Euskaltzaindiaren Hiztegia

Jatorrizko forma

kirol elkarte; kirol gai; kirol klub; kiroldegi, kirol klub; kirol zelai, kiroldegi.

Atzera egiterik ez dago

forma -a organikorik gabea berretsi du batzordeak aho batez, nahiz jakin kirola ageri dela RSn lehen eta Ipar. orain: oso hedatua baitago -a gabe.

Lexemen erregulartasuna

-a org.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB : 18 / ETC : 61 / Dabilena : 31

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: arrisku handiko kirol deporte de alto riesgo / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0 / BerriaEL: arrisku kirol* e. abentura kirol .

Erdaretako formak

es deporte de riesgo / fr sport extrême: Elhuyar: arrisku-kirol, arrisku handiko kirol / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da, nahiz eta abentura(-)kirol moduko moldeak ere erabiltzen diren.

eskola-kirol 8: Jon Torner, Berria , EiTB 6. // eskola(-)kirol 212.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: eskola-kirol 18, Berria .

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

adib: benjamin 1 iz. Kirol. Espainiako kirol mailen banaketan, 9-10 urteko kirolaria; adin horretako kirolariak hartzen dituen maila. Hainbesteko garrantzia ez emateko, eskola kirolean, benjaminetan ez da sailkapenik egiten.

Hitz konposatu hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

elkarketa librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Termino normalizatua da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa eskola eta kirol sarreretan.

herri(-)kirol 2459. // LB : 1.918; EPG : 158, ETC : 5.157.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

herri(-)kirol 158. // Elhuyar: herri-kirol deporte rural; Adorez: 0; Labayru: herri-kirol 1 iz. deporte rural

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Zerrenda osagarriak

HitzIrud: "Deportes populares".

adib: herri 3 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Herriari dagokiona; askotan, goi mailakoa edo landua ez den herri alderdiari dagokiona. Ik. herrikoi. Herri demokrazia. Herri batasuna. Herri jakintza herriarentzat nahi. Herri kantak. Herri literatura. Herri kirola eta atletismoa uztartuko dituzte bi kirolariek. Liburu horretan, Euskal Herriko tradizioak, herri medikuntza, erran zahar eta ipuinak bildu dira. kirol iz. Gorputz ariketa berezkoa duen jarduna, eta, bereziki, jokoa, bakarka edo taldean egiten dena; jardun horren era berezi eta arautuetako bakoitza. Futbola eta gainerako kirolak. Kirolak oso onuragarriak dira osasunerako. Kirolean aritu. Herri kirolak. Itsas kirolak. Euskal kirolak. Kirol zelaia. Kirol jaialdia. Kirol lehiaketak antolatu. Kirol elkarteak. Kirol arrantza. Kirol gaiak saltzen diren denda. Kirol hegazkina. Partidaren ostean, amari eramaten dizkio kirol jantziak garbitzeko

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-kirol.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

herri sarrerari dagokion azpisarrera.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa herri eta kirol sarreretan.

LB : 924; ETC : 3.150 / Dabilena : 2.977

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ElhHizt: 0; Adorez: 0; Labayru: 0, NolaErran: 0 / Euskalterm: kirol-elkarte (termino onartua da).

klub 1 iz. Hainbat jolas edo kirol elkarteri ematen zaien izena. Futbol kluba. Klubera joan ziren afaltzera. // adib: kirol iz. Gorputz ariketa berezkoa duen jarduna, eta, bereziki, jokoa, bakarka edo taldean egiten dena; jardun horren era berezi eta arautuetako bakoitza. Futbola eta gainerako kirolak. Kirolak oso onuragarriak dira osasunerako. Kirolean aritu. Herri kirolak. Itsas kirolak. Euskal kirolak. Kirol zelaia. Kirol jaialdia. Kirol lehiaketak antolatu. Kirol elkarteak. Kirol arrantza. Kirol gaiak saltzen diren denda. Kirol hegazkina. Partidaren ostean, amari eramaten dizkio kirol jantziak garbitzeko.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Konbinazio librea da eta adibide gisa mantentzekoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

Adibide gisa mantentzekoa kirol sarreran.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu kirol-instalazio formarik.

kirol(-)instalazio 182: Argia 3, Berria 24, Deia 2, Deustuko Unibertsitatea 3, DiarioVasco 24, Euskal Herriko Agintaritza 2, EiTB 35, Erlea, Consumer 53, Espainiako Gobernua 7, Goiena 13, Gomylex, Laneki 7, Nafarroako Gobernua 2, Uztarria 5. // EEC : 322 / LB : 181 / ETC : 963 / Dabilena : 1339.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

kirol(-)instalazio 26: Berria 24, Txema Ramirez de la Piscina, Aingeru Epaltza. // Elhuyar: kirol-instalazioak : instalaciones deportivas / Adorez: kirol instalazioa : instalación deportiva / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: kirol-instalazio (TN da).

