Euskaltzaindiaren Hiztegia

185 emaitza fa bilaketarentzat - [1 - 100] bistaratzen.

fa
iz. Musika-eskalako laugarren nota. Doinu bera entzun eta batek do zela esaten zuen, fa zela besteak; bakoitzak nota bat.

Aztergaia: fa

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH argitaratuan: fa Fa (nota musical): Izt Po (“Ut, re, mi, fa, sol, la, si / oju ta garraixi, / musika kizkar piña / ikasten naiz asi.”), Azc PB (“Fa kortxea baltzak”, “Orduan kantau doguz / Ozamako ninfak / lengo aldietako / la, si, do, re, mi, fak”), (BN-lab) (“Do, re, mi, fa, sol, la, si, do; / zapeta-zolatik zilo”).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

fa Zerb Metsiko (“Fa, ez-eta aldeko zerbeit ere!”), L. Fernandez (“Orduko obretan beti alboko tonuetara modulatzen da, beti ere lehen Do-Fa, Sol-etik abiatuz”, “Tarrapatak Do, Mi, Fa eta Si notetan egin daitezke”, “Minimen haustura, Do, Re, Fa, Sol eta La notetan egin daiteke”), Hizkilimin/3 (“Afinatu ura kendu edo gehituz eta azkenean eskala osoa izango dozu: do, re, mi, fa, sol, la, si eta do”), Kantutik jolasera (“Haurrekin lan egiten baduzue, uste dugu FA, MI edo RE direla tonika egokienak”), Musika (“DO, RE, MI, FA, SOL eta LA notak erabiliko ditugu”, “Ikaslea zoruko pentagramaren ondoan jarriko da. Irakasleak lau beltz kantatuko ditu hurrengo tonuok erabiliz: DO, RE, MI, FA, SOL, LA”, “Erritmo irudiak: beltza, kortxea, zuria, beltzaren isilunea eta zuriaren isilunea. / Notak: DO, RE, MI, FA, SOL, LA. / Konpas guztietako pultsazioak zenbatuko ditugu.”), Fa maior Musika (“Arrabita, organo, hari eta continuorako kontzertua FA maiorrean”).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

fa: HiztEn, LurE // Euskalterm: fa, fa gako / klabe (clave de fa), hirugarren lerroko fa klabea (clave de fa en tercera línea), laugarren lerroko fa klabea (clave de fa en cuarta línea).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

fa: ElhHizt, EskolaHE, EuskHizt, HiruMila.

Erdaretako formak

es (RAE): fa; fr (DLLF): fa; en (Collins): F; it (S. Carbonell): fa; de (Langenscheidts): F.

Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

'musika nota'.

Ik. " fa iz. Mus. Musika eskalako laugarren nota"; ik. Fa giltza: adibidea s.u. giltza.

Informazio osagarria
Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Musika.

Informazio lexikografikoa
Forma baten adiera(k)

musika-nota

aita familiako
iz. Familia bat bere ardurapean duen gizona. Bere aita familiako eginbideari lotua zegoen.

Aztergaia: aita familiako

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1997-05-07 Azpisarrera gisa onartzekoa
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2006-10-03

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: aita familiako ‘padre de familia’ v. aitafamilia: TB - SalabBN - Echn Mt 20,1, HU Zez, JE Bur, Ox; Abraham (aita familiazko).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Lantaldearen irizpideak
Euskaltzaindiak euskara baturako proposatua

Arauak jasoa du forma (aita sarrerako azpisarrera gisa), eta oraingoz ez dago zer gehiturik.

Informazio osagarria
Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Familia-loturak.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

aita sarrerari dagokion azpisarrera.

ama familiako
iz. Familia bat bere ardurapean duen emakumea. Berrogei urteko ama familiako gaztea.

Aztergaia: ama familiako

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:007 2002-09-11 Azpisarrera gisa onartzekoa
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2007-01-09 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: ama familiako ‘madre de familia’: JE Bur, Mde Pr.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Lantaldearen irizpideak
Osaeraz argibideren bat eskaini nahi da

Lantaldeak orain proposaturiko forma da (formatuz, ama sarrerako azpisarrera dagokio); ez da aita familiako bezain erabilia, baina hau bezain egokia da, eta beharrezkoa, oreka zaintzeko: cf. supra aita familiako eta aita-ama familiako.

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-ko.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Familia-loturak.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

ama sarrerari dagokion azpisarrera.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - Erabakia: Osoko bilkura (2014-12-19): ama-esne [azpisarrera gehitu], ama familiako [azpisarrera gehitu], ama nagusi g.er. [azpisarrera gehitu]

arrisku faktore, arrisku-faktore
iz. Pertsona baten ezaugarria edo egoera, eritasun edo osasun arazo jakin bat izateko arriskua areagotzen duena. Hona gaixotasun honi loturiko arrisku faktore garrantzitsuenak: erretzeko ohitura, hipertentsioa eta kolesterol maila altua.

Aztergaia: arrisku-faktore

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z7:HBL 2014-06-10 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

LBeh (2014-04-03): arrisku-faktore 51: Elhuyar 12 (adib.: “Adina arrisku-faktore bat da”), Consumer 28 (adib.: “Ikerketa epidemiologikoei esker hainbat arrisku-faktore definitu ahal izan dira”), Berria 4 (adib.: “bihotzeko atakeak eta iktusak izateko arrisku-faktore garrantzitsua den presio arteriala igoarazten duela”), EiTB 5 (adib.: “beste arrisku-faktore batzuk zituen ere”), Argia 2 (adib.: “Frogatuta dago estresa arrisku-faktorea dela gaixotasun kardiobaskularren kasuan”); arrisku faktore 110: Consumer 68, Berria 26, EiTB 10, Jakin, Argia 5.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: arrisku faktore 17: Berria 16 (adib.: “Guk anorexiaren eta bulimiaren arrisku faktoreak aztertu ditugu”), Edurne Elizondo (“Geologian, geruza batean lerradurak izateko arrisku faktorea kalkulatzeko, geruzari bere horretan eusten dioten indarrak zatitu egin behar dira behera bultzatzen duten indarrekin”).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: -.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es factor de riesgo / fr facteur de risque: Elhuyar: arrisku-faktore / Nolaerran: arrisku faktore / Zehazki: arrisku faktore / Labayru: - / Adorez5000: -.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da, asko erabili da eta premia dago.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa sartzekoa arrisku sarreran.

botere faktiko
iz. Gizartean eta politikan duen garrantziagatik edo pisuagatik erakundeetan indar handia duen eragilea edo eragile multzoa. Macronek, botere faktikoen babesarekin, botoen % 24,01 atera du. Hedabide hegemonikoak botere faktiko bilakatu dira: informazioa boterea da.

