Euskaltzaindiaren Hiztegia

OEHko datuak [laburduren azalpena]

a) judu (+iudu, yudu, jüdu) da erabili-hedatuena: G 464; IE-ZuAm 606, eta EB 12 ager.; iudu (yudu eta konposatuak) 686 ager.: G 203 (Or Mi; Or Aitork; Or QA; 192 ager. Ir YKBiz; Zait Plat) , IE-ZuAm 483 (245 ager. Lç; Lç Ins; Lç Cal; EZ Man I; EZ Man II; EZ Noel; EZ Eliç; Harb; Ax; Hm; SP Imit; Tt Onsa; Tt Arima; Lg I; Lg II; Mih; Hb Egia; O Po; Elzb PAd; Elsb Fram); judu (+ jüdu, iüdu etakonposatuak) 388 ager.: G 260 (Lar Cor; Cb Eg II; Cb Just; Ub; Mg CC; AA I; AA II; AA III; Gco I; Xe; Arr May; 139 ager. Lard; Balad; Tx B I; Inza Azalp; Iraola; Vill Jaink; Anab Poli; Anab Aprika), IE 116 (SP Imit; Bp I; Bp II; Ch; Dh; Jaur; Zby; Arb Igand; Dv LEd; Jnn SBi; Laph; HU Zez; HU Aurp; Iratz; Ox; CatJauf; Zerb IxtS; Barb Leg; Etcham; Balad; Mde Po; Mde Pr; Ardoy SFran; StPierre; Zerb Azk), EB 12 (Arti Ipuin; MEIG); juduzale G 1 (Gazt MusIx); yudukeri(a) IE 7 (Elsb Fram); b) iudutar, judatar, iudar... HMkoak dira (B-G 95) eta EZren 5 ager.: iudutar (+ yudutar ) 14: G 9 (Ir YKBiz), IE 5 (EZ Man II; EZ Eliç); judatar 78: B 1 (Altuna), G 77 (horietan 41 Mb IArg I eta 31 Ub; AA III; Muj PAm); judar (+ iudar ) 5: B 3 (Enb; Eguzk GizAuz), G 2 (Lard; Gazt MusIx); judear G 3 (Gazt MusIx); c) judegu (+ yudegu ) Bko forma da, 54 ager. (DurPl; Mg CO; Añ EL1; Añ EL 2; Añ LoraS; Añ GGero; fB Olg; fB Ic I; fB Ic II; fB III; Astar II; JJMg BasEsc; AB AmaE; Itz Azald; Ur MarIl); d) judio forma IE-ZuAm da nagusiki, eta Ag eta Osk: judio (+ judixo, jüdio ) 32: B 4 (Ag Kr), G 1 (Ag G), IE-ZuAm 26 (Bp II; Mst; LEProg; Egiat; Xarlem; UskLiB; Ip Hil; CatS), EB 1 (Osk Kurl); judeo (+ judeo/u ) 4 ager.: B 2 (Añ EL1) , IE 2 (Gç; Balad); yudai-erri ager. 1 (Or Mi); e) beste formak: iudaiko Lç 2; iudaismo Lç 2; juif 1 (Barb Leg); jüdiferran 1 (Balad); eta adiera iluneko agerraldi bat: "Amerikanuakin txakurra jurio, orri're beratako propina'man dio, gau illunian asko ez laiteke fio, basurdia delakuan tiratu omen dio" (Noeren Ontzia).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

