Euskaltzaindiaren Hiztegia

Sektore jakin bateko informazioa

Laburtzapenak: Uzbekistan.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

errublo: HiztEn-LurE.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

som: Estilo Liburua.

Erdaretako formak

Wikipedia: es El som es el signo monetario de Uzbekistán; fr som / Le Sum ou Soum (en ouzbek : So‘m, ce qui veut dire "pur"); en Uzbekistani som / The som (Uzbek: so‘m in Latin script, сўм in Cyrillic script) is the currency of Uzbekistan in Central Asia.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Monetak: iz. (Uzbekistango dirua).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Definizio gisa jaso da EHn eta araututako falta nabarituren baliokidetzat jaso liteke.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa falta eta sumatu sarreretan.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-ezin/-gaitz.

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-gai.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-gaitz/-ezin.

Euskaltzaindiaren Arauak

sumarazi, sumaraz, sumarazten. dio ad.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

sumarazi, sumaraz, sumarazten.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

somario 14, somarioki 8 eta sumarioki 1, denak ap. Lç, eta sumario 1, Harb; ik. OEH argitaratukoak: Lç (Heb 8,1: "Bada erraiten ditugun gauzen somarioa haur da"; Ins D: "Lege guziaren somario bat egin ahal ginezake orain?"; Adv: "Eta somario haur guzia deitzen da Testamentu berria"), Harb ("Iesu Kristo Iaunaren eta hunen dignearen bizitzearen eta heriotzearen misterioen sumarioa"); Lç (Ins B: "Fedeko konfesionean laburski eta sumarioki konprehenditzen den bezala", "Ezen Iaunak hemen somarioki ezarri duena, berzetan luzakiago eta xehekiago traktatzen du"; Erm 13,9: "hitz hunetan somarioki konprehenditzen da: Onhetsiren duk eure hurkoa, eure burua bezala").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

sumario 6: A Mendib (izenburu bezala, "Sumario.- 1. Euskaltzainen eritzi bat eta Mendibururen Otoitzgaiak"), BU Errenteria ("Juezak ohar hori irakurri, irri-far egin eta sumarioari erasten dio papertxoa"), SGarm Heriotza ("instruktoreak berak sumarioari erantsi zion pieza erabilgarri zatekeelakoan"), Arrazakeria ("Kanporatze-agindua gauzatzea, bai ihardunbide sumarioen kasuan bai ihardunbide arrunten kasuan, atzerritarraren kontura izango da"), Egunk 1997 2 ("Desklasifikazioak GALi buruz-ko sumarioak indartuko dituela iritzi dio", "Estatu terrorismoaren inguruan zabalik dauden sumarioekin asko du jokoan Espainiak").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

sumario : DFrec 2, AB50 2, HiztEn, Euskalterm 8; sumarisimo : DFrec 1, HiztEn, Euskalterm 2 // Ez dugu aurkitu ap. AB38, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

sumario : EuskHizt (ik. aurkibide), HiruMila (sumario), ElhHizt (Zuz. sumario); sumarisimo : ElhHizt (Zuz. sumarísimo) // Ez dugu aurkitu ap. EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

LB: 1003 (Argia 44, Berria 420, Deia 1, Deustuko Unibertsitatea 168, DiarioVasco 7, EiTB 206, Elkar 97, Consumer 1, Espainiako Gobernua 5, Euskaltzaindia 2, Goiena 1, Jakin 2, Karmel 4, UEU 29, Uztarria 16); ETC: 4720.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: sumario iz. (Zuz.) sumario / Adorez: sumario: iz. (Zuz.) sumario; sumarioari hasiera eman: abrir el sumario / Labayru: sumario 1 iz. Zuz. sumario / NolaErran: 0. // Euskalterm: sumario (TN).

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

EBB (1999-06): hurrengo itzulirako.

Zerrenda osagarriak

EEgunk: "sumario. Hobe ez erabiltzea".

Sektorekoei galdetzekoa da zer darabilten

Zuzenbidea lantzen dutenei galdetuko zaie behar den.

Euskaltzaindiaren esku utzi da forma erabakitzea

ez du mailegu onartzekoen gutxienekoa betetzen (frantsesez, instruction judiciaire edo dossier de l'instruction bezalakoak erabiltzen dira); baina beharrezkoa dirudi Espainiako Zuzenbidekoa aipatzeko. Nolanahi ere, Zuzenbidea lantzen dutenek argitzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa, dagokion markekin.

Erabileremu dialektala

Heg.

Jakite-arloak

Zuz.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

zer suma 1, Or QA ("zer-ikusi ta zer-suma egon ordez, bere burua Iainkoari egotzi dezaiola").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, HiztEn, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

zer suma : EuskHizt (adib. gisa, s. u. ordez, Orixerena), EskolaHE (adib., s.u. ordez) // Ez dugu aurkitu ap. HiruMila, ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Euskaltzaindiaren Arauak

sumatu, suma(tu), sumatzen. du ad.: nik ez diot zinemari deus ikusgarririk sumatzen.

Jatorrizko forma

sumendi, (bolkan).

