Euskaltzaindiaren Hiztegia

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Kategoria

interj.

Adiera mugatzeko zailtasunak

zalantza eta #mdash#errekikatuz: bo-bo(-bo)#mdash# ukapena adierazten du.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Irudizko adiera ere badu, eta azpisarrera gisa jasotzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzea proposatu da, adierak bereiziz.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 1, Berria / ETC: 2 / Dabilena: 0

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0

ardoa botilatu 7 (“Ardo horrek hemezortzi hilabete ematen ditu upelean botilatu aurretik”)

botilatu 1 du ad. Heg. Botilan ezarri. Sagardoa eta txakolina botilatzeko ilargiari erreparatzen diote.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: AS

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: AS / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Esapideei dagokien sistematika

bota.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

arnasa sarrerari dagokion azpisarrera.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ATOMO-BONBA Bomba atómica. Lehen atomo bonbekin edo zebiltzanean [...], inoiz irakurri nuela uste dut halako zerbait, alegia uranioak [...] behar zuela tamaina bat izan. MEIG IV 54

adib.: atomo 1 iz. Greziar filosofian, materia osatzen duen elementu zatiezina eta homogeneoa. 2 iz. Kim. Gai bakun baten zatikia, haren ezaugarriak atxikitzen dituen txikiena dena. Burdinaren atomoa. Atomo egiturari buruzko teoriak. Atomo bonba: bonba atomikoa.

Ez dugu aurkitu atomo(-)bonba formarik.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: atomo-bonba 10: Pello Salaburu, Iñaki Mendiguren, Koro Navarro, Gotzon Garate.

Nazioarteko forma da, beste gabe onartzekoa

nazioartekoa denez

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da eta sartzekoa azpisarrera gisa.

Zerrendako forma osatua(k) baztertuz, osagaietako bat jaso da

bonba onartzekoa da

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

azpisarrera gisa jasotzekoa atomo eta bonba sarreretan.

Esapideei dagokien sistematika

bota: -a.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

adibide gisa ematekoa atzapar sarreran.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: AS / EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Oso erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Esapideei dagokien sistematika

bota: -ra.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

atze 1 (edo atzera) sarrerari dagokion azpisarrera.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa atzera eta bota sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

bota 8. (V-gip, G-azp-goi-to, AN-gip-5vill, BN-arb), botatu, buta. Ref.: A EY III 334; Iz ArOñ; Gte Erd 66. Echar, proferir, lanzar, decir. "Onek bota zizkiguk epelak! (G-to)" A EY III 334. "Botaboleo aundik botatzen ditu orrek, gezur aundiak (AN-larr)" Inza NaEsZarr 38. "Arrónkaak botaten, echando fanfarronadas" Iz ArOñ. "Madarikazioak botatzen (G-azp-goi, AN-gip, BN-arb), madarikazio egozten (Ax), maldizioak botatzen ditu (AN-5vill), horrek maldizione egiten du (S)" Gte Erd 66. v. egotzi. * Bekian amarena zala errua, baña ezeutsan arpegira bota gura. Ag Kr 110 (cf. AL 82 arpegira esan). Baina laster bere baitaratuz, botatu zion aurpegira: "Nahi izan bearko duk". Mde HaurB 40. Iltzeko gertu zegoen gizon batek bakarrik bota zezaiokean Falconeri alako itzik arpegira. NEtx Antz 147. Mutil bati neskatxa bat gustatzen ba-zaio, joan da, zapla! arpegira botatzen zion bere barruko gogoa. Netx LBB 132. Inori [gisa horretako purrustadak] aurpegira botatzea, nolanahi ere, erraza da. MEIG I 257. AURPEGIRA. a) (Echar, decir) a la cara. "Arpegira bota, echar en cara. Beiñ izan nintzan aren laguntasunan biarrian, eta milla bidar arpegira bota desta gero" Etxba Eib. v. AURPEGIAN (b); cf. AURPEGIRA EMAN, AURPEGIRA EZARRI. * Bekian amarena zala errua, baña ezeutsan arpegira bota gura. Ag Kr 110. Espirittu Santuaz bete ziran ezkeroz ez dute bildurrik ezagutzen, Jesusekin egin dutena juduei aurpegira botatzeko. Inza Azalp 86. Zapuzkume ustela! bota zion arpegira gorrotoz baño geiago destañez. NEtx Antz 144. Baina laster bere baitaratuz, botatu zion aurpegira: Nahi izan beharko duk. Mde HaurB 40. Alkarri trapuzar eta zer esan guztiak arpegira botaten. Bilbao IpuiB 145. Eztakit nik zenbat makurkeri geiago arpegira botatzen dizkit epaikariak. NEtx LBB 117. Mutil bati neskatxa bat gustatzen ba-zaio, joan da, zapla! arpegira botatzen zion bere barruko gogoa. Ib. 132. Gernika be geuk erre genduela arpegira bota. Gerrika 275. Ez diot gure herri huni aurpegira botako bekoz beko egia. Larre ArtzainE 188. [gisa horretako purrustadak] aurpegira botatzea, nolanahi ere, erraza da. MEIG I 257.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