Aztergaia: botere faktiko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11:EHL 2021-05-17 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: 0

LB: 83 “Bada, neurri batean, erreferente moral bat, botere faktiko bat, akaso, Kataluniako gizarte zibilarentzat?” (Argia); EPG: 24 “Eta gure partetik zein Estatuen partetik ukatzen bada, garbi da denak anai faltsuen botere faktiko totalitarioen menpe jartzen garela dituen ondorio latzekin” (Itxaro Borda); ETC: 394 “Infernuko hauspoa deitu izan zaio trikitiari, elizak eta gainerako botere faktikoek asko maite ez zuten seinale.” (Berria)

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Elhuyar: botere faktiko (batez ere pl.) poderes fácticos; Adorez: botere faktikoak: poderes fácticos; Labayru: Podere/Botere faktikoak: Poderes fácticos.

Bestelakoak

faktiko adj. Egitatezkoa, egiteetan oinarritzen dena; egiazkoa, benetakoa. Tortura sistematikoa ez da posible izan estatuaren onarpen faktikorik gabe. Botere faktikoa: Gizartean eta politikan duen garrantzia eta pisuagatik erakundeetan indar handia duen eragilea edo eragile multzoa.

Lantaldearen irizpideak
Teknizismo hiztegi honen mailari ez dagokiona

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa botere eta faktiko sarreretan.

ekoizpen faktore, ekoizpen-faktore
iz. Urriak eta garestiak diren ekoizpen-faktoreetan oinarritutako produktuak. Produktibitate kontzeptuak azaltzen du ondoen zer lotura dagoen ekoizpen faktore baten kostuen (kapitala edo lan indarra) eta horien errendimenduaren edo ekoizpenaren artean.

Aztergaia: ekoizpen-faktore

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh40 2023-10-10 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 44 (Deustuko Unibertsitatea 1, Europar Batasuna 1, Elkar 1, Laneki 12, UEU 29); ETC 154.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

fabada
iz. Asturiasko eltzekaria, babarrun zuri handiak urdaiarekin, txorizoarekin eta odolkiarekin egosita prestatzen dena. Presaka dabiltzanentzat egosita heldu diren lekaleak dira, zalantzarik gabe, aukerarik onena; oso larri bagabiltza, beste osagai batzuekin prestatuta daudenak eros ditzakegu, eltzekari edo fabada gisakoak.

Aztergaia: fabada

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z10: LBeh50 2020-09-29 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu fabada formarik.

fabada 50: EiTB 3, Consumer 45, Laneki 2.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Ez dugu aurkitu fabada formarik.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Euskalterm: fabada (TN).

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta sarrera gisa jasotzekoa.

faboragarri
adj. g. er. Aldekoa, mesedegarria. Ik. onuragarri.

Aztergaia: faboragarri

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:37 1999-05-11 Bigarren mailan onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Euskara batuan hobestekoa

Ik. aldeko; mesedegarri, onuragarri, etab.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

izond.

Maiztasuna

g.er.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: falta dira.

 - Erabakia: Batzordea (JAA, MA, IS) eta BAgiria (2000-03-31): faboratu Zah. bada ez du zentzurik familia osatzeak. Beraz, ez dira sartuko. // Bigarren itzulian beste gabe onartu zuten euskaltzainek (2008-06-19).

faboratu, fabora, faboratzen
du ad. zah. Fabore egin, mesede egin.

Aztergaia: faboratu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Bigarren mailan onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

faboratu, fabora, faboratzen. du ad. Zah. h. fabore egin, mesede egin.

Informazio lexikografikoa
Diakronia

Zah. Ik. fabore egin, mesede egin

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: hobe marka kendu; aski litzateke 'fabore egin, mesede egin' esangura duela jartzea.

 - [E208]: Halaxe onartua dugu, baina ez da batere egoki faboratu moduko partizipioa bigarren mailan eta baztergarri gisa uztea, hitz bakarraz ezin hobeki erabil daitekeena (pertsona faboratuak, talde faboratuak lanpostu edo jarrera faboratuak...), horren ordez, KASU GUZTIETARAKO, batzuetan inola ere erabiltzerik ez dauden aditz osatu horien mesedetan. Hobe litzateke beste formula batekin jartzea, fabore egin eta mesede egin formei lehentasuna emanik ere.

 - Erabakia: Batzordea (JAA, MA, IS) eta BAgiria (2000-03-31): ez da onartzekoa.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07) Bere hartan utziko da oraingoz lehen itzulikoa.

fabore
1 iz. Mesedea. Adamek anitz fabore eta abantaila hartu zuen Jainkoagandik. Zeruko fabore handiak.
2 postpos. -en alde. (Artikulurik eta kasu markarik gabe, -en atzizkiaren eskuinean). Emazteen fabore. Onen fabore eta gaiztoen kontra. Gora Paulino errezildarra, gu zure fabore gara.

Aztergaia: fabore

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1994-07-07 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:10

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS: -en fabore, -en faboretan, fabore egin, faborez.

Informazio osagarria
Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

-(r)en fabore; fabore egin; faborez

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]:  -en fabore azpisarreraren ordez, -en fabore(tan) proposatu du.

 - Erabakia: Batzordea (JAA, MA, IS) eta BAgiria (2000-03-30): bi azpisarrerak eman daitezke, biak ugari erabili baitira.

fabore egin
du ad.-lok. Mesede egin. Zutik jar zaitez, egizu fabore. || Fabore ederra egin zion.