a) judu G eta IE da (eta EB eta F. Zenarruzabeitia); 147 ager.: judu (+ iudu, yudu) 145 ager.: B 1 (F. Zenarruzabetia), G 48, IE-EgAs 55, EB-EgAs 41; judueria IE 1 (Lf); yuduenganatu G 1 (Zait); b) judatar, judutar, judar... HM dira, 99 ager.: judatar 3: B 1 (F. Zenarruzabeitia), G 2 (Kerexeta, J.; "Latxaga"); judaitar B 1 (Ibargutxi, J. G. Edesti deuna); judutar (+ yudutar, eta konposatuak) 66: B 3 (F. Zenarruzabeitia),G 13 (Etcheverria, J.; Kerexeta, J.; "Latxaga"; Olabeaga, I.; Irakurgaiak. Aldiko berezia.; Zaitegi, I.; Lekuona, J. M.), IE 1 (Orixe), EB 47 (Jaunaren Deia; Mendez mende. UZEI; Garate, G.; Iturbe, M.; Odriozola, X.; Zunzunegi, J. M.; Mujika, K.; Sinesterik ezek zer?; Durangoko hiria ipuin lehiaketa; Agirre, J. A.; Goikoetxea Maiza, J.; Itun Berria; Ibargutxi, F.; Apalategi Begiristain, J.), EgAs 2 (Egin, Anaitasuna); judar (+ iudar, eta konposatuak) 28: B 12 (Kerexeta, J.), G 2 (Ibinagabeitia, A.), EgAs 14 (Euzkadi; Gipuzkoarra; Gure Erria); judeotar EB 1 (Garmendia, E.); c) judio 10 ager.: G 8, IE 1, EB 1; d) judegu (+konposatuak) 14 ager.: B 4, G 3, EB 7; e) Beste formak: judaiko G 1; judaismo G 1, EB 3; judaizante EB 1; judaldi EgAs 1.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

judeo/u : DFrec 1; judeotar : AB50 1; judio : DFrec 3; judu : DFrec 27; AB38 5; AB50 1; HiztEn 12; LurE 2; Euskalterm 8; judutar : DFrec 39; AB38 4; AB50 1; HiztEn; Euskalterm 1; judutartu : Euskalterm 2; judu(tar) : Euskalterm 2.

Euskaltzaindiaren Arauak

iz. eta izond.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

judu-kristau : Mde Pr (“Paganoen gizalegeak handiesten eta judu-kristauenak gaitzesten dituzten bertuteak”).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

judu-kristau : Euskalterm (eta judu-kristautasun).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: judeo-kristau : I. Borda (“Judeo-kristauak ginen oinarrian”) // judeokristau : H. Cano (“Erruduntasun konplexu judeokristaua”); ZTC: I. Alonso-Arbiol (“eremu europarreko tradizio judeokristaua”, “pentsamolde judeokristaua”, “Moral judeokristaua”). // ElhHizt: judu-kristau judeocristiano, -a; Adorez: judu-kristau: iz. eta izond. judeocristiano/na; Labayru: judu-kristau (bat) judegu-kristinau 1 iz. Erl. judeocristiano -na; NolaErran: judu-kristau – jüdio-kiristi.

Hiztegietako informazioa

judeokristau : Elhuyar; judu-kristau : Zehazki; Elhuyar (eta judu-kristautasun), HiruMila (eta judu-kristautasun); cf. judu-masoniko : Zehazki.

LB: 52; ETC: 174

handietsi, handiets, handiesten du ad. Goraipatu. Handiesten du ene bihotzak Jauna. Bere burua handietsiz. Paganoen gizalegeak handiesten eta judu-kristauenak gaitzesten dituzten bertuteak.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

-tar osaerakoak.

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

Ik. oharra afro-amerikar sarreran.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa judu eta kristau sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

judutegi judutegi. "Judería" Lar.

LB 7 (Argia 2, Elkar 4, UEU 1) / ETC: 111 / Dabilena: 54

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: judutegi iz. judería, barrio de los judíos / Adorez: judutegi iz. judería, barrio judío / Labayru: judutegi 1 iz. judería, barrio judío / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Erdaretako formak

es judería / fr quartier juif: Elhuyar: judutegi / Adorez: juduen auzo, judu-auzo, judutegi / Labayru: judutegi, judu-auzo / NolaErran: -

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Sartzekoa da dagokion markarekin. Horrez gain, judu(-)auzo forma adibide gisa jasotzea proposatua da, judu sarreran.

Jakite-arloak

hist.