zikinduriko bi botin agertzen ikusi nituen”), Lopez de Arana 2 (adib.: “Bere aldemeneko gizonak botinak eta eskularru horiak zituen”), Felipe Juaristi 2 (adib.: “Semea ikusi nuen; hogeita hamar urte zituen, militar botin takoidunak zeramatzan jantzita”), Matias Mujika 2 (adib.: “ezkerreko botin puntadun, hori, izugarri dotorea, eskuinekoa baino nabarmen luzeagoa zuela”), Joan Mari Irigoien (“botinak eta botak noiznahi hausten nituelako”), Bernardo Atxaga (“Botinak ere zuriak ziren”).

Zerrenda osagarriak

Prestas: 50 lek. (B 30 / G 20)

Mailegu baztertzekoa da, ulertezina baita Euskal Herriaren alde batean

Saih.

Antzekoa da gaztelaniaz eta frantsesez (betetzen du "gutxieneko baldintza")

Baldintza minimoa betetzen du, eta erabilia da.

Kategoria

iz.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

zapatak eta botinak.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

boti(tu), botitzen.

Aditz-erregimena

da ad.

Erabileremu dialektala

Zub.

Forma baten adiera(k)

elkartu.

Jatorrizko forma

boto, boz

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: botoa eman, boto egin , boto-emaile .

Esapideei dagokien sistematika

egin.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

boto sarrerari dagokion azpisarrera.

boto(-)eskubide 278.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

boto(-)eskubide 50.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: adib.: boto eskubide / ElhHizt: - / EskolaHE: adib.: boto eskubide

adib: boto 1 iz. Hauteskundeetan edo bozketa batean, norbaiten nahiaren adierazpidea. Ik. boz 2. Legegaiaren aldeko botoak. Baiezko, ezezko botoak. Botoetara jo. Boto gehien atera edo lortu duen hautagaia. Zortzi boto alde eta hiru kontra. 2 iz. Botoa emateko ahalmena edo eskubidea. Auzi horretan ez dut hitzik, ez botorik. Bost epaimahaiko eta idazkari bat, botorik gabe. Boto eskubidea.

Hitz konposatu hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

elkarketa librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa boto eta eskubide sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 26 (Argia 1, Berria 6, Euskal Herriko Agintaritza 3, EiTB 7, Elkar 1, Espainiako Gobernua 5, Eusko Legebiltzarra 3) / ETC: 79 / Dabilena: 46

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: boto-kontaketa, boto-kontaketa orokor, boto-kontaketaren saio, hauteskunde-mahaiko boto-kontaketa, hauteskunde-mahaiko boto-kontaketaren akta (TN dira).

intranet iz. inform. Enpresa edo erakunde baten barneko informatika-sarea. Boto kontaketa zuzenean jarraitzeko aukera izango dute alderdi politikoek, hedabideek eta erakundeek, intranet bidez.

boto-kontaketa escrutinio, recuento de votos / boto-zenbaketa cómputo de votos.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da. Horrekin batera boto(-)zenbaketa ere jasotzekoa da.

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

Glosario parlamentarioa: boto(-)paper.

LBeh (2016-10-26): botopaper 104, Berria; boto paper 19: Berria 16, EiTB 2, Argia; ez dugu bozka-orri formarik aurkitu.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: botopaper 79, Berria; boto(-)paper 15: Berria 14, Juan Kruz Igerabide; bozka(-)orri 9, Berria.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Euskalterm: boto-paper (termino normalizatua).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016: boto (botu*). Hona hemen botoekin zerikusia duten zenbait hitz. Boto asmo (boto intentzio*), boto baliagarri, boto baliogabe, boto egin, botoa eman, boto-emaile, botopaper edo bozka-orri (papeleta*), boz, boza eman, boz-emaile, bozaldi, bozka ('bozketa' esan nahi du, ez 'boto'), bozkaleku (hautesleku*), bozkatu, bozkatzaile, bozketa, postaz emandako boto / posta bidezko boto.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es papeleta / fr bulletin de vote: Elhuyar: txartel / NolaErran:bozka paper / Zehazki: boto txartel / Labayru: txartel / Adorez5000: hauteskunde-txartela / boto-txartela.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ondo eratua eta erabilgarria; azpisarrera gisa jasotzekoa boto(-)paper forman.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa sartzekoa boto sarreran.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

boto(-)kontaketa forma aztertzean ohiko lexia gisa proposatua.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