bota1 2 (Esapideetan). Norbaiti zerbaiten errua bota. Erronka bota. Umea bota (haurdunak): umea galdu. Landare batek kimu berriak bota. Erro zabalak botako ditu bazter guztietara. Norbaiti zerbait aurpegira bota. Larriak bota, gora bota: oka egin. [aurpegi] aurpegira bota Erantzuki egin. Ik. aurpegiratu. Askotan botatzen baitigute aurpegira esker txarrekoak garela. Inori gisa horretako purrustadak aurpegira botatzea, nolanahi ere, erraza da.

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Erabat ezabatzekoa da adibidea lehendik jasoa baitago azpisarrera gisa aurpegi sarreran. bota1 sarrerako 2. adieratik kendu.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da bota sarreran ere.

boriko adj. Kim. Azido borikoa (H3B03): hauts zuri kristalinoa, industrian eta antiseptiko gisa erabiltzen dena.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide azaldua da orain, eta azpisarrera gisa jasotzekoa. Adibiderik gabe geratuko denez, “Ik. azido boriko” jartzea komeni da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa azido eta boriko sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEC: 75 (Berria 27, EiTB 6, Elkar 5, Zarauzko hitza 4,Argia 3, Euskalerria irratia 3…) / LB: 85 (Arabako Batzar Nagusiak 1, Argia 5, Berria 37, Bizkaiko Batzar Nagusiak 1, Deustuko Unibertsitatea 1, DiarioVasco 1, EiTB 15, Elkar 5, Gipuzkoako Batzar Nagusiak 1, Goiena 2, Laneki 2, Nafarroako Parlamentua 1, UEU 10, Uztarria 3) / ETC: 474 / Dabilena: 330

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: baiezko botoa: voto afirmativo / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: baiezko boto (TN da).

baiezko 3 iz. Bozketa batean, baiezko botoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: AS : begia(k) bota

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: AS: begia(k) bota / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Zerrendakoaren oinarri bereko eratorriak-eta

honekin batera aipa litezke begia jaurtiki / egotzi, etc.

