Euskaltzaindiaren Hiztegia

Txostenaren laburpena

ho onomatopeia IEko testuetan ageri da; 40 aldiz OEHko corpusean (Hb Egia 2, Elzb PAd 2, Barb Sup, Lf Murtuts, Mde Pr 2, Larz 28, Xarlem 4) eta 4 aldiz EEBSkoetan (Larz 3, D. Landart). Adib.: "Ho, adixkidea, norat zoazi zure ustez?" (Barb); "Ho, ba, pena da" (Larz); "Antton: -Ho! lotsa nun erraiteko ere..." (D. Landart).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu ohiko iturrietan (DFrec, AB38, AB50, HiztEn, LurE, Euskalterm) ez eta hiztegietan ere (EuskHizt, HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Kategoria

interj.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzea proposatu da, amua irentsi forma aztertzean.

Esapideei dagokien sistematika

esapide osatu garden samarra da; baina ez da automatikoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

aspaldi sarrerari dagokion azpisarrera.

Ik. informazio-oharrak s.u. holandar.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Arrazak

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: bere horretan (bere hartan erabiliagoa da).

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: EDO HOLA. O así, más o menos. Hil-hurran edo hola hirirat ereman dutela dugu azken berria, suprefetaren etxerat. HU Aurp 140. Amabostean bein edo ola etortzen zan. Salav 40. Beti beranta zuen. Menturaz oren laurden bat edo hola. Etchebarne 127. Martxoaren 5-a edo ola zala uste det. AZink 98. Amar bat egun edo olan geroiazan San Luis orretan. Gerrika 81. Hura bi urte edo hola zaharragoa. Larre ArtzainE 14. v. tbn. BAyerbe 109

edo hola 4, Argia (“Norbait aurkitu behar dut haurrekin euskaraz hitz egiteko, jolasteko eta bizitzeko. Ez nuke nahi laguntzaile bat, baizik irakasle bat edo hola”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

edo hola 79: Herria 67 (“Aspaldian banko horiek ari direlarik pagatuz behar dituztela ezarri, denbora guti barne salbu behar bada jende bakoitx hilabetean bospasei edo hola...”), Menane Oxandabaratz 10 (“Gertatu zaitzu eskaintzea lore batzu, edo hola?”), Janbattitt Dirassar 2 (“Gainerat, nehori ez nuen ene mina aipatzen ahal, sokorri zerbaiten menturan edo hola, ene bihotzeko segeretu gordeena ez salatzekota”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Lokuzio erabilia, eta azpisarrera gisa jasotzekoa eta hola proposatua bezala.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: EDO HORRELA. O así. Bertsoetatik etxeratu nintzan, gaixo txar baten bidez edo orrela. Uzt Sas 23. Kilometro ta erdi edo orrela egongo ziran basarri ortara. Albeniz 21. Eman nion orduan Superiora zan edo agintea zeukanari. Sor Jerusalen edo orrela zan. Insausti 159. v. tbn. TxGarm BordaB 52. Ostolaiz 110

edo horrela 3: Berria (“Eta guk nahi dugu pasatu egoera batera non ez diren hiru alderdi, non kontatzen baitugu bi gehi bat, edo hirurek berdin, edo horrela”), EiTB (“Orain arte, "mozkortuta, drogatuta edo horrela" aurkeztu omen da beti azterketara”), Argia (“Plazan baziren berrehun pertsona edo horrela, zenbatek ulertu zituzten nire bertsoak?”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

edo horrela 7: Berria 2 (“Noiztik dabil horrela, zehazki? Utzidazu pentsatzen.. Hamar bat egun edo horrela”), Pello Zabala 3 (“Ilargi-koska bat edo horrela”), Bernardo Atxaga (“Orduan mutilak hamabi urte edo horrela izango zituen, baina horiek denak baino bost aldiz gehiago zen buruz”), Menane Oxandabaratz (“Lehenago antzerkiak, eta testoak eta beste ainitz gauza idazten nuelarik, egoiten ahal nintzan biziki luzaz zerraturik, toki batean, izkiriatzen edo horrela”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Lokuzio erabilia, eta azpisarrera gisa jasotzekoa eta horrela proposatua bezala.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da horrela sarreran.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ETA HOLA. Y así, y similar(es). Ezpaditio paratzen / tellak eta ola, ez da akabatuko / sekulan eskola. Auspoa 97, 27. Arranondon da beste Bizkaiko erri batzuetan itz baten azkenengo aots edegiak barriro esaten dira, itzaren oiarzunak legez: guk u, nik i, arek e, ta olan. Ag Kr 22n. Erantzun eben, bizi-bizi, eurek ezebela alako asmorik izan, barritxuen gauzak zirala, ta olan. Kk Ab II 179. Baita ere bertsotan, elkarri puntu paratuz ta ola. Auspoa 77-78, 34. Ba ginuen hiru egunen jatekoa segurik, dela oilasko, xingar, moleta eta hola. Etchebarne 76. Ez dudala aski mintzarazi bere lehenagoko balentriez, Arce baten aintzinean eginez eta hola. Larre ArtzainE 243s. v. tbn. AZink 141

adib: batetaratu, batetara/batetaratu, batetaratzen da/du ad. Ipar. Bateratu. Belokeko fraide-etxean loratu eta osoki batetaratu dira ene Jainko eta euskal amodioak. 1793an bi eskualdeak berriz batetaratu zituzten eta hola moldatu Vaucluse izeneko departamendua.

eta hola 98: Consumer 3, HABE, Berria 12, EiTB 25, Jakin 4, Karmel 26, Argia 21, Erlea 4, DiarioVasco 2.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