botoa eman (eta botua emon, emon erain bana) 9: AB AmaE 2 ("Orrexegaitik nago oso sinistuta, / On Kaixok dakarrela burua galduta, / Botorik emongo nik beintzat eneuskio, / Zergaitik diputautzat ez daben balio", "Orduan enijoa botorik ematen, / Ez danari Euskaldun uts utsik agertzen"), KIkG 2 ("Geren izenak auteskunde-izendegian ezartzeko ta auteskunde-egunean autarki edo botoa emateko beartuak al-gaude katolikuok? Bai jauna, geren izenak auteskunde-izendegian ezartzeko ta auteskunde-egunean autarki edo botoa emateko bearturik gaude katoliku guztiok"), Enb ("Eztau Madrid'en gixonik, / Bixer baltz ez zuridunik, / Liga-kuari botua emon / Eraingo dauskunik"), Eguzk GizAuz ("Langillen Batz Orokarrak bere autarki edo botoak sozialistai emon eutsezalako, orixegaitik daukez oneik ainbeste aldun edo diputadu Madril'go Lege'etxean"), Or QA 2 ("Gure egunetan Aita Santu Leo XIIIgarrenak gauza bera agindu zienen prantses katolikueri, [...]: otoitza, damua, botoa ematea; lege onez lege tzarra kentzea", "oarkizun bat egin zienan katolikoeri, botoa guri eman zezaigutela"), Erkiag BatB ("Errian, garaitiko jenteak, ordua eltzen zanean, geienbat onen ala aren alde emoten ekian botua").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