Zerrenda osagarriak

HezkAdmin: instalación deportiva.

def: aldagela 2 iz. Kirol instalazioetan eta kidekoetan, arropak aldatzeko erabiltzen den gela. Aldageletara sartu. // tribuna 2 iz. Aire zabaleko ekitaldi bat ikusteko oholtza goratua, bereziki agintarientzat edo ikusle talde mugatu batentzat ezartzen dena; kirol instalazio eta kidekoetan, agintarientzat edo ikusle talde aukeratu batentzat bereizitako eremua, ekitaldia ikusteko ikuspegirik egokiena duena. Tribunan jarriko gara denok eta jende garrantzitsua izango gara. Futbol-zelaiko tribuna nagusiaren azpialdean kokaturik dago pista berria. // adib: instalazio 2 iz. Jarduera jakin batean aritzeko prestatua den eraikina, hartarako beharrezkoak diren tresna eta baliabideez hornitua dena. Kirol instalazioak.

Hitz konposatu hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

elkarketa librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Lehendik adibidea zen eta hala mantentzekoa da, libre samarra denez, baina kirol sarreran ere jasotzea komeni da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu kirol(-)jarduera formarik.

kirol(-)jarduera 366: Aizu 5, Argia 5, Berria 64, Deia 6, Deustuko Unibertsitatea, DiarioVasco 78, Euskal Herriko Agintaritza 4, EiTB 29, Elhuyar, Elkar, Consumer 46, Espainiako Gobernua 21, Goiena 27, Gomylex 4, Jakin 4, Laneki 45, UEU 14, Uztarria 11.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

kirol(-)jarduera 27, Berria .

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Konbinazio librea da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

kiroltasun aztertzean proposatua. Erabilia eta egokia da.

Erabileremu dialektala

Azpisarrera gisa jasotzekoa kirol sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 65 (Argia 4, Berria 20, Deustuko Unibertsitatea 1, DiarioVasco 9, Euskal Herriko Agintaritza 1, EiTB 11, Elkar 1, Consumer 1, Espainiako Goberanu 7, Goiena 1, Jakin 1, Laneki 3, UEU 5) / ETC : 289 / Dabilena : 259

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: kirol-lehiaketa, kirol-lehiaketa ez-ofizial, kirol-lehiaketa ofizial, kirol-lehiaketa profesional, kirol-lehiaketa ez-profesional (termino onartuak dira).

arbitratu 1 du ad. kirol. Zenbait kirol lehiaketatan, arauak betearazi. arbitro 1 iz. kirol. Zenbait kirol lehiaketatan, arauak betearazten dituen pertsona. berdindu 2 du ad. (nor osagarririk gabe). Kirol-lehiaketa batean, kirolari edo talde batek, aurkariaren tanto edo puntu kopuru bera izan. berdinketa 2 iz. Kirol-lehiaketa batean kirolari edo talde guztiek tanto edo puntu kopuru bera duten emaitza. dopatu 1 da/du ad. Kirol lehiaketa batean eraginkortasuna hobetzeko, legez kanpoko gai suspergarriren bat hartu edo harrarazi. dopatze iz. Kirol lehiaketa batean eraginkortasuna hobetzeko, legez kanpoko gai suspergarriren bat hartzea edo harraraztea. emaitza 3 iz. Matematika-eragiketen, beste eragiketa batzuen, kirol-lehiaketen eta kidekoen ondorioa. kopa 3 iz. Txapelketa batean, eta, bereziki, kirol lehiaketa batean, garaile gertatzen denari ematen zaion kopa modukoa. kopa(-)txapelketa iz. Kanporaketa bidezkoa den kirol-lehiaketa, finalera iritsi diren bi lehiakideen edo taldeen artean garaile gertatzen denak irabazten duena. kirol iz. Gorputz ariketa berezkoa duen jarduna, eta, bereziki, jokoa, bakarka edo taldean egiten dena; jardun horren era berezi eta arautuetako bakoitza. Kirol lehiaketak antolatu. lehiaketa 1 iz. Sari bat irabazteko elkarren lehian egiten den jarduna. Kirol lehiaketa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB : 67 (Argia 1, Berria 2, DiarioVasco 2, EiTB 29, Elkar 30, UEU 3) / ETC : 216