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-mendi.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 17 (Berria 2, EiTB 1, Elhuyar 11, Consumer 1, Laneki 1, UEU 1) / ETC: 80 / Dabilena: 39

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: sumendi baten erupzioa: la erupción de un volcán / Adorez: sumendiaren erupzioa: la erupción del volcán / Labayru: Sumendi-erupzioa: Erupción volcánica. / NolaErran: 0 / Euskalterm: sumendi-erupzioagatiko hodei / ZTHB-LZOL: sumendi-erupzio (Geol.).

erupzio 1 iz. Sumendi batek lurraren barnealdeko materialak (laba, gasa, hautsa eta kidekoak) lurrazaletik bortizki kanporatzea. Sumendi baten erupzioak kezka eragin du Islandian. || Eguzki-erupzioak.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

sumeriar, sumerio eta sumertar iz. bana, eta sumeriar izlag. 1, Garraioa (“Sumeriar gudu gurdiek”, “sumeriarrek erabiltzen zituzten gurpilak babesten”); Zeu zeutara (“esate baterako sumerioen sasoian”), F. Krutwig (“Ez dut uste sumertar batek bere buruari mêkhanê bat aurkhez ziezakeola”); cf. sumeroakadiar .

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

sumeriar : HiztEn (ik. sumertar), LurE (ik. Sumeriakoa).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

sumeriar : P. Perurena ("aztarna sumeriar", "sumeriar taula"); Berria 2006 ("sumeriar epopeia") // sumeriar : ZTC 4 (P. Angulo: “Sumeriarrak izan ziren erabili zuten lehenengoak”, “Oinarri hau erabili zuten herrien artean sumeriarra, babiloniarra eta erromatarra”), I. Azkune (“sumeriarren kosmogonian”), A. Elosegi (“Mesopotamiako sumeriarrena”).

Euskaltzaindiaren Arauak

Sumer / sumertar. Cf. EArau47: sumeriera.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

-tar osaerakoak.

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

EBB (1999-06): hurrengo itzulirako.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

sumetitu, sumeti, sumetitzen.

Zerrendakoa erabileremu geografiko-dialektal mugatukoa da

Ipar. Ik. menderatu (edo menperatu , Euskaltzaindiak hobesten duena).

Aditz-erregimena

zaio/dio ad.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Diakronia

Zah.

Forma baten adiera(k)

menderatu, mendean jarri; men egin.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

suminbera 1, MEIG: "Harro eta apal, eramankor eta suminbera, herrikoi eta landu, ederzale eta gramatikalari... zenbat eta zenbat horrelako etsaitasun ez zeramazkien barruan, guztiok bezala".

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

suminbera : LurE (erraz sumintzen dena; ik. suminkor) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, HiztEn, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

suminbera : EuskHizt (1858; erraz sumintzen dena. Ik. suminkor), ElhHizt (irascible, irritable; impulsivo, -a), EskolaHE (erraz sumintzen dena. ik. suminkor), Lur EG/CE (colérico) eta EF/FE (colérique, coléreux), DRA (vehemente, impulsivo, fogoso - eta aip. Ol Es 14,29: "Aserre-motela, sen aundikoa da; suminberak, ostera, bere ergelkeria darakus"; cf. Ker: "asarrekerirako geldiak... sumiñerako ariñak..."; Ur BOEg 781: "sufritua dana... sufritua ez danak..."; BiblE: "eroapen handikoak... haserrekorrak..."), PMuj DVC (irascible, irritable) // Ez dugu aurkitu ap. HiruMila, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Ongi eratua da

ongi eratua eta egokia da, lantaldearen ustez.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-bera/-kor.

Kategoria

izond.

Forma baten adiera(k)

suminkorra.

Euskaltzaindiaren Arauak

sumindu, sumin(du), sumintzen. da/du ad.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

sumindu, sumin(du), sumintzen.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-garri/-kor.

Partizipio-marken araberako eratorri-konposatuak

-n(du)+g-.

Atzizkien araberako erabakiak

-ki.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-kor/-garri.

Euskaltzaindiaren Arauak

suminkortu, suminkor(tu), suminkortzen. da/du ad.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

suminkortu, suminkor(tu), suminkortzen.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze/-dura/-aldi.

Txostenaren laburpena

Cf. intsumitu txostena.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

sumisione (eta sü-) 22: Tt Arima ("bada sumisione hori egiten du, barneti, eta kanpoti gure Jinkoari"), Lg I ("aphez-handi hura eman zen eginbidetan yasateko sumisione humil batekin"), Mih 5 (adib., "Jinkoaren nahiarenzat duen sumisione guziaren beharra baduela", "ikusiko duzu bere agintzei leial den Jinkoak zure sumisioneaz ukitua"), CatLan ("zor baitakogü, haurrek üken behar düten bezalako, amorio, estekamendü, errespektü, sümisione eta obedienzia bat"), Brtc ("onetan eskerrak, gaitzetan sumisionea zor diot"), Dh 2 ("haren erranetarat eror jautsapen eta sumisione guziarekin", "Beraz kausi niteken lekhu eta ordu guzietan ekharri behar diot errespetu ta sumisione nere Jainkoari"), JesBih 3 ("zure eskuetan ekartzen dut ene izaitea zeina eman beitautazut destruitua izaiteko, nahi duzunean, heriotzeaz zeina onhesten beitut humilki sumisionerik handienarekin penitentzizko izpirituz", "Gure sumisionezko eta punitentziazko izpiritua guk beino lehenago sainduak hartu dutena da", "ikharan nago beldurrez zu ofentsa sumisione eskasez"), Jaur 8 (adib., "Bere Aitaren alderat, erakhusten du sumisione oso bat haren manuentzat", "bihur dezogun errespetua, sumisionea, zerbitzua", "sumisione bat osoa zerutikako manuentzat").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

sumisio : AB38 1 // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB50, HiztEn, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Forma onartzeko eragozpenak aipatu ditu lantaldeak

Baztertua dirudi.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

zokomiran forma aztertzean azpisarrera gisa proposatua, sumatu sarreran.