Esapideei dagokien sistematika

bota: -a.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

begi sarrerari dagokion azpisarrera.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: BIRAOA (BIRAOAK, etc.) BOTA. Echar una maldición (maldiciones, etc.); blasfemar. Asko birau edo maldizio mota, aserre aldian erraz botatzen diranak. Gco II 16. Etzaitezela oitu juramentuak erraz egitera eta birauak botatzera. AA II 33. Bota diozu lagun urkoari birau edo madarikazio bat. AA III 526. Birao andijak botaten. JJMg BasEsc 12. Zergaitik alan bota birao añ gaiztoak? AB AmaE 208. Zeruetako Jaunaz birau izugarriak botatuaz. Arr May 65. Patxik, birau izugarri bat boteaz, jo zuan ostikuaz lurra. Apaol 41. Ta ordun jentillek burroa bota zuela: etxe ortan etxekoandre izeten zenak ez altzuela izenen osasunik. (AN-larr). JMB Mund I 38. Amandreak atea ez idikitzera, / botako dute igazko biraua ber-bera. Or Eus 141. Gorrienak ere etzuten emen biraorik botatzen. Or QA 83. Baiñan ez dezadan biraurik bota. Txill Let 53. Azkora-kirtenari bere biziko birao ikaragarri au bota eutson. Akes Ipiñ 33. Agura ugerdoari birao bat botauaz. Erkiag BatB 115.

adib: birao 2 iz. Norbaiti kalteren bat opa izateko erabiltzen den esaldia. Ik. madarikazio. "Eztanda egingo ahal duk", "itoko ahal haiz", "Deabruak eramango ahal hau" eta antzeko biraoak esan. Ea bere buruari biraorik ezarri dion. Biraoak botatzea ez dela berez bekatua. Bilbao, han ere dongeak birao (esr. zah.).

biraoa bota 4: EiTB (“inoiz ez du biraorik botatzen…”), Jakin (“neskek gure etxean kontatu zutelako biraoa bota nuela”), Argia 2 (adib.: “Jentilak ere konturatu ziren atsoak ikusi zituela eta biraoa bota zioten”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

biraoa(k) bota 26: Iñaki Zabaleta 3 (adib.: “Ezker ukabila beste eskuaren sagarrean kolpatu zuen indarrez eta biraoa bota”), Jose Morales 3 (adib.: “Tsiganokek hortzak karraskatu, biraoak bota eta tu egiten zuen”), Karlos Zabala 2 (adib.: “Ez da arrazoi txarra madarikazioak eta biraoak botatzen hasteko”), Elizen arteko Biblia 2 (adib.: “Harresiak sendo eta janari aski zutela-eta, inguratuak lotsagabe agertu ziren Judasen gudarien kontra, berauek irainduz, biraoak botaz eta zilegi ez diren gordinkeriak esanez”), Xabier Olarra (“zaunka eta ekinaldi kontrolgabeak, aurpegi-imintzio eta keinu bitxiak egiten zituzten pertsonen kasuak edo nahi gabeko zantarkeria eta biraoak botatzen zituztenenak ia duela bi mila urte gogoratzen zituen Areteo Kapadoziakoak”), Josu Zabaleta (“halako biraoak bota zituen non doktore gaixoak, Dekanoari begirune handia bazion ere, haren itsumena deitoraturik, ez baitzekien non ezkutatu”), Javi Cillero, Koldo Izagirre, Koldo Biguri, Itziar Otegi, Anjel Lertxundi…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Egokia eta adibide gisa jasoa dago jada.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da. Eta pluraleko adibideak jaso.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

Adibide gisa mantentzekoa da birao sarreran.

Sektore jakin bateko informazioa

Ik. Izendegia: boa suge: Boinae; boa hertsatzaile: Constrictor constrictor; hare boa: Eryx jaculus; ortzadar-boa: Epicrates cenchris.

Euskaltzaindiaren Arauak

Subfam. Boinae.

Euskaltzaindiaren Arauak

h. ganga.

Erdara batekoa da, baina Iparraldean eta Hegoaldean ezaguna

ezaguna da Ipar.

Euskara batuan hobestekoa

ik. ganga

Jatorrizko forma

elektra bobina, elektra haril

Euskaltzaindiaren Arauak

Sin. haril.

Sinonimoa(k)

ik. haril

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Heg.

Mailak

Beh.

Forma baten adiera(k)

ezteia.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Heg.

Mailak

Beh.

Forma baten adiera(k)

sotoa.

bodegoi iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, bodegoi-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. natura hil; ardandegi].

bodegoi (‘natura hil’ adierakoa) 21; natura hil 72; bodegoi (‘ardandegi’ adierakoa) 31; ardandegi 60.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

bodegoi (‘natura hil’ adierakoa) 9: Berria 3, Xabier Mendiguren Elizegi, Hasier Etxeberria, Txillardegi, Aingeru Epaltza, Bernardo Atxaga, Joxemari Urteaga; natura hil 26; bodegoi (‘ardandegi’ adierakoa) 3, Josu Landa; ardandegi 49.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Mailegu baztertzekoa da, ez baitu baldintza minimoa betetzen

ez du baldintza minimoa betetzen.

Debekua bere horretan uztea proposatu da, badirudi ordezkoak bere bidea egiten ari direla, baina ageri dira oraindik gutxi batzuk.

Mailegu baztertuaren euskal ordaina

Ik. natura hil.

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

HBLk 3. itzulian bodyboard sarreran: “oraingoz ez da jasoko, eta inolako egokitzapenik ez duenez, erabili nahi duenak jatorrizko forman erabiliko du.”.

LBeh (2016-10-26): body 7: [arropa-mota] Consumer (“Soineko batzuk ezinbestekoak izaten dira, hala nola body motakoak (3 eurotik aurrera), pijama (18 euro) eta kalera ateratzeko arropa (15 eurotik hasita)”), Berria 2 (adib.: “aukeratu daiteke body modeloa ere, jokalari australiarrek eta brasildarrek jantzi izan dutena“), EiTB 4 (“Puskatutako galtzak, bodyak, larruzko arropa... Horrelako arropak aukeratzen ditu musika izarrak bere eguneroko jardunetarako“); body art 4: Consumer, Berria 2, EiTB; body(board) (eta body board) 12: EiTB 11 (adib.: “munduko body zirkuitua Sopelanan”), DiarioVasco; body pump 8: Consumer (“Aerobik eta step ezagunak iraganeko kontuak dira; haiek ariketa plegu berriek ordezkatu dituzte, izen ia ahoska ezinekoek, hala nola body pump, spinning, aerobox edo thai boxing”), Berria, EiTB 2, DiarioVasco 4; body combat 3, Consumer (“Borroka-arteak musika erritmoan Body combat”), Body balance 2, Consumer (“Body balance-ren aldaera batzuk emakume haurdun eta pertsona zaharrentzat aproposak dira”); body jam 3, DiarioVasco (“Body jam eta aerobic ikastaroa asteazken eta ostiraletan eskainiko da arratsaldeko 17:00etatik 17:45ak bitartean”); body training 5: EiTB, DiarioVasco 4 (adib.: “Hauetaz aparte, Step+body training-eko ikastaroa astelehen eta asteazkenetan 18:00etan, eta astearte eta ostegunean 19:00etan jarriko dira”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: body 3: Joxean Agirre 2 (“gabardina distiratsu eta body estu edo barruko arropa koloretsuen dirdaiak”), Jon Muñoz (“kolore bizi eta deigarrietako "body" estuak jantzita”).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Euskalterm: body (jantzia, termino normalizatua).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016:bodyboard, bodyboarder. Itsas kirola da, olatu gainean ohol batez ibiltzekoa; kirol hori egiten dutenak. Surfeko ohola baino motzagoa eta malguagoa erabiltzen dute bodyboarderrek.

Mailegu onartzekoa da

mailegu onartzekoa, oso hedatua.

Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

‘barruko jantzia’.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

boer(s) 5: Berria 3 (“Hegoafrikako koloniar herbeheretarrak Ingalaterraren aurka matxinatu ziren Transvaalen eta Orangen, eta Boers-en gerra hasi zen“, “Apartheid erregimenaren garaian, egun horixe aukeratu zuen gobernu arrazistak boerrek zuluak garaitu zituztela oroitzeko”), Argia 2 (“Gero irakurri nuen ingelesek Hegoafrikan berdin egin zutela boerren kontrako gerlan”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

boer 3: Mirentxu Larrañaga (“Horiek erabiliz baino ez ditugu garaituko Hegoafrikako boer-ak”), Pello Salaburu (“Ondoko urtean, Hegoafrikan boersek hartu zuten agintea, eta apartheid sistemari bidea ireki zioten”), Joxean Sagaztizabal (“Zeukan adinarekin ez Kubakoan, ezta Anglo-boerrean ere ezin ibilia izan”).

boer

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia eta erabilia. Nazioartekoa denez, sartzekoa da.

Euskaltzaindiaren Arauak

bogatu, boga(tu), bogatzen. du ad.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bogatu, boga(tu), bogatzen

Euskaltzaindiaren Arauak

bogotar (herritarra).

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ager. banakoak dira bohemia (NEtx LBB: "Konbentu zaar bateko kapellau nengoen aldi aretan; mendi aldean eta alako bohemia antzeko girotan"), eta 'agota' adierakoa (Hb Esk: "Bohemiak dituzte batzuetan deitzen; mando mozten zenbeitek bizia higatzen, harrapatuz artean ardi gizenenak, Ez badire egoten ernerik artzainak"); bohemio (Txill Let: "Aurrean, erronka, bohemioak, edo ez dakit nik zer ziran aiek, funtzio jatorra eskeñi ziguten: kantak, olerkiak, tronpeta edo gitarra jotzea, denetatik ikusi genuen"); bohemitar (Etxde JJ: "Bohemitar bizi itun au eraman bear ote zun Piarresek ludi ontan zirauño?").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EB dira bohemi-zale 1 (Txill: "Garai huni "bohemi-zale" deitu diote gero txekotarrek, ez baitzuen egiazko txekotar sendimendurik erroetan") eta bohemio 4 (SM 2: "Hemen ere, gure kantari bohemio hura ikusteko era bereziak zituen, bereziak bezain bereak, zeran berari ere bizitza aski bohemioa gertatu zitzaionez, guk baino ere egokiagoz begiratzen daki artista hoiei buruzkoa"; M. Ugalde 2: "Paco Durrio euskal eskultorearen biziera oso bohemio eta grinatsua da"; "Bohemio bizitza eta garaitzapena elkartu zituen, plastik artean bide berriak bilatzen saiatu zen").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

bohemio : DFrec 1 ("komediante bohemio horietakoa zen"), AB50 3. Ez dugu aurkitu ap. AB38, HiztEn-LurE, Euskalterm (hemen buhame(-bizitza) 2).

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, ElhHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FB, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Erdarazko bohemio/bohème, bohémien beste hiztegietan: ElhHizt: 1 bohemiar, bohemiako. 2 buhame, ijito, motzaile. 3 txekiera (hizkuntza) // HiruMila: arlote, buhame; (bohemia) buhameria // Casve FE: ezaxol; buhame // HaizeG FB: zanpantzar, *sakatrapu; *buhame, gito, zito // T-L LFB: buhame, jito // PMuj DCV: 1 (gitano) buame, ijito, motxaille. 2 (de vida desordenada) nabarben, gizon galdu, zardai-pazka // Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FB, Azkue Aurkibidea.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Geroago erabakitzekoa da

Bbehin edo onarpen eske, konponbide zailekoa dela aitortuz (cf. bohemio / buhame: etimo bereko bi forma aski antzeko, adiera banarekin).