botoa eman (b. emon, botua e.; aldeko botoa eman, kontrako botoa eman, baiezko botoa eman) 53: Euzkadi 1917-1921 bitartekoak 3 ("Berau ixan zan emengo abertzale zintzoen eta ziurrena, danok dakigu Arratzun zenbat negar erain otsien zorigaiztoko batzuk euren alde botua emoten ezebalako", "zer gero, zure senarrak nori voto'a eman zion? Nere senarrak? ba, piperpotieri", "Negar egin, eta botua eman emengo kintan alde diran españazaliai, orra gauza bi erara ez datozenak"), JBDei 1923 (""Botua" emon deutsezu Erlijiño ta uriaren alde geyen egingo dabenai, Aita Santuak diñoan lez"), Lab ("guk guziok botoa zure alde eman genduan"), Herriaren lekuko ("Botuak libre emateko garaian zail, eta beste alderdietan hainbeste balioko eskubidea dutenak hori ezertan ez edukitzea"), Txill ("Uste duzu zuk, halere, horiek guztiak eta botoa H. B.-aren alde eman dugun 171.316 abertzaleok, txorimaloak besterik ez garela?"), Egin 1979 ("herritarrak botatzera gonbidatu behar ziren, bakoitzak bere gogora eta gustora botoa emateko", "Kataluniak behin eman dio botoa bere Estatutuari"), OinEntz/5 ("Hauteskundeetan, pertsona aberats eta eskolatuek bakarrik zuten botoa emateko eskubidea, ehuneko bik alegia!"), X. Amuriza ("Katalunian Tarradellasek botua ematea nahikoa da"), Punto y Hora 1982 ("Dena dela, ez diet neure botoa emango"), UZEI 2 (""transeúnte" bezala enpadronatzen bazara hemen, beste herri batetan "residente" bezala enpadronatua egon behar duzu eta han bakarrik, esate baterako, zure botoa ematerik izango zenuke", "akordioaren aldeko botua eman beharko dute bazkide gehienek"), EHAA 1984 eta 1992 3 ("Mahaiko Lehendakariarentzako eskutitz-azala, horretan botoa emateko eskubiderik ez dueneko Artekariaren izendapen-agiriarekin", "Epaimahaiko kide guztiek izango dute hizpidea eta botoa emateko eskubidea, idazkariak izan ezik, honek ezin izango bait du botorik eman"), P. Arregi ("aurresan daitezke, mostra haundi batetan jakin daiteke nork irabaziko dituen hauteskundeak, [...] ez ordea, honek edo hark nori emango dion boto"), MAtx ("Txillardegi, beste hautagaiak sei boto bereganatu zituen, beste hiru euskaltzainek zurian eman baitzuten botoa"), R. Iraola ("Ohorezko bazkideak izendatzerakoan, berriz, ehun eta berrogeitamarrek eman dugu botoa"), X. Mendiguren B. ("ez da ahaztu behar, herrialde askotan, nahiz eta botoa emateko eskubiderik ez izan, armak hartzera eta gerra eta gerrila gogorretan parte hartzera behartzen direla haurrak"), J. Zabaleta ("akats formal batzuk kritikatu zituen HBk, eta aurkako botua eman zuen bilkura horretan"), BAO 1990 ("Hautesle bakoitzak botua dagokion Heziketa Ikastetxeko Barrutian emango du"), A. Irigoien ("Krutwig eta ni, botazioaren kontra geundela adierazi eta gero, botorik eman gabe gelditu ginen"), Egunk 1991-1999 bitartekoak 5 ("HBk eta EAk [guztira bederatzi zinegotzi] mozioaren alde eman zuten botoa", "UPNk aldaketaren aldeko botoa ematen badu...", "PNVk bestalde, bi idatzien aurka eman zuen botua", "IUren eta HBren zuzenketak bozkatzen badira, bien aldeko botoa emango duela", "HBk kontrako botoa eman beharko luke lehen bozketan"), Bertsolari 1992 3 (adib., "Ama batek, esaterako, oso garbi adierazten du eztabaidan aritu dela alabarekin eta berak Egañari botua ematen dion bitartean, alabak Sarasua aukeratu duena inteligenteena bezala"), J.R. Bengoetxea ("Aprobatutako testua seguruenik gaztelaniazkoa izango da zeren eta lege horri baiezko botua eman ziotenek gaztelaniaz irakurriko zuten"), Egin 1993 eta 1997 2 ("Botoa emango dutenek kolore desberdineko hainbat laukiren artean markatu ahal izango dute"), Ingurua/3 ("Ondoren erakusketa bat egin kartel guztiekin, eta eman botua kartelei"), 15 gertaera ("Espainiako estatuan gehiengoak aldeko botua eman zuen"), X. Galarreta ("Ez badiguzu botua ematen, bonba tranpak erabiliz lehertaraziko zaitugu"), Zer 1996 ("Euzkadi, laster, ikusiko da / askatasunen bidetan, / Euskalerriak bere botoa / emonik lendabizitan"), F. Ibargutxi ("Euzko Alderdi Jeltzaleak ez zuen orduan erantzunik eman eta baliteke igandeko udalbatzan aldeko boturik ez ematea"), Polizia 1998 ("botoa emateko eskubidea duten epaimahaiko kide guztiek"), Historia 1998 ("udal nafarren gehiengoak aurkako botoa eman ondoren"), A. Zelaia ("berezko interesak dituen administratzaileak kontu bereziaz ibili behar du zenbait legeriatan: delako interes horiek azaldu, botoa emateko orduan parte ez hartzea, transakzioaren berri ikuskatzaileari eman behar izatea, hurrengo batzar orokorrean gaia azaldu beharra organo honen oniritzia lortzeko asmoz, etab."), EUEstat 1997-98 3 (adib., "Hautesle-zentsuan inskribatutako pertsonak dira, adin-nagusiko izanik behin-betiko edo aldi baterako botoa emateko eskubidegabetuta ez dauden espainiar guztiak alegia"), Gara 1999 ("HBk eta IUk bakarrik eman zuten baiezko botoa"), Berrietan 1999 ("Goienetxeak beste alderdiei bere aldeko botoa emotea eskertu eutsoen"), Ttipi-ttapa 1999 ("nik kontrako botua emanen nuke"); boto-emanketa 2, OinLegBizk 1990 ("8garren Atala. Boto-emanketa eta kontaketa [...] Boto-emanketa bukatu ondoren, lehenengo Zinegotzitarako botoen kontaketa egingo da"); boto emate (eta botoemate) 3: ESB Programa ("Alkatea, herriko bizilagun guztien botoemate orokorraz hautatua izanen da"), HistGizarte/II (zerrenda batean, "nº 96. Boto emateari buruz. / nº 97. Morella hartzerakoan liberalek jasan duten herriaren aldeko laguntza faltari buruz"), EUEstat 1997-98 ("Udal-hauteskundeetan, estatu espainolean bizi diren atzerritarrak ere sartzen dira hautesle-erroldan, baldin eta hiritar horiek boto emate arloan elkarrekikotasun-akordioa duten herrialdeetakoak badira").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

botoa eman : DFrec 11, AB38 2, AB50 6 (hauetan 1 hitz egiteko eskubidez baina botoa ematekorik gabe), HiztEn (AS), LurE (adib. gisa), Euskalterm 2 (hauetan 1 botoa emateko eskubide); boto(-)emate : AB50 3 (hauetan 1 isilpeko boto-emate, 1 isileko boto-emate); boto-emanketa : AB50 4 (hauetan 1 boto-emanketa isilpeko).

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

boto emate : EuskHizt (botazio sarreraren definizioan: "bozkatzea, boto ematea"); botoa eman : ElhHizt (AS, votar), HiruMila (votar, dar el voto), EskolaHE (adib. gisa) // Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Euskaltzaindiaren Arauak

definitzaile gisa ageri da botatu arautuan.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: adib. / ElhHizt: AS / EskolaHE: adib.

Esapideei dagokien sistematika

eman: -a.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

boto sarrerari dagokion azpisarrera.