eta hola : Herria (“Denbora batez alabainan, etxeak aiseago egiten zituzten kasko batean edo mendixka baten mazelan, ur hegian irrisku gehiago bazela urak ateratzearekin eta hola”), Menane Oxandabaratz (“Ene neurrikoa, beharbada, Mozart eta hola... ez gorago”), Marzel Etxehandi (“Eta hola gertatzen zen.”), Michel Oronoz (“Herriko etxeak eskola honetan lanak abiatu zituen 1981ean, garbitzen, emokatzen, xuriz tindatzen eta hola”), Janbattitt Dirassar (“Baionako karriketan itzuliño bat egiten nuelarik, lanetik landa eta hola, noiznahi ikusten nituen mutiko eta neska, ene heintsukoak, bizkarretik hartuak ibilki”), Patziku Perurena (“Barañainen, bertako errotari, "Batan de Barañain" deitzen omen zioten 1837an, eta Astrainen bertan bada "Batanena" oikonimoa, eta Etxarri Aranazen ere bai "Bataniturri" lekuizena; eta hola, beste leku askotan”), Joxe Austin Arrieta, Xabier Mendiguren Elizegi…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Perpausaren amaieran erabilia, eta funtzio berezia duen esapidea denez, azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da eta eta hola sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ETA HORRELA. Y así. Izkera berriak eman ziezten: batari griegoa, besteari latiña, ta orrela. Cb EBO 7. Ta gezurretan badabill, estaen dio, Ernanikua bada, Tolosakua, ta orla. Sor Bar 105. Gaur jarriko diyote arri bat, biyar bestia, urrengo egunian ladrillu bat eta orla. Iraola 84. Batzuek Vitori aldera, besteak Bizkai aldera, eta orrela. Salav 73. Jostaketarik gogokoena makutsean jarri ta lasterka ibiltzea genduan: Katalan-soroko aldapa zeiñek bizkorrago igo eta orrela... AZink 42. v. tbn. Sor Bar 89. MMant 36. JAzpiroz 124. Insausti 233

eta horrela : Aizu (“Adibidez, udan, herrian nagoenean, bertako biblioteka bisitatu ohi dut maiz: ezagutzen ez ditudan hiruzpalau egile hautatu aliritzira, denak irakurtzen hasi, eta gehien gustatzen zaidanarekin jarraitu ohi dut; hurrengoan beste hiru hartu, eta horrela"), Berria (“elizako diren fundazioak fidagarriagoak egiten zaizkit, baina fidagaitza naiz hala ere fundazioekin zeren eskandaluak karitatearen negozioan aunitz izan baitira eta izaten dira, ez dela laguntza iristen fotografian agertzen den beltz gaixoari eta horrela”)…

Beste (edozein) iturritako erabilerak

eta horrela : Pello Zabala (“Iñuxenteen egunak, apiril biribilekoa; eta horrela...”, “Morroiak behar baitira orain, baserriko lanetan, sorokoetan eta horrela”), Filosofiako gida (“hau filosofia da, bestea ez da filosofia; filosofia hemen hasten da, lehenago ez zegoen filosofiarik, eta horrela”)…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Perpausaren amaieran erabilia, eta funtzio berezia duen esapidea denez, azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da eta eta horrela sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH argitaratuan AS gisa: Lar SAgust("Nor? San Agustiñ? Ez orixe", "Ez orixe, dio San Agustiñek"), Cb Eg("Orrelako gauza horrela artu? Ez orixe. Eternidade guzia horrela? Ez orixe"), Gy ("Gizonak dio: ez horixe"), Sor Bar("Emendik aurrera naiko artua ta gaztaña duben baserritarra ez dago gaizki. Ez orixen"), Moc Damu ("Etzaio aztuko [...] ermitan sartu-atera bat egitia, ez orixen"), Ag Kr ("Sasikoa dala uste al dau geure Mañasi? Ez orixe"), Goñi ("Zer esan nai du onek? Ez dugula sartu nai [...] esamiñ zorrotz [...] batean? ez orixe"), Kk Ab ("Neu ixillik? Ez orixe!"), Ill Testim ("Ez bada alperra dalako, ez orixen, ez du kupirik lana goizetik arratsera egiteko"), Alz Txib("Arpegi guziya ondatzeko? Ez orixe!"), Inza Azalp (Indarrez? ez orixe"), Altuna ("Ez orixe! Neuk egingo dautzut"), Lab EEguna ("Ez da sortu irrintzi botatzen eragotziko didan "guardia civil"ik. Ez orixe!"), Otx ("Etxauk lagunik bihar ixango; ez orixe!"), Ir YKBiz ("Yauna, ez orixe, etzaitzu olakorik gertatuko"), Eguzk GizAuz ("Baña biak, bardin lan-egin ete-dabe? Ez orixe!"), TAg Uzt ("Erregegaien batekin bearko [...]. Ez orixe!"), Etxde JJ ("Lur eman? Ez orixe!"), Erkiag Arran ("Ereti berebiziko orri iges egiten-laga? Ez orixe, iñundik al bazan"), Bilbao IpuiB ("Ni gaur goserik neure abiara? Ez orixe!"), SM Zirik ("Gu ezin geike aintxiñako moduan ibilli; ez orixe"), Zait Plat ("Gizon arraio ura etzan amutsa, ez orixe"), Ibiñ Virgil ("Etzaie, ez orixe, iturri gardenik paltako"), Alzola Atalak ("Etxako oraindiño aiztu. Ez orixe"), NEtx LBB ("Eztu merezi gure errukirik; ez orixe").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

ez horixe : HiztEn (AS), LurE (adib. gisa) // Ez dugu aurkitu ap. AB38, AB50, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

ez horixe : EuskHizt - ElhHizt (AS), PMuj DVC(adib. gisa: ez orixe) // Ez dugu aurkitu ap. HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CEeta EF/FE , HaizeG BF , Casve EF , DRA, Lh DBF

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

ez (h)orixe : Inza Azalp 2 (adib.: "zerorrek igarritzen diozunaz edo zerorri ondo edo txarto irudi zaizunaz edo oartzen dezunaz? Ez orixe"), Junior 1927 2 (adib.: "Txepela zeralako ez da bada izango! Ez orixe!"), Urruz ("Ez orixe ;erantzun zion Joxepiñaxik"), El Día1934 ("Ez orixe!"), Bilbao IpuiB- SM Zirik (OEHko agerraldiak), I. Unzurrunzaga ("Ikusgarriak bai ezin obe jasoko ditu mundu guziaren aurrean, baña ain ongi ez daudena itz erdika poliki eztali? Ez orixe!"), Lab ("Nik ez dut ukatuko! Ez orixe!"), Alz Burr("Ez naiz nai bezin laster bakarrik gelditu. Ez, orixe!"), Ibiñ ("Baiña sail ortako olerki oro ez dira erri xearenak, ez orixe"), Zait ("Ez orixe, enetxo!"), Bide izkutua ("Anderetxoa samindu? Ez orixe"), Azurm ("Ez nintzan haren prezioaz asko akordatzen, ez horixe"), J. Gaztañaga ("Ez orixe"), Elhuyar 3 (adib.: "Matematikaren parte desberdinak, ez horixe!", "Ez horixe; beste zerbait gehiago ere egin dugu: eragiketa horien propietateak aztertu, alegia"), Aurraitz ("Illargi zuridun gaba, eguna baizen argia dala esango deusk baten batek. Ez orixe"), B. Latiegi 3 (adib.: "Ez zan ua, Baiona'ko borrokalarien billeretako giroa; ez orixe!", "Ez dira, ez orixe, txantxetako gauza"), G. Egaña ("Baiñan jateagatik soilki, len esan dudanez, ez giñake berriz Istanbul'era itzuliko, ez orixe!"), M.M. Zubiaga ("Ez orixe! Esate baterako: zuk oso maite zenduan baten eriotza buruan darabilkizu"), Tx. Garmendia ("Ez orixe!"), K. Zubizarreta ("Ez dik, ez orixe, Jainko eder, ez dik ez bizitza alaia"), E. Agirretxe ("Baserriko mutillaren kultura edo jakituria eskaxa dalako ote da? Ez orixe"), J.L. Iriarte ("Bestaldetik, nai-ta ere etzendukean egiterik berdinketa edo konparaketa iguingarriagorik! Ez orixe!"), J.Altuna ("Eta ez ezjakiñagaitik, ez orixe! beti Españi'ra begira bizi zalako baiño"), HezkSaila 1982 ("Hasera zikloan landu diren kontzeptu topologikoak ez dira bazterrean utzi behar oraingo honetan, ez horixe, aitzitik bere ezagutze prozesuan sakontzea dugu ziklo honen helburua"), R. Saizarbitoria ("Bizitu ez zuenak ez daki haren berri. Ez horixe"), J.A. Mujika ("Ez horixe! Herri osoa zegoen han"), I. Elias 2 ("Ez horixe! Jo aitzurrarekin eta kito!", "Entzun zuen Benitok nolatan deitu zion bi bider, baina ez zen erantzuten ausartuko. Ez horixe!"), etab.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: AS / HiztEn: AS / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Euskaltzaindiaren esku utzi da forma erabakitzea

bai horixe indargarria jaso ez denez, hau jaso behar ote da?

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: EZ HORRATIK. No, ni hablar. --Ba, ezezkorik erantzuten badau, eztau gurean geiago ankazurrik sartuko. --Ori ez orraitiño. Ag Kr 127. Ez zion iges egingo eraille ark! Ez orratik! Loidi 44. Tranpia kendu biozula ta itxaitzeko? Ez orraitxiok! SM Zirik 121. Zer arraio darabik, Kaxkurrio? Angulatan ez orraitiok! Ib. 121

adib: horratik lok. Hala ere. Ik. haatik; horregatik. Ez da hemen sortua: badu, horratik, zerikusi berezirik euskaldunokin. Abiatu baino lehen, horratik, gaiari zuzen-zuzen dagokion oharren bat edo beste egin beharrean naiz. Hori horrela izanik ere, aitortu behar da, horratik, beren gisa ibili izan direla "estrukturalista" direlakoak. Hiztegi batetik hitz zahar eta zokoratuenak bildu eta parrastaka ereitea gauza atsegina izan daiteke, ez horratik irakurlearentzat.

ez horratik 9: Berria (“Izenak berak -ez, horratik, lehendakarigaiarenak, espainiar gobernuburuarenak baino-, aski lilura du, nonbait”), EiTB (“Baldin gerta baledi Erromako Pontifizeak bere zereginari uko egitea, baliotasunerako galdatzea da, ezen ukapena izan dadila libreki egina eta taxuz agertua, ez horratik izan dadila inork onartua”), Jakin (“Tristea? Horixe ez, horratik!”), Argia 4 (“Bi anai, nobela motza, nubela, 85ekoa, Obabakoak anaia handiaren itzalak, ba hori, itzaletara kondenatua, baina ez horratik balio gutxikoa”), Erlea (“Etsi ote dute bere atzetik zebiltzanek? Ez horratik”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ez horratik 8: Juan Garzia 2 (“Poesia itun, arrats-beherati eta ez horratik halako ederrak idaztea, inguruan mundua sugarretan zegoela, ez zitzaigun iruditzen ez harrigarri eta ez lotsagarri ere”), Iñaki Segurola (“(Poza bera ere, aurreneko begiratuan, bai-gauza bat dela esango genuke, baina ez horratik bizipozaz ari bagara: biziaren kutsuak gogo bat eransten dio pozari erremedio gabe, eta orduan, poz horrek berekin ditu eza eta gabea)”), Xabier Montoia (“Behin edukiko oliotik urrun egoteko aukera, eta ez nintzen hara joango, ez horratik!”), Jon Alonso (“Ez nintzen kikilduko, ez horratik”), Hasier Etxeberria (“Aberatsa duk, baina tontoa ez horratik”), Josu Zabaleta (“-Ez horratik!”), Markos Zapiain (“Ez horratik naturak irainduena, ez da Asisko Frantziskoren leinukoa”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Esapide erabilia da eta azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da horratik sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: EZ HOTZ ETA EZ BERO. a) Regularmente, ni bien ni mal, no demasiado bien. Bizi zen, mundutarren eran ezpazen, relijiotar onen gisan ez, ta bizi zen ez otz ta ez bero bezala. Mb IArg I 280. --Eztaiak ondo, Juana? --Ez otz eta ez bero, Katalin. Pake-pakean joan dira. NEtx LBB 20. b) Indiferentemente, sin entusiasmo ni rechazo. Benitok [...] etzuan ezertarako ganorarik. Entzun zion emazteari eta an gelditu zan ez otz eta ez bero, bere zozokerian. NEtx LBB 68. Olatu bat ez da ezer neretzat, ez hotz eta ez bero gelditzen naiz harekin. MEIG IX 136 (en colab. con NEtx).

adib: hotz 4 (Adizlagun gisa). Ez hotz eta ez bero. Hastekoan entzuleak hotz; geroxeago, alde egin zuen hoztasunak; luzaro gabe malkoak ere ikusi nizkion bati baino gehiagori. Helenak burua hotz eduki zuen.