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB : 161; ETC : 711

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: kirol-portu puerto deportivo, puerto de recreo, Adorez: 0, Labayru: 0; NolaErran: laket-portu – atsegin-portu – kirol-portu (port de plaisance) / Euskalterm: kirol-portu (Merkat. TN da; es puerto deportivo).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da kirol eta portu sarreretan.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: KIROL-ZELAI Campo de deportes. v. kiroldegi. [Herriko kontseiluak] erabaki du kirolzelai bat gehiagoren egitea. Herr 23-1-1997, 2. Aldi hartan, Donostiako kirol-zelairako [...] relieve-lanean ari nintzen. "Campo de deportes". MEIG IX 138 (en colab. con NEtx). Aviron baionesaren kirola-zelaiaren ondoan. Larre ArtzainE 167. Orrelako txasko asko pasa dira plazetan eta frontoietan edo kirol-zelaietan. Albeniz 94

adib.: kirol iz. Gorputz ariketa berezkoa duen jarduna, eta, bereziki, jokoa, bakarka edo taldean egiten dena; jardun horren era berezi eta arautuetako bakoitza. Futbola eta gainerako kirolak. Kirolak oso onuragarriak dira osasunerako. Kirolean aritu. Herri kirolak. Itsas kirolak. Euskal kirolak. Kirol zelaia. Kirol jaialdia. Kirol lehiaketak antolatu. Kirol elkarteak. Kirol arrantza. Kirol gaiak saltzen diren denda. Kirol hegazkina.

kirol(-)zelai 16: Consumer (“ez ditugu ikusi erabilera anitzeko kirol-zelaiak”), Berria 11 (“Kirol zelaian ez ezik, bestelako norgehiagoketan ere jarduna da”), Euskaltzaindia (“Euskal Herriko bost kirol-zelaitan”), Argia 2 (“1970ean Liberation egunkariak plazaratu zuen militante goxistak kirol zelaietan atxilotzeko zeukaten plana”), DiarioVasco (“Aldi berean, Ikastolako kirol zelaian Gorritiren poneyak eta baita "Kiki, Koko eta Moko" pailazoen ikuskizuna”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

kirol(-)zelai 114: Herria 66, Berria , Bernardo Atxaga, Ramuntxo Etxeberri, Koro Navarro, Xabier Mendiguren Elizegi, Piarres Aintziart, Koldo Biguri, Koldo Izagirre, Josu Zabaleta…

LB : 33 (Argia 2, Berria 17, DiarioVasco 1, Elkar 7, Consumer 2, Euskaltzaindia 1, Laneki 1, UEU 2) / ETC : 530 / Dabilena : 155

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: kirol-zelaia : campo de deporte / Adorez: kirol zelai :iz. campo de deporte / Labayru: kirol-zelai iz. campo de deportes. Kirol-zelaia prestatuta dago partidurako / NolaErran: ils se sont installés sur le terrain de sport après avoir faussé la serrure kirol zelaian paratu dira, sartzeko zerrakia bortxaturik / Euskalterm: kirol-zelai .

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide gisa jasoa dago jada, eta aski izan liteke.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

Adibide gisa mantentzekoa kirol sarreran.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da.

Oinarri-eratorrien arteko erregulartasuna

-l+z-: forma berrietako morfema-junturetan -lz- bezalako afrikatu gabeak dira hobestekoak; besterik dira -ltz- moduan eginak iritsi zaizkigunak (cf. erdaltzale, euskaltzale , etab.).

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEC : 20 (Goiena 4, Elkar 3, Aiaraldea 2, Aiurri 2, Euskaltzaindia 1…) / LB : 8 (Aizu 1, Berria 1, EiTB 1, Elkar 2, Consumer 1, Euskaltzaindia 1, Goiena 1) / ETC : 49 / Dabilena : 55

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa.