Euskaltzaindiaren Hiztegia

Jatorrizko forma

gudu, bataila

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: gudu-eten.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: gudu egin .

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: AS / EuskHizt: AS: azalpen berritua / HiztEn: AS / LurE: AS / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS.

Esapideei dagokien sistematika

egin.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

gudu sarrerari dagokion azpisarrera.

Forma baten adiera(k)

gudukatu.

LBeh (2016-10-26): gudu(-)zelai 88: Elkar 24, Deia 2, Consumer, Elhuyar, Berria 26, EiTB 5, Argia 28, DiarioVasco; guda(-)zelai 29: Elkar 3, Elhuyar, Consumer, Berria 15, EiTB, Jakin, Argia 6, DiarioVasco.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: gudu(-)zelai 45: Berria 2, Elizen arteko Biblia 8, Iñaki Mendiguren 5, Martin Anso 3, Fernando Morillo 3, Mirentxu Larrañaga 3, Josu Zabaleta 3, Xabier Olarra 2, Jon Muñoz 2, Anton Garikano 2, Joxan Elosegi 2, Jon Alonso, Elena Touyarou, Patxi Altuna, Iban Zaldua, Irene Aldasoro, Xabier Amuriza, Karlos Linazasoro, Jose Morales, Bego Montorio, Juan Garzia; guda(-)zelai 10: Berria 2, Edorta Jimenez 2, Karlos Zabala, Jon Maia, Josu Zabaleta, Iñaki Zabaleta, Asisko Frantzizko, Xabier Mendiguren Elizegi.

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016: ez dugu aurkitu gudu(-)zelai formarik.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es campo de batalla / fr champ de bataille: Elhuyar: bataila-eremu, gudu-zelai / NolaErran: gudu zelai / Zehazki: gudu-zelai / Labayru: - / Adorez5000: -.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia eta jasotzekoa azpisarrera gisa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

azpisarrera gisa jasotzekoa gudu sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: GUDUAN. En (el) combate, (la) guerra; en tiempo de guerra. v. GERRAN. Zeren aurkhitu zineten / haren alde guduan. EZ Noel 157. Bere etsaien kontra guduan eta konbatean sartzera. Ax 400 (V 261). Maiz othoitz zagun, guduan borthitz gaitzala. He Gudu 171. Ni ere nahiko nau garhaitu guduan. Elzb Po 201. Etsaiarekin bethi guduan / hemen gabilza munduan. Zby RIEV 1908, 285. Orain illebete beragaz guduan ibilli zan mutil bat etxeratu zan. Echta Jos 105. Guduan asi ziren / Furia aundian / Iru nazionetako / Puxantak batian. LuzKant 90. Ophni eta Phines ere hil ziren guduan. Zerb IxtS 51. Zuen soldadoak guduan irakasiak ziren, eneak batere ez. Lf Murtuts 51. Guduan eroriak ospatu egiten dituzte iainkoek eta gizakumeek. Zait Plat 34. Egun eta gau guduan. Xa EzinB 71. v. tbn. Lg I 256. Dh 179. Hb Esk 29. Arb Igand 158. Ox 77. Or Mi 9. Arti Ipuin 46. Ibiñ Virgil 86

def: walkiria iz. Europako Iparraldeko mitologiako jainkosa, guduan hil behar duten heroiak izendatzen dituena. Walkiriek gudariei edateko ezti-ura zerbitzatzen zieten.

guduan : Berria 6 (“Horiez gainera, hildakoen zerrenda osatzeko instituzio askori agindu dio informazioa biltzeko Garzon epaileak: guduan ari zirela hil edo desagertu ziren lagunen zerrenda eskatu dio Espainiako Kultura Ministerioaren mendeko den Memoria Historikoaren Dokumentazio zentroari, eta Espainiako Defentsa Ministerioari eta Notaritza eta Erregistroen Zuzendaritzari ere eskatu dizkie agiriak”), EiTB (“Eta? Behin guduan egonik, zer egin beharko dut?“), Karmel (“Jose Antonio Agirre lehendakariak ez zuen haietan esku hartu, hau iparraldeko frontean guduan jarraitzearen aldekoa baitzen”), Argia (“Gerratik ihesean / joandako moduan / laurogeitamarreko / urteen inguruan / kaleak sutan zeuden / gazteak guduan / hodeiertza ikusten / zaila zen zeruan / ta euskaldunak arnasa / behar du munduan”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

guduan : Herria (“Gora zuek gazteak segitu guduan”), Elizen arteko Biblia (“Hor jaio ziren antzinako erraldoi ospetsuak, gizon tantaiak, guduan trebeak”), Jon Muñoz (“Sutsu jardun zuen Ludovicok Girolamoren alde, eta lehen lerroan jarri zen beraren maisuak Tartagliaren kontra zerabilen guduan”), Felipe Juaristi (“Bonapartiusekin guduan aritutakoak”), Edorta Jimenez (“ArmadaTxit Zorionekora deituak izan ginen eta,hantxe geunden,ingelesak begiztatu ere egin baino lehenago guduan hasita”), Joxe Azurmendi (“Gaztelako komuneroak - euskaldunek laguntzen zuten Karlos V.aren aurka guduan - ia gaur arte iraun duen askatasun "herritarraren" sinbolo bihurtu dira”), Josu Zabaleta (“Arrazoi modu hau egiten baitute, gutxi gorabehera: Ingalaterrak Holandaren eta okupatutako gainerako lurraldeen alde borroka egin, guduan jardun eta sakrifikatu behar ditu bere semeak”)…

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da, erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Kendu oharra eta adibide gehiago gehitu gerlan eta gerran azpisarreretan proposatu den bezala. (2021-11-23)

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa gudu sarreran.

Euskaltzaindiaren Arauak

iz.

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: gudukan .

Kategoria

iz.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH: AS

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: adib. / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-n: -an.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

guduka sarrerari dagokion azpisarrera.

Kategoria

adlag.

Euskaltzaindiaren Arauak

gudukarazi, gudukaraz, gudukarazten. du ad.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

gudukarazi, gudukaraz, gudukarazten

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: †  Ik. gudulari / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Batasuna egiteko bidea eskaintzen duen forma

Ik. gudulari (arautua aski delakoan).

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-kari/-lari.

Euskaltzaindiaren Arauak

gudukatu, guduka(tu), gudukatzen. da/du ad.: etsai bortitzenekin gudukatu dira (ez *gudukatu dute); beti gudukatu ditu bere etsaiak.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

gudukatu, guduka(tu), gudukatzen

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze.

Kategoria

iz.

Maiztasuna

g.er.

Euskaltzaindiaren Arauak

iz. eta izond.: herri gudularia.

Kategoria

iz. eta izond. ("Herri gudularia")