ez hotz (eta) ez bero 26: Deia (“Halakorik ezean, ez hotz ez bero”), Berria 20 (“Gauza higuingarria zela entzuna zien noizbait emakume batzuei, eta gizonezkoen ohaide izatea baino hobe zela moja sartzea; berari ez zitzaion iruditu halako gauza nazkagarria, baina ezta poema batzuetan aditzera ematen zen esperientzia zoragarri eta parerik gabea ere; besterik gabe, ez hotz eta ez bero geratu zen”), EiTB (“Obamak ez hotz ez bero utzi ditu israeldarrak eta palestinarrak”), Argia (“Ez bero ez hotz, zero graduan mantentzen den poemarioa da, irakurleak enpatia sano handia sentitzen ez badu behintzat idazlearen kezkekiko”), Erlea 2 (“Robert Mapplethorperen lanak ez du inor ez hotz eta ez bero uzten”), DiarioVasco (“Eguraldi ezin hobea, ez hotz ez bero, eguzkia laino tartean, Arri-tzagako igoera bildutakoen begien gozagarri izan zen”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ez hotz ez bero 14: Berria 11 (“Reala, berriz, ez hotz ez bero dabil azken sei edo zazpi sasoietan”), Migel Angel Mintegi (“Estreinako bafadarekin zorabio modukoa sentitu zuen; bigarrenarekin ez hotz ez bero; hirugarrenarekin, ordea, gustua hartzen hasi.”), Fernando Rey (“Ez hotz ez bero uzten zaituzten gramatika bateko esaldiak, besterik ez”), Anjel Lertxundi (“Ez hotz ez bero utzi ninduela, horixe zen, ordea, nik Coppolaren filmaz gogoratzen nuen gauza ia bakarra, baina ez nion deus esan”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Esapide erabilia da eta azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Kendu oharra eta gehitu adibide gehiago ez hotz eta ez bero 2 adieran. (2021-11-23).

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da hotz eta bero sarreretan.

LBeh (2014-04-03): ezin hobe 1366: Aizu 4 (adib.: “aukera ezin hobea daukagu”), Deia 9 (adib.: “Durangokoa, gure herri txiki honek ekoizten dituen sorkuntza kulturalen erakusleiho ezin hobea izaten da”), Elhuyar 57 (adib.: “baliabide ezin hobea da”), Consumer 45 (adib.: “baldintza ezin hobeak sortzea”), Berria 506 (“Hollanderentzat berri ezin hobea izan da”), EiTB 349 (adib.: “leku ezin hobea”), Jakin 17 (adib.: “parada ezin hobea”), Argia 75 (adib.: “testuingurua ezin hobea da”), DiarioVasco 304 (adib.: “giroe zin hobea”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: ezin hobe 471: Berria 290 (adib.: “Gaur sailkapen nagusiko azken taldearen bisita duzue, garaipenak pilatzen jarraitzeko aukera ezin hobea”), Herria 45 (adib.: “ageri zait obra ezin hobea zela”), Joan Mari Irigoien 20, Jose Morales 10, Patxi Zubizarreta 9, Jon Arretxe 6, Karlos Zabala 6, Iban Zaldua 5, etab.

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: ezin hobe (ezinhobe*). Izenondoa da. Bazkari ezin hobea.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es inmejorable / fr optimum: Elhuyar: hobeezin, ezin hobe, hoberen / Nolaerran: (adj.) ezin hobe, hoberen / Zehazki: ezin hobe, hobeezin, ezinago hobe (goi.) / Labayru: sekulako, egundoko/egund(ain)oko, itzel(ezko), bikain, ezin hobe, ohidalango, ohidalezko, dotore, eder, bitore, huts(ik) gabeko, akats(ik) gabeko / Adorez5000: hobeezin, ezin hobe || hoberen, bikain.

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

Ikus adibidea s.u. abiamen arautua: abiamen 1 iz. Batez ere Ipar. 'hasiera': abiamen ezin hobea hartu du [ikuskizun handiak]. 2 iz. Batez ere Ipar. 'prestaera': heldu den igandean ditugu herriko festak; ez nolanahikoak, abiamenen arabera. || hobeezin izond. 'ezin hobetuzkoa’.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

adierazle egokia da, eta hedatua dago.

Kategoria

izond.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa sartzekoa ezin sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: EZIN HOBEKI (G-nav, AN-gip, BN-ciz ap. Gte Erd). Perfectamente. "Besta ezin hobeki iragan da aroaz buruan buru lagunda (BN-ciz)" Gte Erd 118. Hura ezin hobeki segura dezakegu. SP Phil 227. Ezin hobeki erakhusten zian renkontre hartan baruraren indarra. Tt Arima 79. Zeren zihaurk hurak gabe ezin hobeki jakintsützen ahal beinaizü. Mst III 2, 1. Itxe ezin obeki egiña. Mb IArg I 237. Jesusek ezin hobeki ihardets ziozokeien. Lg II 241. Bainan hori ungi da, ezin hobeki. Hb Egia 2. Orainokoan jokoa / ezin hobeki badoa. Ox 51. Ezin obeki ipiñi "nekazari" izena. Or Eus 280. Gobernadoreak ezin hobeki errezebitu zuen. Ardoy SFran 244. Ezin hobeki atera du liburua, txukun eta dotore. MIH 176. v. tbn. Egiat 160. Arch Fab 147. Jnn SBi 106. Etcham 239. Zub 91

adib: hobeki adb. ongi adizlagunari dagokion konparatibozko era. Ik. hobe; hobeto. Ongi jan eta hobeki edan duzunean. Hobeki dago horrela. Hobeki adi dezagun. Gure hizkuntza hobeki erabiltzen dutenak. Hark baino hobeki itzuliko zituelakoan. Ongi baino hobeki. Askozaz hobeki zekien euskaraz Xenpelarrek nik baino. Ezin hobeki atera da liburua. || ezin ...-ago (Dagokion izenondo edo adizlagunaren mailarik gorena adierazteko). Bidea ezin ederragoa nuen. Ezin egokiagoa. Ezin desberdinago diren hizkuntzetan. Hazibide ezin hobea hartu zuen gurasoengandik. || Ezin hobeto erantzun zion. Ezin hobeki atera du liburua.

ezin hobeki 105: Elhuyar 5, Elkar, Consumer 14, Berria 54, EiTB 10, Euskaltzaindia, Jakin 3, Karmel 3, Argia 7, Laneki 3, Erlea 3, DiarioVasco.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ezin hobeki 165: Herria 55, Berria 6, Joan Mari Irigoien 25, Jon Alonso 6, Markos Zapiain, Karlos Zabala, Joxan Elosegi, Fernando Rey, Joxemari Iturralde…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da hobeki sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: EZIN HOBETO (V-arr, G-azp). Ref.: Gte Erd 118, 155. Perfectamente. Ezin obeto gauzia erakusten dabena. fB Ic II 274. Familija zorijoneko au akomodau zan ezin obato. JJMg BasEsc 262. Eziñ obeto pozez / emen bizi gera. Echag 69. Ezin obeto trebatu zituen. Lard 82. Au guzia berak bere egiñakin eziñ obeto agertu zielarik. Arr GB 81. An etsaiari ezin obeto jakon autortu. AB AmaE 444. Ezin obeto ta sarri erakutsi dauskuzu. A BeinB 36. Gugaz ezin obeto eruan leike. Kk Ab II 99. Ezin obeto deritzaigu guri "Saski-Naski"-ren aurre-esanak erderaz egitea. Ldi IL 65. Urrena arrisko-saltua egin zuan ta ezin obeto egin ere. Anab Poli 134. Irurogetaka urtetan ezin obeto zaindu eudien Ipiñeburutarrak euren eleixea. Akes Ipiñ 14. v. tbn. Mg PAb 173. Astar II 22. Ag Kr 219. Lab EEguna 86. Eguzk GizAuz 116. NEtx Antz 36

adib: hobeto adb. ondo adizlagunari dagokion konparatibozko era. Ik. hobe; hobeki. Ondo afaldu eta hobeto lo egin. Nik baino hobeto uler dezakezu zuk hori. Hobeto adierazteko. Gero eta hobeto ari zela. Ezin hobeto dago. Ondo baino hobeto. Euskalaria naiz, edo hobeto esan, euskara batez ere gogoan duen hizkuntzalaria. Begi txikiak eta aho txit handia, hobeto esateko, ikaragarria. || ezin ...-ago (Dagokion izenondo edo adizlagunaren mailarik gorena adierazteko). Bidea ezin ederragoa nuen. Ezin egokiagoa. Ezin desberdinago diren hizkuntzetan. Hazibide ezin hobea hartu zuen gurasoengandik. || Ezin hobeto erantzun zion. Ezin hobeki atera du liburua.

ezin hobeto 644: Aizu, ElCorreo, Deia, Elhuyar, Consumer, Berria, EiTB 238, Euskaltzaindia, Jakin, Karmel, Argia, Laneki, Erlea, DiarioVasco.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ezin hobeto 277: Berria, Jose Morales, Mirentxu Larrañaga, Karlos Zabala, Iñaki Mendiguren, Joxerra Garzia, Josu Zabaleta, Ramon Saizarbitoria, Oskar Arana, Asisko Frantzizko…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da hobeto sarreran.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 50 (Argia 1, Berria 16, EiTB 27, Laneki 5, UEU 1); ETC 90.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0. / Euskalterm: gas-hornidura, gas-hornidurako sare (Eraik. termino onartuak dira).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: adib. gisa

Hitz-andana ihartu edo ihartze bidekoak

-hotz.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

gerra sarrerari dagokion azpisarrera.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da, dagokion markarekin.

Jakite-arloak

Teknol.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HAU EDO HORI. Éste o ése, esto o eso (indefinido). Zuk dakizu nola den hobekienik, egizu hau edo hori plazer duzun bezala. SP Imit III 15, 2 (Ch, Ol (h)au edo (h)ori; Mst haur edo hura). Zer doatzu zuri hunez edo horrez? Ib. 24, 1. Zuek baño obeto daki jai-egunean au edo ori egin ditekean. Lard 392. Praile batek edo bestek au edo ori egin dula? Or QA 198. Eztu orrek zer-ikusi onekin edo orrekin, gizonaren izatearekin baizik. Vill Jaink 149. Ondo etortzen dira, neri beintzat bai, noiz eta nola gertatu zan au edo ori jakiteko. Insausti 15. Gauza bat da aho-hizkuntza eta bestea, arras bestea, hizkuntza idatzia, ez hau edo hori, baizik edozein hizkuntza idatzi, gehiagoko edo gutxiagoko neurrian. MIH 218. (Con sust.). Oraindaño sortu diran argiak izan dira argi au edo ori, argi bata edo bestea. Lar SAgust 4. Aurrean daukagun eri hau edo hori gogoan dugunean. MIH 225 Zuk au edo ori edo bestia egin biar zeunke. Kk Ab I 52. Cf. HAU EDO BESTE. "Au edo ori dala ta, a propósito (V)" A EY III 328.

adib: hori1 2 (Izenordain gisa). Hori da, agian, Orixek esan nahi diguna. Horrek ez daki ezer. Ez da hori, ordea, okerrena. Bada, hori zure eskuan dago. Hori bera gertatzen da gizartean ere. Nork esan dizu hori? Zer da hori? Hori horrela bada. Hizkuntza idatzia, ez hau edo hori, baizik edozein hizkuntza idatzi. Ez du horrek esan nahi gai horiek euskaraz erabili behar ez direnik. Horri eskerrak gaude hemen. Kontuz horiekin! Horretaz ere badut zer esanik. || (Hizketaldi batean, aipatu berri den pertsona edo gauza adierazteko). Ik. hau 2. Kale-garbitzaile izatea eskaini zidaten; baina hori ez zen nire gustukoa.

hau edo hori 11: Deia (“Gerta liteke sortzaile batek bere obraren parte hau edo hori estimatzea, baina publikoak edo kritikak, berriz, beste alderdi bat azpimarratzea”), Consumer (“Haurrari ez zaio esan behar "zu hau edo hori zara"; hobe da honela hitz egitea: "Egin duzun hori..."”), Berria 2 (“Txakurtxo baten modura jarraitzen zidan, zatoz piszinara, ping-pongera, nola da hau edo hori euskaraz eta abar”), Euskaltzaindia (“Modestia apaltasun, lizeoan publikoaren parte handia ez da euskalduna eta nire unibertsaltasun parte ttipia bizi dut erraten dutelarik “ba hau edo hori ikusi dut... hori zen?”), Argia 6 (“Badira kodeak; gero, bada alfabeto bat jendea hau edo hori maitatzera daramana”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hau edo hori 5: Jokin Urain, Xabier Olarra, Imanol Unzurrunzaga, Filosofiako gida, Daniel Landart.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia; azpisarrera gisa jasotzekoa da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa gehitzekoa hau eta hori sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HAUR HOTZ. Niño pequeño; simple niño, (sólo un) niño. v. HAUR ZOTZ. Jaun hori, holetan haur hotza zelarik, sei urtetan itsutua. HU Aurp 190. Behazu mutiko gazte, haur hotz Ameriketarat abian den horri. JE Bur 207. Haur hotza, mukuzua baizik ez zen oraino. Barb Sup 145. Batzuek buruzagitako nahi Isabelle, erregearen alaba, hiru urtheko haur-hotza, amak ordaingoa eginez. GH 1935, 305. Hitlerrek bere sinestea zuen Alemaniako jendean, eta Alemania azken hatsetan zelarik, jendea, haur zotz eta hotz dohakabeak ezarri zituen armak esku puntan. SoEg Herr 10-2-1966 (ap. DRA).

haur hotz 7: Berria 5 (“TBk nobela parrasta bat idatzi zuen, azpititulu luzeekiko titulu laburrekoak, hatsa bahitzen zihoakion neurrian irakurlea gatibatzen zuten perpaus etengabeak harilkatuz, biriketarik eri baitzen, haur hotzean amak eta aitonak altxaturikoa”), Argia 2 (“Erabilpena ahulduz doan arren, aditzen dira hala ere bereziki Donapaleu edo Arberuako ikastoletan dabiltzan haur hotzak euskaraz”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

haur hotz 9: Itxaro Borda 8 (“Haur hotz seminarioan sartu zenetik, Joanesek euskara baizik ez zuen gogoan”), Piarres Xarriton (“zortzigarrenekorik, erraten da zergatik Aita Sainduak eman diezaizkiekeen erregeei laguntzaileak edo onar dezakeen boterea ematea eskatzen duten erreinuei eta Jesu Kristoren ordezkoaren baimenik gabe hura hartzera menturatzen ez direnei, nahiz ez den sori horrelakorik egitea, erregeen menpeko laiko batekin, xahutzalea baldin bada edo ohoina edo haur hotza edo ez baldin bada izan bederen aitzineko juje laikoaren lazakeriarik, zeren hori guztia beharrezkoa baita bizi on eta bertutetsuarentzat, naturazko arrazoiaren arabera, eta beharrezkoa ere naturaz gaineko biziarentzat, baina hau ez berdin”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da, eta azpisarrera gisa jasotzekoa izan liteke Ipar. markarekin.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa haur sarreran.

Erabileremu dialektala

Ipar.

LBeh (2014-04-03): hiri-hondakin 36: Elhuyar 14 (adib.: “Bizkaiko Foru Aldundiko Aitor Galarzak Bizkaiko hiri-hondakin solidoen bilakaera erakutsi zuen”), Consumer 15 (adib.: “Kordobako Udalak hiri-hondakin solidoak tratatzeko era arrazional eta integratu bat abiarazi zuen”), Berria (“Usurbilgo ezker abertzaleak, Aralarrek eta EAJk hiri-hondakinen kudeaketari buruz agiria sinatu dute”), EiTB (“Hiri-hondakinen kudeaketak lan handia eskatu ohi du”), Argia 2 (adib.: “IHOBEK egindako inbentario baten arabera1 1980an 849.000 tona hiri-hondakin sortu omen zituzten EAEko herritarrek”), DiarioVasco 3 (adib.: “Xabier Mikel Errekondok Ezker abertzalearen izenean, Lontxo Zubiriak Aralar taldearen izenean eta Iñaki Illarramendik EAJ-PNVren izenean, hiri-hondakinen inguruko agiria sinatu dute”); hiri hondakin 155: Consumer 29 (adib.: “Zabortegiak gutxitu egin behar direla esaten du Europak, baina oraindik ere, horietan botatzen ditugu hiri hondakinen erdiak, eta batzuk gainezka daude”), Berria 65 (adib.: “Hiri hondakinen kudeaketa bideratzeko alternatiba atez ateko bilketa dela frogatzeko”), EiTB 4 (adib.: “Bilbok, Gasteizek eta Donostiak ez dituzte betetzen Hiri Hondakinen Plan Integratuaren helburuak”), Argia 9 (adib.: “Erraustegiek, ordea, ezin dute funtzionatu hiri hondakinak soilik errez, tenperatura altua lortzeko gas naturala ere behar dutelako”), DiarioVasco 48 (adib.: “Udalak ez du galerarik izango hiri hondakinen bilketan gehiago gastatzeagatik”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: hiri(-)hondakin 135: Berria 133 (adib.: “Urnietako Arnasa plataformak, sortu zenetik, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta San Markos Mankomunitatearen kritikak entzun behar izan ditu, errauste plantaren aurka egon eta hiri hondakinak kudeatzeko alternatibarik ez omen zuelako aurkezten”), Patxi Iturritegi (“Orduan beteko da zonbi zaharrez, banpiro putazalez eta gainontzeko hiri-hondakin ustelez, galegoen klanak firri-farra darabilen mandangaren usainera denak, eulia goxora bezala”), Elizen arteko Biblia (“Hontza-zuria basamortuan bezala nago, gau-hontza hiri-hondakinen artean bezala”).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: PIGRUB* e. HHKBPI. / hatxe-hatxe-ka-be-pe-i / Hiri Hondakinak Kudeatzeko Bizkaiko Plan Integrala // PIGRUG* e. HHKGPI. /hatxe-hatxe-ka-ge-pe-i/ Hiri Hondakinak Kudeatzeko Gipuzkoako Plan Integrala.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es residuo urbano / fr déchet urbain: Elhuyar: - / Nolaerran: - / Zehazki: - / Labayru: - / Adorez5000: hiri-hondakin.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da, eta horren premia dago.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa sartzeko hiri sarreran.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: Ipar. 'hirurogei'.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

hobby 9: Berria 2, Argia 2, EiTB 5.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: hobby 10: Berria 2, Ana Urkiza, Josu Zabaleta, Joan Mari Irigoien, Harkaitz Cano, Pako Aristi, Pello Zabala, Unai Iturriaga, Joxerra Garzia.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Zerrenda osagarriak

EEgunk: "hobby h. zaletasuna".

Mailegu isiltzekoa da, aipatu gabe uztekoa

erdal hitza (hau da, letra etzanez idaztekoa).

Nazioarteko forma da, beste gabe onartzekoa

Nazioarteko forma da, beste gabe onartzekoa.

Maileguen egokitzapen sistematikoa

-bb-; -y.

Euskaltzaindiaren Arauak

izond. (*hobe esan e. hobeki esan) / AS: hobe beharrez, hobe izan, hobe izaten, hobe izango / hobeko. da/du ad.: hobe dugu isildu lotsagabe gelditu baino, hobe ustean, hobe ustez.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: hobera egin .

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

hobe izan, hobe ustean, hobe ustez, hobe beharrez, hobeago, hobeko.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: HOBE EZ (V). Ref.: A; Gte Erd 178. "Oba ez! (Vc), claro está, sin duda; litm., ¡mejor no! (es frase irónica)" A. Orduan gaur emen geratuko naz. --Oba ez! Zam Man 60. Oba, ez! Bai, ene zaldunok; zatoze neugaz. Otx 111. Ta Mari Pepa, badakigu ba, adurretan gizajea; oba ez! Bilbao IpuiB 85. Alderdi bataren buruzagi, oba ez, Olarratz jauna izango zan. Erkiag BatB 80

hobe ez , Deia (“Hobe ez, Mari! Hara, hain ikusi nituen pozik, batez ere umetxoak”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

hobe ez 4: Edorta Jimenez 2 (“-Hobe ez, Estepan! - esan nion, ez ironiarik gabe”, “Egunaren akordua argi egin zitzaidan, hobe ez”), Javi Cillero 2 (“-Hobe ez!”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Esapide idiomatikoa da eta sartzekoa izan liteke Bizk. markarekin.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa hobe sarreran.

Erabileremu dialektala

Bizk.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: hobe izan, hobe izaten, hobe izango / hobeko. da/du ad.: hobe dugu isildu lotsagabe gelditu baino.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

adibideko lotsagabe horren lekuan, lotsagarri ipintzeko eskatuz.

Sistematika batean bil daitezkeen aditzoinak

hobe izaten, hobe izango / hobeko

Erabilera-oharrak

beste aditzekin hobeto erabil bedi: "hobeto egongo zara hemen"; "hobeto ematen du hor zuriak, gorriak baino", etab.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

HOBE USTEAN, HOBE USTETAN Pensando que es mejor. * Zertara, baña, ene ardiak, / zoazte gora ta gora, / Uribarriko larreak baño / obe ustetan iñora? SMitx Aranz 28. Arestiko berrikeriak [...] salatu behar genituzke, hobe ustean dabiltzanak kontura daitezen. MIH 113.

LB: 0; EPG: 0; ETC: 0.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Elhuyar: hobe ustean de buena fe, con la mejor intención, creyendo que es mejor hobe ustez egin zuen horrela: lo hizo así creyendo que era mejor; Adorez: hobe ustean / hobe ustez / hobe beharrez: de buena fe, con la mejor intención, creyendo que ser mejor; Labayru: 0;

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

ustean 4 Pentsatuz, uste izanik. Ik. ustez 3. Gerla bat iraungi ustean, beste handiago bat piztuko zuen. Nireak zerbait balioko duelako ustean. || Hobe ustean dabiltzanak kontura daitezen: hobe beharrez. [hobe] hobe ustean adb. Hobe delakoan. Ik. hobe beharrez. Berrikeria horiek salatu behar genituzke, hobe ustean dabiltzanak kontura daitezen.

Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Erabat ezabatzekoak dira adibidea eta azalpena, lehendik jasoa baitago azpisarrera gisa hobe sarreran.

Idazkera egoki(en)a eskainiko da

marratxoz idatzia egokiagoa ote?

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da uste sarreran ere.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Txostenaren laburpena

hobe + -ago elkarketak bakarrik jaso dira hemen; ik. hobe soilaren eratorriak OEHan: hoberen, hobeti, hobeto(xe); hobexe; hobetsi; hobeki, hobekien(ik), hobekitxe, hobekitu; hobetu, hobetze, hobekuntza; eta EEBSn: hobeki, hobekien(ik), hobekitu; hobeto; hobexe; hobetsi; hobetu, hobegarri, hobekizun, hobekuntza, hobetze.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

hobeago (+ obego 4) 288: B 24 (Zav Fab, Añ, AB AmaE, Itz Azald, Echta Jos, Erkiag Arran, Bilbao IpuiB, Alzola Atalak); G 83 (Lar SAgust, Mb IArg I, Cb, Lar, Mg CC, VMg, AA III, It Dial, Izt C, Lard, Aran SIgn, Apaol, Sor Bar, Ag G, Inza Azalp, Or Eus, Tx B, SMitx Aranz, Etxde AlosT, Or Aitork, Zait Plat, Vill Jaink, Ibiñ Virgil, Uzt Noiz); IE 177 (Lç, Mat, EZ, Harb, Volt, Ax, SP, ES, Ch, He Gudu, Mih, LE Prog, Monho, Dh, JesBih, MarIl, Jaur, Gy, Hb, Dv, Laph, Elzb Po, Elsb Fram, Arb Igand, HU Zez, JE Bur, Zub, Barb Sup, Zerb IxtS, JEtchep, Mattin); EB 4 (MEIG); hobexeago 5, B-G-IE (Añ EL2; Ag G; Xa Odol; -xiago: Tx B; Const); hobeagoko 12: B 2 (Bilbao IpuiB); G 8 (It Fab, Izt C, Lard, Alz STFer); IE 2 (SP Phil, Zub); hobeagotu 5: B 1 (Enb); G 1 (Arr GB); IE 2 (ES, Ch); EB 1 (MEIG); hobekiago 96: G 15 (Lar Carta a Mb, Izt C, Apaol, Goñi, EusJok, Tx B I, Inza Azalp, Munita, Vill Jaink; -kigo: Moc Damu, Or Poem); IE 78 (Lç, Mat, EZ, Harb, Ax, Gç, ES, Ch, He Gudu, Mst, LE Prog, CatLan, Monho, Dh, JesBih, UskLiB, MarIl, Arch Fab, Gy, Ip Dial, Dv, CatR, Elsb Fram, Arb Igand, HU Zez, JE Bur, Barb Sup, Zerb IxtS, Mde Pr, JEtchep, Xa EzinB; -giago: INav); EB 3 (MEIG, Mde HaurB); hobekixeago 12: G 2 (A Ardi, Berron Kijote); IE-Zu 9 (Gy; -xago 7: Zby, HU, JE Ber, StPierre; -xiago 1: AstLas); EB 1 (MEIG); obetoago 43: B 13 (Añ GGero, Itz Azald, Ag Kr, Erkiag Arran, Bilbao IpuiB; -uago 7: fB Ic III, Enb, Otx, SM Zirik, Etxba Ibilt); G 30 (It Dial, Lard, Sor Bar, EusJok, Alz Ram, Vill Jaink; -ogo 17: Moc Damu, Ill Pill, JAIraz Bizia, Munita; -uago 1: Bv AsL); obetoxeago G 2 (Vill in Elorri; Bv AsL: -xiago).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

hobeago (+ obego 5, obiago 3) 74: B 8 (J. K. Ibargutxi, S. Onaindia, N. Barrenetxea, J. Zubikarai, J. Garitaonaindia, J. Legarreta Bilbao; C. Jemein Lanbarri); G 12 (I. Zaitegi, A. Ibiñagabeitia, J. Garitaonaindia, E.J. Zubillaga, B. Latiegi, M. Iturbe; B. Gerra, B. Iraola, B. Ayerbe, Jaunaren Deia; Kontu alai ta egi mardulak); IE 5 (Othoizlari, J. Mirande, Herriz Herri; P. Yanzi); EB-EgAs 49 (Bertsolari txapelketa, J.M. Barandiaran, Pelota, J. Zubia, X. Zorroza, J. Arregi, Egiluze, J. Arostegi, Boletin Of. del Ob. de SS, Kortabitarte, M. Sagües, J.L. Davant, J.M. Rodriguez Ibabe, Euskal kulturaren urtekaria, Elhuyar, Zipristin, M.E. Laboa, M.K. Garmendia, J. Intxausti, I. Laspiur Zabala, J.I. Paul Arzak, E. Aseginolaza, J. Agirre, E. Garmendia, N. Balluerka Lasa, J.M. Satrustegi, A. Sagarna, G. Ansola Larrañaga, I. Aldabe, M. Azurmendi, J. San Martin, X. Gereño, I. Mujika Iraola, A. Lertxundi, Egin, X. Aramendi, I. Uria, J. Hazabal, Hemen, P. Perez de Villarreal; D. Amundarain); hobexeago EB 1 (J. Iturralde); hobeagotasun EB 1 (Alderdi komunistaren manifestua); hobeagotu 29: B 1 (S. Onaindia); G 2 (R. Zapirain, J. Arostegi); IE 1 (D. Soubelet); EB 25 (E. Muxika, G. Garate, Ekitzeta, K. Mujika, P. Zabaleta, K. Igea, HEZI-ICE, J.I. Paul Arzak, E.J., E. Aseginolaza, Bizia lurrean, X. Kintana, M. Aramendi, Siadeco, X. Gereño, B. Atxaga, J.A. Arrieta, J.L. Lekuona, L. Goienetxe); hobeagotze 3, B-G-EB (S. Onaindia, R. Zapirain, X. Kintana); oberagotu EB 1 (G. Garate); hobekiago 32: G 10 (M. Olasagarre Zubillaga, M. Apalategi, Vill, J. Etxaide, G. Ansola Larrañaga, Haurren Idazkaritza; -kigo 3: Jaunaren Deia, J. Iturria); IE 4 (Eskualduna, J. Pochelu; -kio: F. Nesprias); EB 18 (J. Zubia, J. Aierbe, R. Zapirain, J. Arostegi, Ekitzeta, J. Setien, J. Arrizabalaga, Vill, J.A. Agirre, A. Erkizia, J.A. Azpiroz, D. Landart, I. Urbieta, A. Urretavizcaya); hobekixeago 5: G 4 (Azkue, Orixe); IE 1 (-xago: Herria); hobetoago (+ -togo 6, -tuago 1): G 8 (J.M. Barandiaran; T. Alzaga, I. Olaberria, J. Azpeitia, I. Atxukarro; B. Gerra, R. Arregi); EB 3 (P. Esnal, M. Aierbe); EgAs 4 (Euzkadi, El Día, El Diario Vasco); hobetoxeago G 1 (J.M. Bergara); EB 2 (A.M. Toledo, Amaiur).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

hobeago : HiztEn ("ik. hobe"); hobeagotu : DFrec 17, AB38 2, AB50 1, HiztEn ("ik. hobetu"), LurE; hobeagotze : DFrec 2, AB50 9, LurE; hobekiago : AB38 1; obeagoxe : DFrec 1.

Zerrenda osagarriak

EEgunk: "† hobeago e. hobe".

Txostenak eskainiko duen informazioa behar da

erabilia bada, jasoko da; bestela, aski da hobe.

Kategoria

izond.

Forma baten adiera(k)

hobea.

Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

EBB (1997-05): hurrengorako utzi da.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

hobeagotu, hobeago(tu), hobeagotzen

Atzizkien araberako erabakiak

-ago-tu.

Aditz-erregimena

da/du ad.

Forma baten adiera(k)

hobetu.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH argitaratuan hobe-ezin : 'inmejorable, insuperable' v. ezin hobe . O Po ("Zango xorhiki egina / paieruz hob'ezina").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

hobezin 6: J. Agirre ("Adina hobezina jaio ondorea da, lehenengo 24 ordutan zeren, umeak ezbaitu defentsarik eta gure ingurunea oso kutsagarria da"), Txiliku ("Borreroaren lana hobezina izan zen, eta lepoa garbi-garbi moztu zion Ruian sendagileari"), Ingurua/LH ("Gizakiaren begia dagoen argazki kamera hobezinena da"), K. Perez ("Lur hobezineko Chacrak sortu ditugu"), Athletic Club ("Hasiera hobezina izan zuen"), K. Mujika ("Aldarte honetarako hobezina izaten jarraitzen du Loiolako San Inazioaren arauak").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

hobezin : DFrec 1 (Anait: "egin zuena hobezina eta zuzentezina dela esatea"), HiztEn, Euskalterm 1 (aukerako, bikain sinonimoekin) // Ez dugu aurkitu ap. AB38, AB50, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

hobezin : Casve EF (parfait, le meilleur, on ne peut mieux), PMuj DVC (obezin — inmejorable, óptimo, perfecto eta obe-ezin — inmejorable) // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, ElhHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, HaizeG BF, Lh DBF, DRA.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Forma onartzeko eragozpenak aipatu ditu lantaldeak

gutxi erabili izan da; ezin hobe ere proposatu da, eta ezin hobetuzko ere egin liteke, eta egokiagoa izan liteke.

Atzizkien araberako erabakiak

-ezin.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: hobekien, hobekienik, hobeki esan.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: ahalik (eta) hobekiena .

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

hobekien, hobekienik.

OEHko datuak [laburduren azalpena]