Euskaltzaindiaren Hiztegia

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

ahaide txiki aztertzean azpisarrera gisa proposatua. hur2 2 adieran beste adibideren bat gehitzea komeni da: baserri hori hurra duzu.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa ahaide eta hur sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: AHAIDE HURBIL (H, A (s.v. ahaide)). Pariente próximo. "Cognati, [...] ahaide hurbillak" Urt V 285. Ordean baduzu bertze ahaide bat ni baino hurbillagoa. Lg I 248. Haltoki laudatua / ahaiderik hurbilenaz izan denaz geroztik. Monho 60. Ain aide urbilak egin dire, ezi biók dire gorputzbát. LE Matr2 89. Boozek deitzen du Juezen aitzinera bertze aide urbil ura. Echn Ruth 4, tít. Don Beltramoren ahaide hurbil batek. Laph 2. Alaba bat eta bertze ahaide hurbil bat, biak serora. HU Aurp 183. Barnaba apostoluaren aide urbilla zan. Ir YKBiz IX. Zuen aiderik urbillenak. Ib. 198n. Aitorensemea, san Frantsiskoren ahaide urbila. Zub 45. Aialdeko ta lagun, urbillen aideak, / egin ttute gosari-bazkari-legeak. "Parientes más próximos". Or Eus 365. Zerbitzari ahaide hurbilegia dugu hartaz espantuka hasteko: hemengo lerro eta xehetasunak kofesio bat bezala hartuko ditutzue. Zerb Azk 70. Ahaide hurbilekiko tratua ez da beti ezta agian maizenik ere, lagungarri izaten. MEIG VI 133. (Fig., ref. a personas). Munduko anitzek leneko ero zenbaiten aide urbillak dirudite. Mb IArg I 60. Platonen aide urbillen artean agertzen zaigu gizon goren au. Zait Plat 9. Nabari da Txirritak jakin zuela, eta Goethe baten ahaide hurbila dugu alde horretatik, bere bizitza ontzen. MEIG III 98s. (Fig., ref. a cosas). Hitzketeria eta kuriostasuna, / ahaide hurbillak dire: / haskazi bereko haur dire bedere. Gy 257. Ahaide hurbilak dira bizkitartean, elgarren haurrideak [abere gorrien tuberkulosaren mikrobioa eta jendearen baitako tuberkulosaren mikrobioa]. JE Med 121. Kenbrera (Welsh) eta kernera (Cornish), breizeraren ahaide hurbilak. Mde Pr 281. Harritzeko orobat Japoniako eta hemengo landare izen eta bertze frango hitz zoin elgarren ahaide hurbilak diren. Zerb Azk 42. [Forma] hura, Goierrikoa, Bizkaiko neban-en ahaide hurbila. MIH 80. Bizkaiko aditza eta lapurtarra elkarren ahaide hurbilagoak direla. Ib. 391

adib.: ahaide 1 iz. Norbaitentzat, bere familiako beste norbait. Ez gara haien ahaideak. Senideak eta gainerako ahaideak. Ahaideak eta adiskideak. Ahaide hurbila, hurkoa, handia. Ahaide txikia. Aberatsa ahaide handi egin, pobrea ahaide txiki. Haginak hurrago ahaideak baino (esr. zah.).

ahaide hurbil 13: Elhuyar 4, Berria 4, EiTB 3, Argia, DiarioVasco.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: ahaide hurbil 18: Herria, Berria, Elizen arteko Biblia, Patziku Perurena, Itxaro Borda, Iñaki Segurola, Juan Garzia, Iñaki Iñurrieta, Elena Touyarou, Daniel Landart, Jon Muñoz, Jose Antonio Mujika.

LB: 24 “Abiapuntuko hizkuntza eta xede hizkuntza elkarren ahaide hurbil direnean ez litzateke egon behar tarte handirik itzurgintzarako, bestela arriskua dago premia gabeko iruzurra egiteko egileari eta irakurleari” (Argia), “Espezie ezberdinen arteko ezberdintasun genetikoak oso eskasak dira: txinpantzeen ahaide hurbilak gara gizakiak eta bai begetalak zein euliak izaki perfektuak dira, gizakien antzera” (EiTB) / EPG: 18 “Aldi berean gara guztiok ahaide hurbil eta guztiok desberdin” (Juan Garzia), “Aita, seme edo ahaide hurbil izan, elkarren lagun gaizto edo zozo baino ezin bailitezke izan familian” (Patziku Perurena) / ETC: 164 “Gaur egun, jakitun gara genomaren % 98 partekatzen dugula gure animalia-ahaide hurbilenekin, hots, txinpantzeekin” (Juan Garzia), “Grandmontagnek osaba zuen Klaudio, eta ahaide hurbilak haren emaztea eta bai koinata ere, printzearen emazte euskalduna preseski.” (Kepa Altonaga).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Elhuyar: ahaide handi/hurbil/hurko/hurre pariente próximo; Adorez: ahaide hurbila: pariente próximo; Labayru: ahaide hurbil 1 iz. pariente próximo. Ez zituen ezagutzen, ezta bere ahaide hurbilekoenak ere: No los conocía, ni a sus parientes más próximos;

hurbil 3 adj. Hurbil dagoena. Ik. hurko. Herri hurbilenera. Gertakari baten kausa hurbila. Ekialde Hurbila. || Ahaide hurbilak: ahaidetasun mailaz hurbil daudenak. ahaide 1 iz. Norbaitentzat, bere familiako beste norbait. Ez gara haien ahaideak. Senideak eta gainerako ahaideak. Ahaideak eta adiskideak. Ahaide hurbila, hurkoa, handia. Ahaide txikia. Aberatsa ahaide handi egin, pobrea ahaide txiki. Haginak hurrago ahaideak baino (esr. zah.).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide gisa jasotzea aski da, dagoen bezala.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Kolokazioa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da ahaide eta hurbil sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: AHAIDE HURKO (ahaide urkho Urt II 46, H; aide u. Lar, Aq 1418, A). Pariente próximo. "Parientes cercanos" Lar. "Aide urko, aide urren, parientes próximos o carnales" A. Cf. AHAIDE HURTXO. Booz gure ahaide hurkoa da. Lg I 247. Rut-en aide urkoago hura ere an igarotzen zan. Lard 161. Aittamarik ez aide urkurik baga. Echta Jos 127. Iru ezkutitz egin ditut nere aide urkoen etxera. A Ardi 1. Biltzen dan diru guzia bere aide urkoenak eskuratu dezaten. A Itzald II 80. Ezagutzen ez ebanak usteko eban Alarcos kondearen aide urkoa zala. Or Tormes 75

adib.: ahaide 1 iz. Norbaitentzat, bere familiako beste norbait. Ez gara haien ahaideak. Senideak eta gainerako ahaideak. Ahaideak eta adiskideak. Ahaide hurbila, hurkoa, handia. Ahaide txikia. Aberatsa ahaide handi egin, pobrea ahaide txiki. Haginak hurrago ahaideak baino (esr. zah.).

Ez dugu aurkitu ahaide hurko formarik.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: Ez dugu aurkitu ahaide hurko formarik.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide gisa jasotzea aski da, dagoen bezala.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

ahaide txiki aztertzean azpisarrera gisa proposatua.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa ahaide eta hurko sarreretan.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

hur 2 sarrerari dagokion azpisarrera.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

adibide gisa eskaintzekoa, ezta (... ere) azpisarreran (arauak eskainia du hur sarreran, baina hemen ere ematea komeni da).

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HAU EDO HURA. Éste o aquél, esto o aquello (indefinido). Baldin Iainkoak nahi badu, baldin bizi bagara, eginen dugu haur edo hura. Ax 56 (V 36). Haur edo hura egin bedi, zük plazer düzün bezala. Mst III 15, 2. Judatar guzietatik hau edo hura kendu ta beste guziak ez-aditu egiten diote Jesusen ta predikari onen deiari. Mb IArg I 310. Ekustea emaztea onekin edo arekin itz egiten. AA I 590. Beren Aitari au edo ura galdetzera. Bv AsL 139. Senarrak hau edo hura erraten zionean. HU Zez 53. Beharrik huni edo hari noiztenka zerbeit makur gertatzen baitzako! JE Bur 164. Galtatzen dero hau edo hura kunta dizon. Const 43. Egunero eta orduero andik edo emendik, unekin edo arekin beti zerbeiten ikasteko bidetan. FIr 157. Ez onen edo aren maite miñez [zauritua], maitasun utsaren maite miñez baizik. Aitzol in Laux BBa VI. Au edo ua nai baitu. Or Aitork 204. An eta emen, onegandik eta arengandik entzun zituen [...] esamesak. Erkiag BatB 66. Ez onek edo arek, edozein gizonek, nai du beti zerbait geiago. Vill Jaink 141. (Con sust.). Gaitz da egiazki iujeatzea ea Espiritu onak ala gaixtoak gonbidatzen zaituen gauza hunen edo haren desiratzera. SP Imit III 15, 1. Hau egin naizik sartu oi dira relijio onetan edo artan sarzen diran gizaki ta andreki guziak. Mb IArg I 287. Milagr hau edo hura. Ib. 321. Bota det birau bat era onetan edo artan. AA III 526. Eta futxo, igandetan lan hau edo hura egin gabe, ezin bizi. HU Zez 12. Kasu au edo ura aipatzen digute. Vill Jaink 51. Bereizkuntza honetaz edo hartaz ez zen honako edo harako langile trebe hau edo hura ohartu. MEIG VI 132.

adib: futxo interj. Ipar. Harridura edo haserrea adierazteko hitza. Ik. arraio2 2; demontre. Alabaina bizi nahi; eta, futxo, igandeetan lan hau edo hura egin gabe, ezin bizi. Anitz bihozmin bazuen, eta, futxo, deusik ezin egin! Baina, futxo!, lau mila libera ez dira artopean atzematen.

hau edo hura 34: ElCorreo, Elkar, Consumer 3, Berria 18, EiTB, Jakin, Argia 8, DiarioVasco.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hau edo hura 54: Herria 4, Berria 3, Piarres Aintziart 8, Piarres Xarriton 7, Imanol Unzurrunzaga 5, Koldo Zuazo 3, Karlos Zabala 2, Esteban Antxustegi 2, Joan Mari Lekuona 2, Urtzi Urrutikoetxea, Karlos Zabala, Jokin Urain, Aingeru Epaltza, Ibon uribarri, Itxaro Borda, Lander Garro, Hasier Etxeberria…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia, eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa gehitzekoa hau eta hura sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HAU ETA HURA. Éste y aquél, esto y aquello (indefinido). Oni ta ari ta al duten beste guziei gal-bide guziak eragotzi ta onak ar-erazteko. Mb IArg I 296. Aztu guzurra / kartak eio / ta ebagirik / daragoio. / Oni ta ari / igarriten / zer zer etorri / bear yaken. Zav Fab RIEV 1907, 536. Hau eta hura; ehun mila estakuru. HU Zez 50. Han erasten dituztenak, xuxen edo makur, egun hartako kabalen, merkatuaren, hunen eta haren gainean! JE Bur 170. Amona xintxook Mikeli dio / ontaz eta artaz galdea. Or Eus 267. Iragaile guziak nola ez zituzten jorratzen? [...]. Holakoak holako nahaskeria egin, eta hau eta hura... Lf Murtuts 107. Arrasatetik nentorren oni ta ari Ibarretako bidea nundik ote-zan galdezka. NEtx Antz 21. Eta guzien buruan zerk frogatzen dauku izen zaharretan ere hau eta hura egiazko eta egundainoko Azkaindarrak direla? Zerb Azk 30. Onekin eta arekin saiatuta, arkituko duzu, noski baiño noskiago, ortaratuko den mutil on bat. Etxde JJ 54. Onetaz eta artaz itzegin dugu. Txill Let 49. Nola nai duzu izadiak erruduna, erruduna denez, atzemaitea, eta onen ta aren errua neurtzea? Vill Jaink 104. Oni ta ari, an zear doazanai eskeintzen deutse bere salkaia. Erkiag BatB 174. Arrapaladan doa arima Maitearen billa, oni ta ari galdezka. Onaind in Gazt MusIx 153. Eta, onen ta aren, aien ta auen, gaiñetik Marzela ederra garaille, libre ta lasai. Berron Kijote 140. Orai erraiten dugu hau eta hura, bainan Roland Moreau baigorriar-getariarrak dio, besteak beste, bere liburuetan haur sortzeen laurdena ezkontzaz kanpokoa zela. Larre ArtzainE 261. Hizkuntza baten edo besteren literatura dela eta, hau eta hura sartuko lituzke honek eta kanpoan utziko harako hark. MEIG I 87.

adib: [s.u. bazter ] bazter utzi Alde batera utzi. Bazter utzi ditugu, Jauna, zure aginduak. Elkarrekin gabiltza, hau eta hura aipatuz, euskal gai minberak bazter utziz.

hau eta hura 67: Deia (“OPORRETAN gozatu beharreko jarduera atseginenen artean, hau eta hura irakurtzeko asmoa agertzen du jende askok”), Consumer (“Laster jendea ezagutuko duela esan behar zaio (hau eta hura...), eta poliki-poliki jarriko dugu horiekin harremanetan, haurra seguruago senti dadin, bestela arriskua baitago haurra nahasi eta beldurtzeko”), Berria 7 (“Gu hau eta hura gara”), Jakin 2 (“Uniformea jantzita joan behar nuela, ezpata hartuta eta hau eta hura”), Argia 48 (“Beti nahi izan dut hau eta hura ezagutu, baina ez kopiatu”), Erlea 6 (“Hau eta hura irakurtzen nituen, komikia hartu eta orrialdeak begiratzen, ez nuen beste egitekorik aldizkariari zegokionez”), DiarioVasco 2 (“Eta gerora hor hasiko gara esaten hau eta hura zergatik ez zen horrela edo beste erara egin?”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hau eta hura 28: Herria 3 (“Alabainan Donibanek nahiko zuen Ziburu beretu, Ziburuko etxe ainitz donibandarrek eginak zituztela, eta hau eta hura”), Berria 2 (“Atenasen ezer egin ez genuela eta jendea hau eta hura esaten hasi da, baina iaz, Hamiltonen, urrea eta zilarra lortu genituen talde berdintsuarekin”), Menane Oxandabaratz 3 (“Ikusten dituzularik, hautagai agertzen direlarik-edo... batzuetan biziki xausunak dira eta, dena jestu eta hau eta hura...”), Imanol Unzurrunzaga 2 (“Ona hau eta ona hura; kendu hau eta hura mugatzaileak, eta begiraiozu, ahal baduzu, On hutsari, eta Jaungoikoa ikusiko duzu, ez beste on baten atal ona, on guztien Ona baizik”), Xabier Mendiguren Elizegi 2 (“Aitzakiaka hasi, ezin duela, ikusten badute ez dakit zer, hau eta hura, baina Marta bere mimo eta trikimailu guztiekin saiatzen da eta azkenean Matxainek mahai gaineko agendan begiratu eta eman egiten dio zenbakia”), Daniel Landart 2 (“Eta hau eta hura eta beste galdera bat oraino, aldi oroz erantzunak arrunt gorra zen bere senarrari errepikatuz”), Jon Alonso (“Madrilgo bilera hartan hau eta hura ez zirela egon”), Marzel Etxehandi, Karlos Zabala, Michel Oronoz, Luis Elberdin, Itxaro Borda, Piarres Aintziart, Joan Mari Irigoien, Aitor Arana…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia, eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa gehitzekoa hau eta hura sarreretan.

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

EH2016: hil hurren adibide gisa jasoa: “Ene alabatxoa hil hurren da:” (s.u. eskua ezarri3); “Hil hurren zen.” (s.u. hurren5); “Zafratu zuten eta hil hurren utzi.” (s.u. zafratu1).

LBeh (2016-10-26): hilurren 37: Consumer 3, Berria 33, EiTB; hil hurren 15: Elkar 2, Berria 9, Argia 4; hil-hurren 18: Elkar 8, Consumer 2, Berria 3, Argia 3, DiarioVasco 2; hil urren 2: EiTB, Berria.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: hilurren 16: Berria 2, Xabier Olarra 3, Harkaitz Cano 3, Xabier Amuriza 2, Karlos Zabala, Koldo Biguri, Imanol Unzurrunzaga, Josu Zabaleta, Karlos Linazasoro, Unai Iturriaga; hil hurren 23: Imanol Zurutuza 4, Monika Etxebarria 4, Edorta Jimenez 2, Bego Montorio 2, Iñigo Aranbarri, Karlos Zabala, Elena Touyarou, Urtzi Urrutikoetxea, Unai Elorriaga, Fernando Rey, Patxi Zubizarreta, Josu Zabaleta, Paddy Rekalde, Koldo Izagirre, Jon Muñoz; hil-hurren 14: J.K. Igerabide 2, Joseba Zulaika, Iñaki Segurola, Lopez de Arana, Karlos Zabala, Iñigo Aranbarri, Aingeru Epaltza, Xabier Amuriza, Joxean Elosegi, Jose Morales, Joxe Azurmendi, Ramon Saizarbitoria, Lutxo Egia; hil-urren 1, Josetxo Azkona.

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016: terminal 2. Hilurrena. Hilurreneko gaixoa, gaixo hilurrena edo gaixo terminala.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia eta erabilia. EHk adibide gisa jasoa du, baina azpisarrera gisa jasotzea proposatzen du lantaldeak.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

azpisarrera gisa jasotzekoa hil sarreran.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

urakan 3: AB AmaE 2: "urakan gogorrak oi dauz zugatzak ausi", "Urakan gogorrak mendi goietatik Beor eta beiak bota dauz beera"; Azc PB: "gizon ta ontzi irunsten daben urakana".

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

hurakan 3: Etxde: "Atlantiko-ko hurakanekin, Txina-ko itsasoko tifoiekin eta Itxaropen Oneko Lurradarreko horma-uharteekin borrokan jardun eta gero"; HizkLiter: "Osa ezazu koadro hau irakurgaia kontutan hartuz. Titularea. Nork? Zer? Noiz? Non? Zergatik? Hurakan batek"; J.M. Elexpuru: "Hurakanak bezala astindu zuen apaizgai-ohi eta iraultzaile-berrien erdi inuzentzia Genovako giro 'lizunak'".

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

hurakan : DFrec 1, AB38 3, HiztEn; urakan : LurE, Euskalterm 6 // Ez dugu aurkitu ap. AB50.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

urakan : EuskHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE; hurakan : HiruMila, ElhHizt // Ez dugu aurkitu ap. XarHizt, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

a) erdal huracan / ouragan formen ordainak: aizebeltz : Casve FE, PMuj DCV (aize-beltz); aldagoi : Lur EG/CE, PMuj DCV; ekaitz : XarHizt, T-L LBF (- tempête), HaizeG FB; haizerauntsi : HiruMila, XarHizt (erauntsi), HaizeG FB (haize-erauntsi), PMuj DCV (aiz-erauntsi eta erauntsi); hurakan : HiruMila, ElhHizt; urakan : Lur EG/CE eta EF/FE; zirimola : HiruMila, Lur EF/FE, XarHizt, HaizeG FB, T-L LBF (eta - tempête: ekaitz), PMuj DCV (eta zirimol); zoperna : XarHizt; zurrunbilo : XarHizt, PMuj DCV (zurrunbillo) // Casve FE: kürübillo, aizeburrunba, tiribiti, maierronda // PMuj DCV: tulubio, txirimilo, aizetzar; b) es huracanado formarenak: PMuj DCV: zirimol-antzeko, tulubio-antzeko; vientos huracanados: zirimol-aizeak, aize eroak // Ez dugu aurkitu ohiko beste iturrietan.

Erdaretako formak

es: huracan; fr (DLLF): ouragan; it (S. Carbonell): uragano; fig.: vento impetuoso; ca (DCC): huracà; en (Collins): hurricane; de (Langenscheidts): Orkan; es: huracanado; fr (DLLF): impétueux, euse; violent, e; viento huracanado: vent violent; it (S. Carbonell): uragano; (...) viento -: vento di uragano; ca (DCC): Ø; en (Collins): viento h.: hurricane wind, violent wind; de (Langenscheidts): orkanartig; es huracanarse; fr (DLLF): Ø; it (S. Carbonell): diventare uragano; ca (DCC): Ø; en (Collins): Ø; de (Langenscheidts): zum Orkan werden.

Batasuna egiteko bidea eskaintzen duen forma

Ik. urakan.

Lexemen erregulartasuna

h zal.

Atzizkien araberako erabakiak

-xe.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HURBIL-HURBILA (H). Muy cerca. "Hurbil hurbila da, c'est tout près, tout proche" H. Nere beldur izan gabe / yauts adi urbil-urbila. Elzb Po 182. Karkailaz ari zen beraz, Martinen sudurrari hurbil hurbila. Barb Sup 10. Gure sahetsean, gutarik hurbil-hurbila, errekako ura gurekin batean doha. JE Ber 40. Etsaia hurbil-hurbila dugu. Herr 8-11-1956, 1. Izan ginen urte batez Loiolan, Gipuzkoako Azpeitia herritik hurbil hurbila. Larre ArtzainE 302. Hain baiginen guhaur lurrari hurbil hurbila haziak izanak. Ib. 111

hurbil-hurbila [adb.] 2: Berria (“hatsa senti daiteke hurbil-hurbila”), Erlea (?) (“izan zahartzaroa era heriotza hurbil-hurbila”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hurbil-hurbila [adb.] 28: Herria 25 (“Eta hurbil hurbila Hitlerrek ez du bertzerik egin jendeak errez Juduak zirelakotz edo Rom jendetarik zirelakotz, bere pentsatzeko moldean, garbiketa bat egiten zuen”), Monika Etxebarria 2 (“Adolpheren begitarteak hor dirau, txokolate koloreko paretan bermaturik; hurbil-hurbila dirudi”), Patziku Perurena (“Tobera-mustra hori apailatu zute erretoretxeari hurbil-hurbila”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Esapide egokia Iparraldean; beraz, azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa hurbil sarreran.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Euskaltzaindiaren Arauak

hurbilagotu, hurbilago(tu), hurbilagotzen. da/du ad.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

hurbilagotu, hurbilago(tu), hurbilagotzen

Atzizkien araberako erabakiak

-ago-tu.

Euskaltzaindiaren Arauak

hurbilarazi, hurbilaraz, hurbilarazten. du ad.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

hurbilarazi, hurbilaraz, hurbilarazten

Partizipio-marken araberako eratorri-konposatuak

-l(du)+a-.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Adierazle egokia da, eta horren premia dago

forma berri-egokia.

Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-bide.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-etik/-danik/-dik.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Jatorrizko forma

eragiketa hurbildu, eragiketa aproximatu; zatiketa hurbildu.

Euskaltzaindiaren Arauak

hurbildu, hurbil(du), hurbiltzen. da/du ad.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: hurbiltzeko(rik) ere .

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

hurbildu, hurbil(du), hurbiltzen.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: AS / HiztEn: AS / LurE: AS / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS

Atzizkien araberako erabakiak

-n: -an.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

hurbil sarrerari dagokion azpisarrera.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-eko/-go

Atzizkien araberako erabakiak

-ko.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: AS / HiztEn: - / LurE: AS / ElhHizt: - / EskolaHE: AS

Atzizkien araberako erabakiak

-ra.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

hurbil sarrerari dagokion azpisarrera.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

hurbildik (+ -ll-, u-) 26 aldiz ageri dira: G 10 (Txill Let, Zait Plat, Vill Jaink, Gazt MusIx), IE 15 (He Gudu, Mih, Gy, Hb Esk, Elzb Po, Elzb PAd, Iratz, Mde Pr, Zerb Azk, Larz Senper), EB 1 (MEIG); hurbiletik (+ -ll-, u-) 16 aldiz: G 1 (Etxde JJ), IE 12 (EZ Man I, EZ Noel, Ax, SP Phil, Zby, HU Aurp, Barb Sup, FIr, JEtchep, Ardoy SFran), Zu 1 (Arch Fab), EB 2 (MEIG) eta urbilxeagotik behin (Vill Jaink); hurbildanik (+ hurbil danik) 17 ager.: IE (Dh, MarIl, Hb Esk, Dv Lab, Laph, Arb Igand, HU Aurp, JE Bur, Barb Sup, Ox), Zu 1 (AstLas).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

(h)urbildik 5 aldiz jaso da: G 1 (Vill in Egan 1960), IE 1 (M. Landerretche in RIEV 1911), EB 3 (Lf Gure Almanaka 1970, Vill Sarrera in Cristaubaren icasbidea..., Txill Freinet-teknikak lilitegian); hurbiletik (+ urbilletik) 14 aldiz: G 1 (Vill Kataliñen gogoetak), EB-EgAs 13 (P. Xarriton, B. Urkizu, Oihenart Taldea, B. Oihartzabal, J. Suarez Barrutia, X. Gereño, I. Mendiguren, X. Mendiguren Bereziartu, J. Erzibengoa, Zabal 1976, Egin 1977, Egin 1990, Eguna 1990); hurbildanik behin (JE Med).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

hurbildanik : DFrec 1; hurbildik : DFrec 2; hurbiletik : DFrec 2 eta urbilletik 1.

Hiztegietako informazioa

ez dugu aurkitu HiruMila, Casve EF, ElhHizt eta PMuj DCV hiztegietan.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-etik/-dik/-danik (eta -eko/-go) banaketa argitzeko txosten sistematikoa landuko da.

Jatorrizko forma

segida joerabakar hurbilkorrak, segida joerabakar konberjenteak.

Euskaltzaindiaren Arauak

lerro hurbilkorrak.

Forma berri tradizioko oinarri handirik gabea, baina beharrezkoa

nahiz tradiziorik ez bide duen, beharrezkoa da, eta ongi eratua.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ez dugu hurbilpen formarik aurkitu; ager. banakoak dira hurbiltze (SP Phil: "Zarena, Philothea, hurbiltze suerte guzien beldur, zenbat ere aphurrak baitira; eztezazula lausenguzkeriarik nihoiz ere paira zure aldean") eta urbilze (Mb IArg I: "Bidez igaro zen Jeriko zeritzan erri batetik; erri onetara urbilze berean arkitu zuen bidetik baztertua zegon itsu eskelle bat").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

hurbilpen eta konposatuak 15: B. Urkizu ("Hizkuntzalaritzaren beste hurbilpen bat da"); Baga-bigaMat ("Egin dugun lanak hurbilpen baten esanahia du"); K. Fernandez ("Gure ikerketan errealitateranzko hurbilpena bilatzean, aldagai bi baino gehiago kontsideratuko ditugu"); X. Mendiguren B. 2 ("Aski da berak jarrai dezakeen eredu bat ematea, nahiz eta haren lehen hurbilpenek batere jatorrizkoaren antzik ez izan", "Poesia lirikoaren kasuan formarekiko hurbilpen moduren bati eutsi beharra dago"); OinEntz/3 2 ("1 cm sobra denez oraindik hurbilpen bat besterik ez da", "Balio bat edo bestea aukeratzea lortu nahi dugun hurbilpen-graduak esango digu"); I. Zuazo ("Hurbilpen zientifiko bat proposatzen du prozesu analitikoaren bidetik"); J. Berruezori omenaldia ("Bere ezagupen zabalak Historiatik Bizitzara ezartzen zuen hurbilpen kezkatia eginez"); Agenda 1990 ("Hurbilpen bat egin zen ahozko literaturaren forma nagusi eta errotuetara"); Demografia 1986 2 (adib.: "Informazio horiek lortzeko, atzera-begirako hurbilpen bat erabiltzen du inkestak"); V. Huici ("1876arte, jauntxo eta merkatarien arteko elkarketa edo hurbilpenetik urrun, hauek karlista / liberal dikotomiaren muturretan egoten ziren"); Zutabe 1993 ("Glotodidaktikaren alorreko kontzeptuekiko hurbilpena egin nahi da"); ELA/STV 1992 ("ELAk jarrera irekia mantendu behar du sindikalismo abertzalearen barruan hurbilpen handiago bat bultza dezaketen ekintzen aurrean"); (h)urbiltze eta konposatuak 14: J.J. Bergaretxe ("Betidaniko urbiltzea aintzat arturik, gaurko jakintzaren aurrerapenekin uztartu nai dute"); UZEI ("Estatu kideen arteko hurbiltze bat lortu"); J. Kortabarria ("Problema askotan, hemen goiko hurbiltzerako metodoa baino zehatzagoren bat erabiltzea gogokoagoa egiten da"); N. Balluerka ("Gizarte horrentzat postulaturiko izaera nazionalezko 'ideiala'rekiko hurbiltze bat lortu nahi zuten"); B. Urkizu ("Hurbiltze honen gainean eraikitako sistemetan gauzatu beharrekoak dira"); M. Orbe ("Kanpaina honen inguruan sor zitezkeen iniziatiba, ekintza jaialdi, mobilizazio, talde ta pertsonen arteko hurbiltze, kontzientziatze... eta abarri buruzko ametsak"); M. Arrieta 3 (adib.: "Poesia azken finean, danetarako hurbiltze bat da"); J. Haritschelhar ("Egiazko hurbiltze zientifiko bat"); Eutsi/1 ("Hurbiltze adlatiboa: Iruñerantz; Donostiarantz"); GIE ("Ikastolei publiko eta doakoa izateko hurbiltze aukera [...] ematea"); G. Ansola 2 ("... aurrerapen estimagarriak eta iraunkorrak lortu behar direla elkar hurbiltze-bidean", "Elkar hurbiltze-higidura zenbaterainokoa izan den aztertuko da").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

hurbilpen : AB50 1; Euskalterm 1; hurbiltze : DFrec 4; AB38 3 (hauetan h. tresna, h.-abiadura); LurE; Euskalterm 13 (hauetan h. esperimental, h.-angelu, -erreakzio, -ibilaldi, jokabide, -mugimendu, -leiar, -lente, -politika) // Ez ditugu aurkitu ap. HiztEn.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

hurbiltze : EuskHizt; HiruMila; PMuj DVC (u-); urbilpen : PMuj DVC // Ez ditugu aurkitu ap. ElhHizt; EskolaHE; Lur EG/CE eta EF/FE; Casve EF; HaizeG BF; Lh DBF; DRA.

hurbilpen 1 iz. Hurbiltzea, hurbilketa. 2 iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, hurbilpen-ek euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, 1. adieraz bestelakoetan hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. planteamendu; ikuspegi; ikuspuntu...].

hurbilpen 143.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hurbilpen 42.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Debekua bere horretan uztea proposatu da ingelesezko ‘approach’en eraginez ageri delako espezialitate-testuetan.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-pen/-tze.

Atzizkien araberako erabakiak

-txo leku-denborazkoetan.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze/-pen.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: hurbilsko / LurE: - / ElhHizt: hurbilsko / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-xko.

Euskaltzaindiaren Arauak

izond. eta iz. / AS: lagun hurko.

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

lagun hurko.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu hurra interjekziorik.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

hurra 5: X. Diaz 3 ("Hurra! Jejejejeje! Hip-hip-hurra! Hip-hip-hurra!"), X. Mendiguren B. 2 ("Hip, hip, hip! Hurra! —oihu egin ondoren", "berriz ere guztiek oihu egin zuten: —Hip, hip, hip! Hurra!").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, HiztEn, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

urra : DRA (1 voz con que se llama a gallinas y palomas; 2 avellano; 3 la avellana; 4 hurra, interj. de alegría y entusiasmo; 5 aves en general, especialmente las gallinas y palomas; 6 cercano, próximo; 7 el próximo, el pariente), PMuj DVC (1 voz para llamar a las gallinas, palomas; 2 hurra! interj.; 3 ave, volátil; 4 la avellana; 5 el próximo, el pariente próximo) // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, ElhHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Antzekoa da gaztelaniaz eta frantsesez (betetzen du "gutxieneko baldintza")

aski nazioartekoa da (cf. es, fr, en), eta onartzekoa iruditzen zaio lantaldeari.

Kategoria

interj.

Jatorrizko forma

hurran /hurbil/.

Euskaltzaindiaren Arauak

Ipar. 1 'hurbil'. 2 '-tzeko zorian': hil hurran da; zeren akabatu hurran baita eguna / AS: hurraneko.

Leku-denborazko izenen eratorriak

hurraneko

Euskaltzaindiaren Arauak

hurrandu, hurran(du), hurrantzen. Ipar. 1 da/du ad. 'hurbildu'. 2 da ad. 'hilzorian egon'.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

hurrandu, hurran(du), hurrantzen.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Atzizkien araberako erabakiak

-ko leku-denborazkoetan.

Euskaltzaindiaren Arauak

h. hur 2.

Euskara batuan hobestekoa

Ik. hur.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH argitaratuan hurrean azpisarreraa, a) Ub ("Zeren, zion, Zeruetako Erreinua urrean dagoan", "Iltzeko urrean arkitzen"), Mg CC ("Sugeren bat ekusten badezu urrean"), Añ EL ("Kondenetako zorian ta urrean dagozanakaitik"), Astar ("Bertan sartzeko ain urrian gagozanian"), Izt C ("San Migelko ugartearen urrean"), Ur MarIl ("Zuzenduten da urrian eguan Jesuiten konbentu batera"), Lard (Jerusalendik urrean zegoan iturri-ondo batera"), Bil ("Proga emango nizun eguna / arkitzen zala urrian"), Arr GB ("Goloren urrean"), Aran SIgn ("Billatu zuen uritik urrean aitzune ezkutatu bat"), Camp EE 1883b ("Aiñ urrean dago eriotza?"), AB AmaE ("Baña bizi zan arerio bat bere urrean"), Azc PB ("Belenik urrean"), Ag AL ("Alkarren urrean ioan dira?"), Ezale 1897 ("Erleak euren kutxan urrean dagozanean"), Echta Jos ("Baso-etxe baten urrean"), Alz Ram ("Nere biotzaren urrean egon arren"), Enb ("Ugazaba badauko etxetik urrian"), Tx B ("Ormaiztegitik urrian"), Kk Ab ("Bide kurutzen urrian"), Otx ("Ekatxa urrian zan noonon"), TAg Uzt ("Ziztualdi berriak ebaki zun aizea an urrean"), Zait Sof ("Eriotza urrean, beren biziaren amaia dakustenean"), Mde Pr ("Hurrean bizi zen"), Bilbao IpuiB ("Ba ebillen beste "pizti" bat be dantzan naiko urrean"), BEnb NereA ("Xabierren ez da euskerarik, / ez Iruñatik urrian"), Erkiag BatB ("Zaratea susmau eben euregandik urrean"), NEtx LBB ("Mai bat leiotik urrean"), Uzt Sas ("Gabonak dira urrian"), eta aip. fB Ic, JJMg BasEsc, Urruz Urz, AzpPr, Itz Azald, Arrantz, Lab EEguna, Gand Elorri, Etxba Ibilt // Zuzaeta ("Munduben asierarik lau milla urte urrian igaro ezkero agertu zan mundura"), Mg PAb ("Ze atsegiña laurogei urte urrian dituban andrakumiarentzat!"), Lard ("Iru illabete urrean emen egin zituen"), AzpPr ("Urtia franko dauka / orrek bizkarrian, / irurogei ta amar / noski urrian"), Tx B ("Milla zortzireun irurogei ta / hamalau urte urrian, / lenengo plazan kantatu nuen / nik Ernaniko lurrian"), Otx ("Badira ixango urrian iru illabete") // Or Eus ("Odeirik bada sabel gorririk, / samurtuko ditu, urrean"); b) Mg PAb ("Esaten ere zaio zakurra, esan nai du zaukorra, edo zauk-urra, adierazotzeko zaukaria dala, edo zauka urrean duela!), Azc PB ("Eta esateko gero baietza / eztauko minik urrean [neskeak]"); c) `posiblemente, probablemente': AB AmaE, A BeinB, Kk Ab I, Altuna, Or Tormes, Enb, Otx, Erkiag Arran, Akes Ipiñ // AB AmaE, Azc PB; eta hurrean hurrean : fB Ic III.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

cf. 'hurrean, hurbil' eta 'hurrean, seguru asko' adieretako urrian : Euzkadi 1930 ("Dan apala, esaten eben ao batez bere urrian ibilli izan diran gustijak"), KarmArgia 1934 ("Urrutidatzi au etxaken atsegingarri izango gure mixiolariei? Bai, urrian").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

urrian : LurE (adib. gisa) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, HiztEn, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

urrian : EuskHizt - EskolaHE (adib. gisa: Mitxelenarena jasoz), DRA (1 cerca; 2 probablemente) // Ez dugu aurkitu ap. ElhHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, PMuj DVC.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HiztHand: - / ElhHizt: - / EskolaHE: adib. gisa

Euskaltzaindiaren esku utzi da forma erabakitzea

hurrean da euskara batuan dagokion forma (eta arautua da); forma horren adierak azaltzean, hemengo hau ere jasotzekoa dela uste du lantaldeak, hau da: "adlag. 1 'hurbil'. 2 Bizk. 'beharbada; seguru asko'".

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH argitaratuan hurrean azpisarreraa, a) Ub ("Zeren, zion, Zeruetako Erreinua urrean dagoan", "Iltzeko urrean arkitzen"), Mg CC ("Sugeren bat ekusten badezu urrean"), Añ EL ("Kondenetako zorian ta urrean dagozanakaitik"), Astar ("Bertan sartzeko ain urrian gagozanian"), Izt C ("San Migelko ugartearen urrean"), Ur MarIl ("Zuzenduten da urrian eguan Jesuiten konbentu batera"), Lard (Jerusalendik urrean zegoan iturri-ondo batera"), Bil ("Proga emango nizun eguna / arkitzen zala urrian"), Arr GB ("Goloren urrean"), Aran SIgn ("Billatu zuen uritik urrean aitzune ezkutatu bat"), Camp EE 1883b ("Aiñ urrean dago eriotza?"), AB AmaE ("Baña bizi zan arerio bat bere urrean"), Azc PB ("Belenik urrean"), Ag AL ("Alkarren urrean ioan dira?"), Ezale 1897 ("Erleak euren kutxan urrean dagozanean"), Echta Jos ("Baso-etxe baten urrean"), Alz Ram ("Nere biotzaren urrean egon arren"), Enb ("Ugazaba badauko etxetik urrian"), Tx B ("Ormaiztegitik urrian"), Kk Ab ("Bide kurutzen urrian"), Otx ("Ekatxa urrian zan noonon"), TAg Uzt ("Ziztualdi berriak ebaki zun aizea an urrean"), Zait Sof ("Eriotza urrean, beren biziaren amaia dakustenean"), Mde Pr ("Hurrean bizi zen"), Bilbao IpuiB ("Ba ebillen beste "pizti" bat be dantzan naiko urrean"), BEnb NereA ("Xabierren ez da euskerarik, / ez Iruñatik urrian"), Erkiag BatB ("Zaratea susmau eben euregandik urrean"), NEtx LBB ("Mai bat leiotik urrean"), Uzt Sas ("Gabonak dira urrian"), eta aip. fB Ic, JJMg BasEsc, Urruz Urz, AzpPr, Itz Azald, Arrantz, Lab EEguna, Gand Elorri, Etxba Ibilt // Zuzaeta ("Munduben asierarik lau milla urte urrian igaro ezkero agertu zan mundura"), Mg PAb ("Ze atsegiña laurogei urte urrian dituban andrakumiarentzat!"), Lard ("Iru illabete urrean emen egin zituen"), AzpPr ("Urtia franko dauka / orrek bizkarrian, / irurogei ta amar / noski urrian"), Tx B ("Milla zortzireun irurogei ta / hamalau urte urrian, / lenengo plazan kantatu nuen / nik Ernaniko lurrian"), Otx ("Badira ixango urrian iru illabete") // Or Eus ("Odeirik bada sabel gorririk, / samurtuko ditu, urrean"); b) Mg PAb ("Esaten ere zaio zakurra, esan nai du zaukorra, edo zauk-urra, adierazotzeko zaukaria dala, edo zauka urrean duela!), Azc PB ("Eta esateko gero baietza / eztauko minik urrean [neskeak]"); c) `posiblemente, probablemente': AB AmaE, A BeinB, Kk Ab I, Altuna, Or Tormes, Enb, Otx, Erkiag Arran, Akes Ipiñ // AB AmaE, Azc PB; eta hurrean hurrean : fB Ic III.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

cf. 'hurrean, hurbil' eta 'hurrean, seguru asko' adieretako urrian : Euzkadi 1930 ("Dan apala, esaten eben ao batez bere urrian ibilli izan diran gustijak"), KarmArgia 1934 ("Urrutidatzi au etxaken atsegingarri izango gure mixiolariei? Bai, urrian").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

urrian : LurE (adib. gisa) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, HiztEn, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

urrian : EuskHizt - EskolaHE (adib. gisa: Mitxelenarena jasoz), DRA (1 cerca; 2 probablemente) // Ez dugu aurkitu ap. ElhHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, PMuj DVC.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HiztHand: - / ElhHizt: - / EskolaHE: adib. gisa

Euskaltzaindiaren esku utzi da forma erabakitzea

hurrean da euskara batuan dagokion forma (eta arautua da); forma horren adierak azaltzean, hemengo hau ere jasotzekoa dela uste du lantaldeak, hau da: "adlag. 1 'hurbil'. 2 Bizk. 'beharbada; seguru asko'".

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Atzizkien araberako erabakiak

-ko leku-denborazkoekin.

Formatu erabaki gabeak

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: hurrena, hurren arte, hurrenez hurren, hurrenik.

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

hurren arte, hurrena, hurrenik, hurrenez hurren.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-a adlag.gilea.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: hurrengoan .

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-eko/-go.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HURRENGO ARTE (V, G; urrengoorarte V-ger; urrungoarte V-ger; urringuarte V-gip). Ref.: A (urrengo); Etxba Eib y Elexp Berg (urrengo arte); EAEL 234. "Fórmula de despedida: hasta otra vez. Urrengo arte guztiori!" Etxba Eib. Urrengo arte, illoba. Moc Damu 14. Agur guztiori, urrengorarte. Echta Jos 133. Ezagun ta adiskideai goraintzi ta eskumuñak eman. Urrengoarte. A Ardi 7. Agur, Patxo, urrengorarte! Bilbao IpuiB 135. Urrengorarte ba. Erkiag BatB 49. Bakoitzak bere trasteak artu eta "urrengo arte" esan alkarri. BBarand 98. v. tbn. Zendoia 224. Urrengora arte: Canc. pop. in BBarand 65. Urrengorarte: Alzola Atalak 121 Elkarri agur egin zioten urrengorarte. Ldi IL 94. "Urrengo arte" agur-eginda, laster aldendu zan andik. TAg Uzt 211 Urrengorarte itxaron egin biarko. Otx 30. Zer egingo dozu ba! Urrengorarte itxaron bearko dozu. Bilbao IpuiB 43

def: hurrengo 1 adj. Hurren datorrena, ondo-ondotik datorrena. Hurrengo kapituluan ageriko den bezala. Hurrengo urteko urtarrilean hil zen. Sunbillatik hurrengo herriraino. Lehenbizikoak hurrengoari ez dio deus esan. Ikus 284. orrialdean eta hurrengoetan. || Kontuz, bada, hurrengorako. Hurrengora arte: hurrengo arte //adib: adio 1 interj. Joatean agurtzeko erabiltzen den hitza. Ik. agur. Adio ene maitea, adio sekulako. Adio, hurrengo arte.

hurrengo arte 7: Berria, EiTB 4, Jakin 2.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hurrengo arte 5: Berria, Jon Arretxe, Iban Zaldua, Joxemari Urteaga, Joxemari Iturralde.

hurrengo 1 adj. Hurren datorrena, ondo-ondotik datorrena. Hurrengo kapituluan ageriko den bezala. Hurrengo urteko urtarrilean hil zen. Sunbillatik hurrengo herriraino. Lehenbizikoak hurrengoari ez dio deus esan. Ikus 284. orrialdean eta hurrengoetan. || Kontuz, bada, hurrengorako. Hurrengora arte: hurrengo arte. || (-en atzizkiaren eskuinean). Apezpikuaren hurrengo elizgizonak direlako apaizak. Erregeen hurrengo bigarren igandeko irakurraldia. Odolik ez duten hutsaren hurrengo iratxoak.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide azaldua da eta, beraz, azpisarrera gisa jasotzekoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide soil gisa utzi, azalpena kenduta

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa hurrengo sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HURRENGO BATEAN (A, que cita el ej. de Mg PAb). En otra ocasión (futura). Zuk aterako bazendu ardaua zeure kostura, urrengo baten esango zenduke barberu ta zirujaubak diriala dollor, prestubez, zikotz batzuk. Mg PAb 53 (Azkue traduce "en la primera ocasión"). Zuen txanda izango da / urrengo batian. Xe 290. Urrengo batean beste zerbait emango diyozu. Moc Damu 25. Emakumeak urrengo baten egingo dute beren eginkizuna. Ag G 21. Urrengo baten bere baimenaz / esango ditut bestiak. Urruz Zer 78. Ez da bearrezkoa. Urrengo batean emango dirazu. Muj PAm 72. Egin dezagun ala, urrengo batean egunkariareriko gertu-lanak gaurtik, nere aburuz, nola asi diteken azalduaz. Ldi IL 72. Urrengo batean erantzungo diot zure galdeari. TAg Uzt 61s. Urrengo batean neronekin eramango aut. Etxde JJ 42. Ia noiz ikusi al dogun alkar urrengo baten be. Bilbao IpuiB 277. Bainan orduan lan egin behar zuan. Hurrengo batean eginen zizkion nahi aña. Osk Kurl 41. Urrengo baten nere ondora / beldurrik gabe etorri. In Uzt LEG I 188. v. tbn. Yanzi 113. Urrengo baten: MendaroTx 201. En otra ocasión posterior. Bultzada batez buruz bera bota zun ormagainetik [...]. Urrengo batean, berriz, jostorratz aundi bat erdialderaño sartu zion [...] beste mutiko bateri. TAg Uzt 64s. Urrengo batean ala ari zitzaizun. Anab Poli 129. Eta urrengo batean, ostikadea emon eustan uzkian Olarratz jaunak. Erkiag BatB 83. Amar-amabost urtian eztozu izan eriotzarík etxian, baña urrengo baten bost urte barruan bi edo iru subertau jatzuz. Gerrika 186.

adib: hurrengoan 1 adb. (Etorkizun den denboraz mintzatuz). Hurrengo aldian; beste egunen batean. Asko da gaurko; hurrengoan ikasiko dugu gainerakoa. Hurrengoan berri hobeak izango ahal ditugu! Noiz etorri behar du aitak? hurrengoan etorriko da. Hurrengoan hitz egingo dugu horri buruz. || Hurrengo batean ekarriko dizut.

hurrengo batean 136: ElCorreo, Deia 4, Elhuyar, Elkar, Consumer 6, Berria 27, EiTB 52, Jakin 3, Argia 14, Laneki, Erlea 3, DiarioVasco 13.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hurrengo batean 83: Berria, Bernardo Atxaga, Unai Elorriaga, Imanol Unzurrunzaga, Rafa Egiguren, Koldo Izagirre, Mirentxu Larrañaga, Ramon Saizarbitoria, Imanol Zurutuza, Jon Alonso…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke azpiadiera, hurrengoan bezala.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa gehitzekoa hurrengo sarreran.