Erdaretako formak

OfQuLF: arrêt des relations commerciales || Charles Boycott || intendant irlandais auquel des tenanciers auraient refusé de payer leur loyer à cause de sa sévérité.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Izen propiotikoak.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

boikotatu EB 2 (Zabal 1976: "iraultzaren defentsako komiteen kontra joatea; SUV-eko zelulak errepresentatibitaterik ez dutela erranez boikotatzea"; Azurm: "Leninen aklarazio batzuk, hemen, politika abertzalea boikotatzeko erabili dira de fakto").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

boikotatu : DFrec 2, AB50 1, HiztEn, Euskalterm 1 (eta 'boicotear' itzulitako boikot egin 1); boikoteatu : DFrec 4, AB50 2. Ez dugu aurkitu ap. AB38, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

boikotatu jaso dutenak: HiruMila, ElhHizt, Casve EF (-tü). Ez dugu aurkitu hiztegiotan: EuskHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Erdal boicotear / boycotter formen ordainak: boikot egin : HiruMila, ElhHizt, PMuj DCV (boikot-egin); boikotatu : ElhHizt; bahitu : HaizeG FB, PMuj DCV (baitu); baztertü , saihestü : Casve FE. Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FE.

Zerrenda osagarriak

EEgunk.

Zalantzazkoa da maileguzko izenondo edo eratorria

boikot egin aski ote den aipatu da.

Lexemen erregulartasuna

-tu / egin.

boilo iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, boilo-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. opil].

bollo 6; opil 904; Ez dugu aurkitu boilo formarik.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

bollo 1; opil 307; Ez dugu aurkitu boilo formarik.

Zerrenda osagarriak

Prestas: 14 lek. (B 11 / G 3)

Debekua bere horretan uztea proposatu da, ahoz oraindik erabiltzen denez.

Mailegu baztertuaren euskal ordaina

Ik. opil.

Lexemen erregulartasuna

-ll-.

LBeh (2013-06-10): boilur 179, [Mikol. adierakoak bakarrik aurkitu ditugu, gozo adierakorik ez]: Consumer 3 (“Andaluziako Juntak, berriz, perretxikoak eta boilur edo trufak iraunarazteko plan bat jarri du abian”), Berria 68 (adib.: “Asteburu honetan Orbaibarko menuan ez da boilurrik faltako”), EiTB 108 (adib.: “Maeztuko azokan boilur beltza ezagutu eta bere aukera aromatikoak dastatzeko aukera izango da”); trufa [Mikol.] 15: Consumer 3, Berria 6, EiTB 4, DiarioVasco 2; trufa [gozoa] 12: Consumer 2, Berria 9, EiTB 1.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: boilur 14: Herria 3 (adib.: “Pentsa daiteke boilurrak daukan prezioarekin, ez direla emanak jatetxe hortako apairuak, are gutiago aberats batzuek galdegiten dutela beren untzira, han berean zerbitzatuak direlarik”), Karlos Zabala 5 (adib.: “Baina Coquilliere kalean boilurrak usaindu eta gauza guztiez ahazten ziren”), Edorta Agirre 3 (adib.: “etxeko onddoa, boilurra, pattarrak egiteko”), Jose Morales 2 (adib.: “bestela, txuletak boilurrekin izango hituen janari”), Xabier Mendiguren Elizegi (“Perigordeko boilurrak edo antzeko zerbait”); trufa [Mikol.] 9: Joxan Elosegi 6 (“Kosk egin eta sudurretik zintzurreratu zen trufaren lurrina: Lurraren puska bat jan izan banu bezala”), Andu Lertxundi 2 (“-Zergatik aritu behar dun, zerria trufa bila bezala, hire barruan aztalka?”, “trufekin egina baldin bada, risotto ai tartufi izango da emaitza”), Edorta Agirre (“Gazte jendea doakio gehienbat, oilaskoa eta irina ekologiko edo sakelogikoagoak baitira kabiarra eta trufak baino; edo militantziak bultzaturik, apika.”); trufa [gozoa] 0.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es trufa / fr truffe: Elhuyar: boilur (Mikol.); trufa / Elhuyar fr: boilur, trufa / Zehazki: boilur / Labayru: boilur, trufa / Adorez5000: trufa, boilur.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Onartzekoa da arloa zehaztuz. Bide batez, trufa 2 sarrera sortu beharko litzateke ‘gozoa’ adierakoa gehituz, Heg. markarekin.

Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Mikol.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

neguko boilur aztertzean proposatua, hau baita dabilena. Adibidea da lehendik, baina azpisarrera egitea proposatu da. Bide batez, boilur zuri ere sartzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

boilur beltz forma proposatzean azpisarrera gisa sartzeko proposatua.

bokadilo iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, bokadilo-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. ogitarteko].

bokadilo 71; bokadillo 54; ogitarteko 783; otarteko 74.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

bokadilo 17; bokadillo 3; ogitarteko 249; otarteko 47.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Debekua bere horretan uztea proposatu da. Aski da ogitarteko eta bokata arautuekin.

Mailegu baztertuaren euskal ordaina

Ik. ogitarteko.

Lexemen erregulartasuna

-ll-.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-arteko.

Kategoria

izlag.

Jakite-arloak

Hizkl.

Euskaltzaindiaren Arauak

(itsasokoa).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Hizkl.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 69 (UEU 34), ETC: 286

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: bokalizazio iz. (Hizkl.) (Mus.) vocalización; Adorez: bokalizazio iz. (Hizk., Mus.) vocalización; Labayru: bokalizazio 1 iz. vocalización; pronunciación. 2 iz. Hizkl. vocalización. 3 iz. Mus. vocalización; NolaErran: bokalizazio faire des vocalises bokalizazioak egin. // Euskalterm: bokalizazio (TN, Arteak).

EHn ez dago bokalizatu

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa, dagozkion markekin.

Jakite-arloak

Hizkl., Mus.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Kategoria

iz.

Diakronia

Zah.

Forma baten adiera(k)

elokuentzia.

Sektore jakin bateko informazioa

Ik. Izendegia: bokarta; antxoa: Engraulis encrasicholus; bokarta beltz: Myctophidae.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

taxonomi izena aipatuz (Engraulis encrasicholus), eta Sin. gisa erantsiz: antxoa .

Esapideei dagokien sistematika

egin.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

adib. gisa eskaintzekoa bokata sarreran.

Esapideei dagokien sistematika

jo.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

adib. gisa eskaintzekoa bokata sarreran.

Euskaltzaindiaren Arauak

Ipar. 'lixiba'.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

adib. gisa gehituz: bokata egin, bokata jo.

Erabileremu dialektala

Ipar. Ik. lixiba

Euskaltzaindiaren Arauak

Ipar. 'lixiba'.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

adib. gisa gehituz: bokata egin, bokata jo.

Erabileremu dialektala

Ipar. Ik. lixiba

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-aldi.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

iz.

Maiztasuna

g.er.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bokata(tu), bokatatzen.

Aditz-erregimena

du ad.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

bokata egin.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

bokata egiteko ontzia.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

bokatibo: ES (“Izenen kasuak zenbat dira? sei, nominatiboa [...]. bokatiboa eta ablatiboa”), EG (“Deikia edo bokatibua izenetan noiz eta nola erabili bear dugun”).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

bokatibo 1, E. Lopetegi (“Deikia edo bokatiboa esaldiaren hasieran doanean, koma darama ondoan”).

Sektore jakin bateko informazioa

EGLU-I: bokatibo (cf. 225: "Bokatiboa ere, jakina denez, kasu honetaz baliaturik adierazten dugu").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

bokatibo: ElhHizt, HiruMila, HiztEn, LurE.

Erdaretako formak

en (Wikipedia): vocative, fr (Wikipedia): vocatif, it (Wikipedia): vocativo, de (Wikipedia): Vocativ.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

Kategoriak eta arloa aipatzeko eskatuz: «izond. eta iz. Hizkl.»

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Kasuen izenak.