Aztergaia: fabore egin

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS

faboretan
postpos. -en alde. (-en atzizkiaren eskuinean). Armak ekarri nahi ditut erregeren faboretan. Zuberoako fededunen faboretan berriki moldatu duen liburua.
Loturak
faborez
adb. Mesedez. (Gizalegezko formula). Esango didazu zure izena, faborez? Ez garrasirik egin, faborez!
Loturak

Aztergaia: faborez

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E109]: marka falta "Hegoaldea eta lagunartekoa"

 - Erabakia: BAgiria (1997-02-28): faborez eta mesedez parekotzat ematea onartu da.

faborito
1 iz. hist. Erregearen edo erreginaren begikoa. Erregearen faboritoa nintzen, gorte osoko lilura.
2 iz. Irabazteko aukera gehien duela uste den kirolari edo lehiakidea. Australiako lehiaketa faborito garbirik gabe hasiko da bihar. Pilotari eta zaleen ustean, Olaizola II.a eta Zearra dira txapela irabazteko faborito nagusiak.

Aztergaia: faborito

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:36 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

faborit IE 2: Gy ("Paganoek arranoa zaokaten Yupiterren hegaztin faborita bezala", "Plat faborita").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

faborito EB 12: I. Mendiguren ("Errege-Erregina paregabe haien faboritoa nintzen"), Egin 1988 ("inkesten arabera Dukakis zen faboritoa"); Hemen 1987-1988 2 (adib.: "faborito eta taldeburuak aise nagusitu ziren atzo final laurdenetan"), J. Gabilondo ("hizketagai faboritoenetakoa Estatu Batuak zenbat gorrotatzen dituzten izaten da"), EstiLib ("Chiapucci eta Chioccoli dira faboritoak"), A. Alonso ("finalerako pronostikoetan Azkoitia zen faborito"); K. Linazasoro ("gizon batek, bere eserleku faboritoan eserita, ate nagusiari bizkar emanez, nobela baten azken kapituluak irakurtzen ditu"), Egunk 1993 3 (adib.: "suitzarrak zartako ederra eman zien gainerako faboritoei"), A. Aisa ("garaile atera zen lasto jaurtiketan faboritoak ziren Iparraldekoen aurretik").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faborito : DFrec 5, AB50 13, HiztEn // Ez dugu aurkitu ap. AB38, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faborito : ElhHizt // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Erdal favorito / favori formen ordainak: HiruMila: gogoko, kutun, gogokoen, laztan; hijo predilecto = seme laztana // ElhHizt: 1 adj./s. gustukoen, gogokoen; 2 adj./s. faborito; 3 adj./s. begiko // Lur EG/CE: begiko // Lur EF/FE: 1 begiko, hautuzko, maiten; 2 matel bizarrak // XarHizt: maite maite, kuttun, gogokoen // Casve FE: altekor, maiten; (barbe) maxel bizarrak, foltxeak // HaizeG FB: hautuzko, gogoko, maiten; (barbe) matel-bizarrak // T-L LBF: hautuzko, maiten; (barbe) matel-bizarrak // PMuj DCV: privado, predilecto = aldeko, alderako, gogoko, maiten, begipeko, begiko, kolkoko, kuttun; es mi amigo favorito = nere adiskide artua da // Azkue Aurkibidea: aiutuko (b); aldeko (b, g); alderako (g, l); altekor (s).

Erdaretako formak

fr (DLLF): 1 favori, ite; 2 favori (privado); favori, crack (carrera de caballos); 3 favorite (del rey); 4 favori, ite; préféré, e (preferido); DEP favori, ite; it (S. Carbonell): favorito, a (prediletto, preferito, a); libro, espectáculo, paseo f.: libro, specttacolo f., passeggiata favorita; trionfo (in certi giuochi di carte); juego un f.: gioco un trionfo; s. favorito, a; el f. del conde, del ministro, del rey: il f. del conte, del ministro, del re; la favorita del dictador, del príncipe, del sultán: la favorita del dittatore, del principe, del sultano; ca (DCC): favorit, -a; en (Collins): favourite; de (Langenscheidts): (favorita) Favoritin, Mätresse; (favorito) 1 adj. Lieblings...; (plato f.) Leibspeise; 2 m. Günstling, Favorit; Liebling.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Hist., Kirol.

fabrika
iz. Industria-ekoizpenak egiten, lantzen edo eraldatzen diren lantegi handia. Fabrika batean lan egin. Arma-fabrika. Lehen industrializazioa zementu-fabrikekin hasi zen Zumaian. Herriko fabrikako langileak. Fabrikako bulegoetan.
Ohiko lexiak

Aztergaia: fabrika

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z2:IkHizt 1993-02-25 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z2:Merkat
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:04

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Jatorrizko forma

ola, fabrika, usina

Jatorrizko forma

fabrika, lantegi; fabrika, lantegi, ola (=ferrería); ehungintza, ehun-fabrika; irin-fabrika, iringintza; izoztegi, izotz-fabrika; paperfabrika, papergintza; pentsugintza, pentsu-fabrika

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E124]: "lantegi erdarazko 'taller, atelier' adieran bereiztea komeniko litzateke, azken urteotako tailer espainola baztertuz" (1995-06-16)

fabrika itxi
du ad.-lok. Fabrika ixteko intentzioa duzula heldu da nire belarrietara.
Ohiko lexiak

Aztergaia: fabrika itxi

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: UF (IZE+ADI) 2022-09-15 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexiaren atalean jasotzekoa da.

fabrikante
iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, fabrikantek euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. fabrikatzaile].

Aztergaia: fabrikante

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Adiera okerrak eta ordezko forma(k)

1 Beh. fabrikako langilea. 2 `fabrikatzen duena' adierazteko, aski da fabrikatzaile.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E210]: Lehenengo adiera kentzeko modukoa izan daiteke. Hitz horrek, fabrikako langileari barik, fabrikako ugazabari egiten dio erreferentzia gaur egun, itsasaldeko Bizkaian behinik behin. Hori dela eta, lehenengo adierari eustekotan, 'fabrikako ugazaba' jarri beharko litzateke.

 - [E208]: Nire ustez gaur egun inork ez du erabiltzen fabrikante hitza ‘fabrikako langile gisa’, ez eta behe mailan ere. Horregatik hobe litzateke fabrikante* e. fabrikatzaile, egile, ekoizle, -gile.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Ez da inolako adieratan onartuko, eta osorik baztertuko da: «fabrikante* e. fabrikatzaile».

fabrikatu, fabrika/fabrikatu, fabrikatzen
du ad. Egin, bereziki makina edo lanabesen bidez. Armak fabrikatzeko lantegia.

Aztergaia: fabrikatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z2:HBB 1994-07-07 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:08

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

ez da azaldu OEHko testuetan.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EBko testuetan fabrikatu 47 aldiz aurkitu da; aurrefabrikatu behin eta prefabrikatu bi aldiz.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

DFrec: fabrikatu 6, prefabrikatu 1; AB38: fabrikatu 12, aurrefabrikatu 1; AB50: fabrikatu 5, aurrefabrikatu 1.

Bestelakoak
Jatorrizko forma

aurreprestatu, aurrefabrikatu

Euskaltzaindiaren Arauak

fabrikatu, fabrika(tu), fabrikatzen. du ad.

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

fabrikatu, fabrika(tu), fabrikatzen

fabrikatzaile
iz./adj. Fabrikatzen duena. Fabrikatzaileen elkartea.

Aztergaia: fabrikatzaile

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z2:Merkat 1993-02-25 Lantaldeak besterik gabe onartua
fabrikazio
iz. Fabrikatzea. Metalezko egituren fabrikazio prozesua. Fabrikazio kostuak. Segurtasuna bermatzeko fabrikazio-prozesuak optimizatu behar dira.

Aztergaia: fabrikazio

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:17 1999-05-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Zerrenda osagarriak

HezkAdmin: fabrikazio mekaniko: fabricación mecánica.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

fabula
iz. Alegia (ipuina). Mexikoko agintariei kritika egiten die azeri, zerri, untxi eta fabuletan ohiko diren beste animalia batzuk izendatuz.

Aztergaia: fabula

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:26 1999-05-11 Lantaldeak baztertua, eta beste batez ordezkatzekoa
Lantaldearen proposamena: Z6:LBeh 2011-10-18 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

fabula 25: Izibene Oñederra, Bixente Serrano 6, Xabier Martin, Edu Lartzanguren, Alberto Barandiaran 2, Imanol Mercero, Anjel Lertxundi 2, Berria 2, Imanol Magro, Mikel Lizarralde, Urtzi Urkizu, EiTB.com 3.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: fabula 48: Berria 18, Herria 1, Anjel Lertxundi 6, Edorta Jimenez 3, Joan Mari Irigoien 3, Bernardo Atxaga 5, Josu Zabaleta, Gotzon Garate, Patxi Ezkiaga, Ibon Uribarri, Pako Aristi, Jon Alonso, Bego Montorio, Josetxo Azkona, Filosofiako gida, Patxi Zubizarreta, Harkaitz Cano, Iñaki Heras.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: Ik. alegia / HiztEn: + / LurE: Ik. alegia / ElhHizt: - / EskolaHE: Ik. alegia

Lantaldearen irizpideak
Mailegu isiltzekoa edo gaitzestekoa da, ordain egokia duenez

Ik. alegia.

Nazioarteko forma da

Nazioarteko forma da, eta erabilia da.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: kultismo mailan bada ere, ontzat eman beharko genuke, nazioartekoa da eta. Arrazoi berberagatik fabulatu eta fabuloso ere sartu beharko genituzke.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Kendu lerroa.

facsimile
iz. Faksimilea.

Aztergaia: facsimile

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

edo faksimile.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E210]: Bata edo bestea aukeratu beharko litzateke, eta horixe arau moduan zerrendatu, bestea isilduz.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Bere hartan utziko da oraingoz lehen itzulikoa.

fado
iz. Portugalgo kantu herrikoia, halako aire malenkoniatsu eta fatalista bat ezaugarri duena. Ezinezkoa da fadoa abesteari, sentitzeari edo entzuteari uztea, fadoa bizimodu bat delako. Katia Guerreiro fado-kantaria izango da jaialdiko izen nagusietako bat.

Aztergaia: fado

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z6:LBeh 2013-10-08 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

LBeh (2013-06-10): fado 66: Berria 47 (adib.: “Fadoa kantu berezia da”), EiTB 11 (adib.: “fadoarekin maitemindutako euskal artistak”), Jakin 2 (“fadoaren doinu urrundua”), Argia 3 (adib.: “jota, fadoa, flamenkoa... nahastea”), DiarioVasco 3 (adib.: “fadoak entzuteko aukera”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: fado 57: Berria 52 (adib.: “Fadoa malenkoniarekin soilik lotzea ez da zuzena, Marizaren iritziz”), Edorta Jimenez, Paddy Rekalde, Patxi Zubizarreta, Anjel Lertxundi, Ramuntxo Etxeberri.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es fado / fr fado: Elhuyar: fado / Nolaerran: - / Zehazki: fado / Labayru: fado / Adorez5000: fado.

Lantaldearen irizpideak
Nazioarteko forma da

nazioarteko forma da, hedatua dago, eta beste gabe onartzekoa.

faena
iz. taurom. Zezenketariak, zezena jokatzeko, kapa erabiliz egiten dituen pasaldi guztien multzoa. Zezenketariak faena biribila egin zuen eta bi belarriak eman zizkioten.

Aztergaia: faena

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:33 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

faena EB 4: zezenketakoari dagozkion 3: I. Azkune 2 ("Izan ere bere faenan ari zela zezenak airera bota zuen eta buruz behera erori zen", "Valencia IIari faena biribila atera zitzaion bere lehenengoan, eta ongi hil zuelako bi belarriak eman zizkioten"); E. Etxebarren ("Adore haundia erakutsi zuen Mezquitak; faena bukatu arte ez bait zen plazatik mugitu"); 'eginkizuna' adierako 1: Aizu! 1988 ("A: Arraunean zabiltzanean zein da gertatu ahal zaizun faenarik handiena? M: Itsasoa gaizki badago eta gainera haizea, txarto").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faena : DFrec 1 (Hau faena, eta ez du alde egin nahi alajaina!), HiztEn (Taurom.). Ez dugu aurkitu ap. AB38, AB50, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faena : ElhHizt (Taurom.). Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Tauromakia.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: Pederasten, sadomasokisten, torturatzaile eta antzeko jendailen erdal jargoia euskaraz sartzen ez dugun arrazoi berberagatik, ez dut uste geure hiztegian sartu behar dugunik nazioarteko legeen artean erabat gaitzetsi eta galarazita dauden zezen-tortura sadiko horien erdal lexikoa. Faena, euskaraz ezer izatekotan, gainera, ’jukutria, joko txarra portaera desegokia’ gisako zerbait da.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Lantaldeak proposatu bezala onartu da: «faena iz. Tauromakia»

fagore
iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, fagorek euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. fabore].

Aztergaia: fagore

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Bigarren mailan onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

fagore* e. fabore.

Informazio osagarria
Zerrendakoa erabileremu geografiko-dialektal mugatukoa da

Ipar. Ik. fabore

fagot
iz. Haize instrumentua, zurezkoa eta mihi bikoitzekoa. Fagota jo.

Aztergaia: fagot

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

Mus.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E115]: adiera jartzea eskatu du.

 - Erabakia: Batzordea (JAA, MA, IS) eta BAgiria (2000-03-30): Mus. erantsiko zaio.

fagot jotzaile, fagot-jotzaile
iz. Fagota jotzen duen pertsona.
fagozitatu, fagozita, fagozitatzen
1 du ad. biol. Zelula batek, elikatzeko edo bere burua babesteko, partikula arrotzak (mikroorganismoak, zelula hilen hondakinak...) xurgatu edo irentsi eta zitoplasman suntsitu. Zelula horiek substantzia arrotzak inguratzen eta fagozitatzen dituzte. Zientzialariek bazekiten zelula txiki horiek direla hildako neuronak fagozitatu eta garuna garbitzeaz arduratzen direnak.
2 du ad. Erakunde batek, sistema batek, ideologia edo kultura batek beste bat irentsi, bere barnean hartu eta desagerrarazi edo suntsitu. Mundu globalizatu honetan, euskal kultura fagozitatuta dago neurri handi batean. Egitura horiek, gainera, fagozitatu egiten dituzte estatu horietan dauden indar progresistak ere.

Aztergaia: fagozitatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh36 2024-01-16 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 36 (Argia 3, Berria 8, EiTB 7, Elhuyar 2, Elkar 2, Erlea 1, Consumer 1, Euskaltzaindia 1, Jakin 1, Laneki 3, UEU 7); ETC 251

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: fagozitatu du ad. (Biol.) fagocitar / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: biologie fagozitatu (biol.) phagocyter. / Euskalterm: 0

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa.

faila
iz. geol. Mugimendu geologikoek lurrazalean eraginiko haustura, bananduriko bi blokeetako bat bestearekiko lerrarazten duena. Lurrikarak herrialdearen iparraldea zeharkatzen duen failan izan du epizentroa. San Andres faila.

Aztergaia: faila

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:22 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Geol.

faisai
iz. Oilarraren antzeko hegaztia, buztan-luzea eta kolore biziko lumak dituena, sukaldaritzan txit aintzat hartua (Phasianus colchicus). Faisaia jaten.

Aztergaia: faisai

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak erabaki gabe utzia
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2008-07-08

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

corpusekoak dira: basoilar (eta bas-oillar 1, bas'oilar 1, baso-oilar 2) 8: B 2 (Azc PB, Erkiag BatB), G 3 (Izt C, Or Mi, Ibiñ Virgil), IE 3 (Gy, Barb Sup, eta Ox: bas-oilartto), eta faisan 3 (Or Tormes: "Munduan dan aamenik goxoena dok, eta eztok olako faisanik niretzako", Otx: "basuetan eta baratzetan eukazan faisan eta eper guztijai iges egitten"; "Poloirik eta eperrik eta faisanik eta usakumarik..."). Ik. OEH argitaratuan faisan, basoilar eta buztanga sarrerak; horietan beste lekukotasun hauek jaso dira: faisai 1 (MItziar Txoriak: "Faisai mardul onek ollo egaztietan okelarik guriena ta gozuena omen dik"); basoilar 8 (Dass-Eliss GH: "bas-oilar"; Dv Lev 11,19, Bibl ib.: "basoilar"; Ker ib.: "basoillar"; Euzk II, Ol Lev 11,19; Casve SGrazi: "basollar"); eta buztanga 1 (Herr 1957 ap. DRA: "Haatik fexanta edo buztanga ez da hunki behar buruilaren 29a arte").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EB bina ager.koak dira faisai (Natur Zientziak. Erdiko zikloa 3. OHO: "Hauetan, adarzabal, eper, faisai eta beste animaliak hazten ziren"; Bizia lurrean: "Eperra, galeperra eta faisaia ere familia berekoak dira") eta faisan (JMB LEG: "Hegaztiak ere izentatzekoak dira, batez ere pago-usoak, eperrak, faisanak"; Hemen 1987: "Faisana ardo beltzarekin").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faisai : AB38 1; AB50 1; HiztEn-LurE, Euskalterm 9; basoilar : Euskalterm 1.

Sektore jakin bateko informazioa

Ik. Izendegia: basoilar : Tetrao urogallus; faisai arrunt : Phasianus colchicus; Izendegiaren hustuketan jasoak: bas-oillar : PMuj DCV; baso-oillar : PMuj DCV; buztanga : PMuj DCV; faisai : Ag Kr-3 Itxas-iztegia; Noval Avifauna; X. Kintana Hizt80; PMuj DCV; Estatistika. Nekazaritza; LMuj DGT; NZ; UZEI: Arkitektur Hiztegiaren hasikinak; M. Ariztia Abereen mundua; Gordailu IkastHiztegia; Zendoia-Sakana Animali mundua; faisai arrunt : Perez Ollo Navarra; faisan : J.M. Aranalde Egaztien mundua; fasi-oillar : PMuj DCV; faxan : PMuj DCV; nauder : PMuj DCV; Lh DBF; nauderra : Dass-Eliss Oiseaux; paitsan : Euzko Gogoa 1956-IX-X. Hiztegietakoak: DRA: basaoillar, basoilar, basoilhar, basoillar, buztanga, nauder; PMuj DVC: bas-oilar, bas-oilartegi, basoilar-tipi, buztanga, faisai, nauder, nauder-eme; Lh DBF: basaoilar, basaolar, basoilar, basolar, basollar, nauder; HiztEn: basoilar (Tetrao urogallus), nauder ("ik. faisai"); ElhHizt: basoilar (Tetrao urogallus), faisai (Phasianus colchicus), faisai eme, faisai-haztegi, faisai-hazle, nauder ("ik. faisai"); LurE: basoilar (Tetrao urogallus), faisai (Phasianus colchicus), nauder (Phasianus colchicus); HiruMila: basoilar (Tetrao urogallus), faisai (Phasianus colchicus), nauder (Phasianus colchicus); Casve EF: basoilar, nauder.

Erdaretako formak

OfQuLF: grand oiseau || Phase || fleuve de la Colchide, ancien pays d’Asie.

Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

Phasianus colchicus.

Informazio osagarria
Maileguen egokitzapen sistematikoa

-ai/-an egokitzapen urri gertatua (cf. gabirai, galai)

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Izen propiotikoak.

Informazio lexikografikoa
Landare eta animalien taxonomi izena

Phasianus colchicus

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E410]: "hegazti-izena da eta komeniko litzateke kontuan hartzea ea nola eman zen Aranzadiko ornitologoek Peterson-en gidarako adostutako zerrenda hartan, ondotik etorri direnek (adib., UZEIren Izendegia-k) hurbildik jarraitu baitute (Ik. "Repertorio de nombres vascos de aves...", Munibe, XIII, 1961, 310-326)" (1995-03-22)

faja
iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, fajak euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. paxa].

Aztergaia: faja

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak baztertua, eta beste batez ordezkatzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

paxa 4, denak ap. Lard: "zauriak edo ebakiak olio-ardoakin igortzi, paxakin lotu", "gorputza maindirearen gañetik paxatu edo paxaz ondo lotu zuten", "ikusi zituen gorputza bildutako maindirea, eta lotutako paxak", "Juan'ek bezala maindirea eta paxak ikusi zituen".

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

faja EB 1, 'gerrikoa': G. Etxeberria ("#mdash#Ez ote litzateke hobe ustekabe harrapatu eta muturlotzea? Ba al dugu sokarik? #mdash#Nere faja, agian"); paxa 3: 'oihala' adierako G 2: ZugKer Jn 20,5-6 ("Makurtuta, paxak lurrean ikusi zitun, bañan ez zan sartu", "Iritxi zan Pedro ere atzetik, sartu zan, eta paxak lurrean ikusi zitun") eta 'armarria banatzen duen pieza' adierako EB 1: NekazArkit ("etxeak, kondizio apalekoa izaki, armarri txiki bat darama, gurutzean laurdendua, xakelatu eta paxekin"); paisatxo B 1, 'oihala': Argia 1936, erabilera markatuan ("Ondoren 'paisatxo bat' gerrirako umiarentzat, berarekiñ bilduaz zillaren 'kura' amaitzeko").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faja : AB50 1 ('faja' itzulia); faxa 'armarria banatzen duen pieza' adierakoa: Euskalterm 13; faxa 'oihala' adierakoa: HiztEn 3 (hauetan faxa-kulero eta faxa-kulero txiki); faxatu : Euskalterm 2 (faxatu txertatu, sei ataletan faxatu); paxa : AB50 1 ('paja' itzulia), Euskalterm 'armarria banatzen duen pieza' adierakoa 12 // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faxa : HiruMila ('faja' itzulia), ElhHizt; paxa : HiruMila (1 faja para envolver a bebés; 2 faja en general), Lur EG/CE (faja) eta EF/FE (bande, ceinture), DRA (1 faja para envolver a los niños; 2 faja en general), PMuj DVC (faja, ceñidor, cinto, cinturón) // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, EskolaHE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF.

Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

Prestas: 65 lek. (B 25 / G 40).

Lantaldearen irizpideak
Tradizioko erabilerek bermatzen dute

idatziz erabili dentxoa, paxa forman erabili da, eta forma hori da ahozkoan ezagutu izan dena: jasoko da, dagokion markarekin.

Informazio osagarria
Maileguaren beste forma, gaizki edo erdizka egokituaren ordez

Ik. paxa.

fakir
1 iz. Limosna eskatuz eta bere burua gogor hilduratuz bizi den aszeta musulmana edo hindua. India misteriotsua, fakirren eta Budaren herria.
2 iz. Fakirrak imitatuz, ikuskizun gisa, jendaurrean hildurazko ariketak (suaren gainean ibitzea edo iltzez eginiko oheetan etzatea, adibidez) egiten dituen pertsona.

Aztergaia: fakir

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Zerrenda osagarriak

EEgunk: "fakir".

faksimile
iz. Izkribu edo marrazki baten kopia erabat zehatza. Ik. facsimile. Oihenarten euskal liburuaren faksimilea. Faksimile edizioa.

Aztergaia: faksimile

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

edo facsimile.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E109]: zergatik ez -c-?

 - Erabakia: BAgiria (1997-02-28): idazkera horren ondoan facsimile ere onartu da.

faktiko
adj. Egitatezkoa, egiteetan oinarritzen dena; egiazkoa, benetakoa. Tortura sistematikoa ez da posible izan estatuaren onarpen faktikorik gabe.
Azpisarrerak

Aztergaia: faktiko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm 1999-05-11 Lantaldeak erabaki gabe utzia
Lantaldearen proposamena: Z6:LBeh 2011-10-18 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EB dira faktiko 2 (K. Aulestia: "Paradojaz paradoja, monarkiak bereganatzen ditu indar faktiko guztiak"; ELA/STV 1992: "politikook gainera sustraipen demokratiko eta herritar guttiko botere faktikoen -nagusiki ekonomikoen-, aurrean ofiziosotasun atseginkorra adierazi ohi dutelarik"); faktikotasun 1 (UZEI: "Honela, Russel-ek gertakari batzuren existentzia baieztatu zuen, gertakari horien faktikotasuna, errealitateak zerikusirik ez duelarik ezagunak izatearekin ala ez").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faktiko : DFrec 1, AB50 7 (hauetan indar f.), HiztEn (eta botere f.: AS), Euskalterm 1; faktikotasun : Euskalterm 1 // Ez dugu aurkitu ap. AB38, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faktiko : HiruMila, ElhHizt // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

faktiko 11: Mikel Irizar, Mikel Asurmendi, Gontzal Mendibil, Tasio Erkizia, Edorta Agirre, Jokin Sagarzazu, Joxerra Senar, Cristina Berlanga, Ainhoa Sarasola, Victor Alexandre, EiTB.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: faktiko 32: Berria 21, Piarres Xarriton 2, Filosofiako gida 2, Itxaro Borda, Jon Arretxe, Harkaitz Cano, Iñaki Arranz, Joxerra Garzia, Markos Zapiain, Joxe Azurmendi.

Lantaldearen irizpideak
Geroago erabakitzekoa da

Bebil: zalantzazkoa da irizpideen arabera, ez baitirudi gaztelaniaz bestetan hedatua denik (cf. de faktisch, baina fr factuel, en factual).

Geroago erabakitzekoa da

zalantzazkoa izan daiteke irizpideen arabera, baina botere faktiko bezalako esapideetan asko erabili da.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

izond.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: Berau gaitzetsi nahi badugu, ondo da, baina, gutxienez, esan dezagun horren ordez zein bultzatzea proposatzen dugun. Beraz ez dezagun ken.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Kendu lerroa.

faktitibo
adj. hizkl. Aditzez mintzatuz, arazlea. Euskara zaharrean -ra- artizkiaz baliatzen ziren aditz faktitiboak osatzeko.

Aztergaia: faktitibo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:003 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: +

Informazio lexikografikoa
Kategoria

izond.

Jakite-arloak

Hizkl.

faktore
1 iz. Ondorio edo emaitza jakin bat eragiten duen osagaia. Ikerketa egiteko, hainbat faktore hartu dituzte kontuan. Faktore askok eragiten dute argitaletxeen erabakietan. Kanpo- eta barne-faktoreek lagundu zuten eraldaketa horretan. Espezie baten habitata faktore abiotiko eta biotiko espezifiko batzuk dituen ingurunea da. Faktore ekologikoek ez dute zerikusirik espezieek garatu dituzten egokitzapen sistemekin.
2 iz. mat. Biderkagaia. Batura pi faktorearekin biderkatuko da.

Aztergaia: faktore

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z2:MatHizt 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:03

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Jatorrizko forma

bi zenbakiren biderkagai komunak, bi zenbakiren faktore komunak; biderkagai, faktore; biderkagaien ordena, faktoreen ordena; zenbaki baten faktore, zenbaki baten zatitzaile

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

ik. lantaldearen oharra s.u. Rh faktore: "faktore sarreran eskain liteke adibide gisa".

faktore genetiko
iz. Gorputzak onartzen duen dosia elementu askoren arabera aldatzen da: sexuaren, adinaren, pisuaren, faktore genetikoen, gorpuzkeraren eta osasunaren arabera, gutxienez. Garunaren garapenari eragiten dioten faktore genetiko batzuk.

Aztergaia: faktore genetiko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11:BIO [3] 2025-02-11 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 73 (Argia 1, Berria 2, Elhuyar 14, Elkar 2, Consumer 11, Laneki 11, UEU 32) / ETC: 159 / Dabilena: 139

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

faktoria
iz. Zenbait industria-ekoizpen egiten diren lantegia, bereziki filmak ekoizten direna. Marvel faktoria pantaila handira itzuli da The Avengers filmarekin.

Aztergaia: faktoria

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:003 2002-02-12 Lantaldearen ustez aipatu gabe uztekoa
Lantaldearen proposamena: Z6:LBeh 2011-04-12 Lantaldearen ustez aipatu gabe uztekoa
Lantaldearen proposamena: Z10: LBeh1810 2020-12-23 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

LBeh (2011-03-03): faktoria 7 ager.: Jose Inazio Basterretxea (“Gerora, maitasun goxoetan aritu nahi izaten zutenean nagusiek, Disney faktoriak ekoitzitako film melenga horietako baten aurrean jartzen zuten haurra, ezti-jariotan isildu zedin”), Irune Berro (“Disney faktoriako zenbait pertsonaiaren satira egin zuen film horretan”), Maitane Mitxelena (“Luc Bessonen faktoriako zintatzat jo dezakegu Le Transporteur hau, bera baita gidoilaria.”), Mikel Carramiñana (“ELAren faktoriakoa zarela publikatu zutenei erantzun zenien zure lehenengo diskurtsoan. Zergatik?“), Erredakzioa (“Pixar faktoriaren animaziozko hamargarren filma izango da aipaturikoa eta lehena hiru dimentsioko formatuan”), Pello Zubiria (“’Madagaskar’ esanda gazteak DreamWorks Animation faktoriaren marrazki bizidun ospetsuez oroitzen dira.”), Edorta Agirre (“Produktu markadun horiek fabrikatzen dituzten enpresek berek ekoizten dituzte ohiko faktorietan, formula berdinak baliatuz, baina zurien prezioa dezente apalagoa da”) // Gainerako faktoria guztiak Euskadi Irratiko programaren izenari dagozkio. // faktoria 177: Aizu 7 (“TOKIZ KANPO izeneko saioa sareratuko dute Hiru Damatxo ideia faktoriak eta Islandia ekoiztetxeak, otsailetik aurrera”), Argia 35 (“Porlan faktoriak, petrolio industriak, Yugo auto fabrika eta telekomunikazio sistemak bonbardatu eta suntsitu zituen ere bai”), Berria 26 (“Azken hilabeteetako uzta izan daiteke sortzailearen ideia faktoriaren isla: liburu bat, dokumental bat eta antzezlan bat bukatu berri ditu”), Deia 23 (“Gaur egun, arte eta eskulan faktoria dugu, eszenatokia, barra, gune soziala, familia txokoa, gorputz faktoria, komunikazio faktoria, bilera gelak, hacklab a, erakusketa aretoa, lehen solairuan beste tarima edo eszenatoki mugikor bat...”, “Disney faktoria”), EiTB 10 (“Marvel faktoria pantaila handira itzuli da The Avengers filmarekin”), ElCorreo (“ler daiteke Detroitek erresumina sentitzea ere: AEBetako leku gehienetan ez bezala, erabateko nagusitasuna lortu dute hemen auto asiarrek (Toyota, Honda, Mazda, Hyunday, KIA). Alemaniarrak ere (BMW, Mercedes) ez dira Ford faktoriakoak baino gutxiago”), Elhuyar 8 (“Aldiz, faktoriarik zaharrenek --lehiakortasunik txikiena dutenek, alegia-- ekoizpen- eta salmenta aurreikuspenak gutxituz gero, produkzio lerro berrienekin lehiatu ezinda, itxi ezean, galerak izango lituzkete”), Elkar 24 (“Martinek eta Aszensiok gidatuta, bi ontzitan irten dira goizean marinelak Skarfatangiko faktoriatik Steingrimsfjordurreko badiatik at”), Erlea (“Disney faktoria”), Consumer 7 (“Faktoria sortzea erabaki zuten 1986 hartan modako firma handien mundu pribilegiatu horren protagonista bilakatzea ametsetan ere ez omen zuten ikusten”), Goiena 7 (“Ez da kultur faktoria huts egiten duena, banaketa eta hedapen sarea baizik”), Jakin (“Horrela sortu ziren manufaktura edo faktoriak, fabrika kapitalisten zuzeneko aurrekariak”), Karmel 3 (“Gainera, enpresa kopurua ere hazi egin da. 1997an, era honetako 60 faktoria genituen”), Laneki 2, UEU 5, Uztarria 10.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: faktoria: Erredakzioa 3 (“Halaber, faktoriaren ondoan zeuden orube batzuen salmentarekin Newellek beste 12 milioi euro irabazi zituela salatu zuten langileen ordezkariek”, “Haiei Espainian kokaturik dituen beste bi faktorietara lekualdatzeko aukera mahai-gainean jarri nahi die zuzendaritzak“, “Hain justu, aurreko asteetan ijaw etniako miliziek multinazionalen faktoriei eraso zieten eta Shell enpresa Nigeriatik langileak ateratzera behartu zuten”), Iban Santamaria 2 (“Faktoriak Zaramagan zuen 133.000 metro koadroko orubearen truke 16,23 milioi euro eskaini zizkion Cuerdak“, “Azkenean, faktoria ixteko asmoa jendaurrean agertu zuen enpresak joan den apirilean“), Joxerra Senar (“Autogintzako hornitzailea da, kautxozko piezak egiten ditu eta, guztira, 134 gizon eta emakumek egiten dute lan Oiartzungo faktorian”), Ainara Gorostitzu 3 (“Ipupomamua haur eta gazte literaturako faktoria izango da”, “Donostiako proiektuen osagarri, Pasaiako Casa Cira arrain faktoria zaharrean eta Ondartxo ontziola ohian jarriko dira obrak ikusgai”, “Bai, ekoizpenak Tanttakaren faktoriako osagai guztiak ditu: mezua duten testu poetiko handiak eta zuzeneko musika uztartzen dituzte”), Mikel Lizarralde (“Hollywood klasikoko faktoriatik irten zen izar handienetakoaren mendeurrena beteko da gaur”), Juan Luis Zabala (“Telebistaren Institutua, Teknologia Berrien Nazioarteko Behatokia, Hizkuntzaren Institutua, Sormenaren Institutua, Gastronomiaren eta Elikaduraren Institutua, Hiriaren Europako Institutua, Kultur Balioen Promoziorako Institutua, Egitasmo Kulturalen Faktoria, mediateka-liburutegia...“), Jose Mari Pastor (“Heroiak Mendebaldean daude beti: gerren faktoria Washingtonen dago, eta filmen faktoria, Hollywooden”), Xabier Lopetegi (“izarren faktoria erraldoian”), Arantxa Elizegi (“Izan ere patenteak eta copyright-a gizarte industrialeko tresnak dira, soilik enpresa eta faktorien merkatua erregulatzeko tresnak”), Asier Iturriagaetxebarria (“Leioako campusak badu faktoria irudi bat, unibertsitariengandik hurbil ez dagoelako”), // Liburuak: Edorta Jimenez 3 (“Liburu honen sorburuan Alberto Barandiaranen liburua dago: Gaizkileen Faktoria”, “Lan hori gero nafarrak Gaizkileen Faktoria edo Hemingway euskaldunen artean liburuaren bidez sakondu zuen”, “Gaizkileen faktoria - eleberrian egin duen legez”), Iñigo Aranbarri 3 (“Gaizkileen faktoria ez da euskal kazetaritzaren liburu zoragarri bat?“, “Euskaraz, larrien eta xeheen arteko kontu honezaz harago, batzekoak dira elizaren faktoriak sortutako hitzak, egunero darabiltzagunak“, “Aste honetan bertan, primerako adibidea Vocento faktorian“), Koldo Izagirre 2 (“Berrogei urtetik goitiko bakarra zen eskifaian, baina ongi moldatu zen bakailaoari burua tripak hezurra kentzen ontziko faktorian”, “Kubertan, kamainan, jantokian, faktorian, zerbait zekienak deus ez zekienari eman zion orduan”), J.M. Olaizola (“Faktoria bat sortu bertan”), Iban Zaldua (“Faktoria suntsitzen eta habearte berriak eraikitzen jarraitu zuten, arkitektura ondarea babesteko lege eta araudi guztien gainetik jauzi eginez”), Harkaitz Cano 3 (“Idazleok eta jende desokupatuak horrela fitxatzen dugu egunero gure bulegoan, gure faktoria imajinarioan: baguette bat eta Le Monde erosiz“, “Ford faktoria amerikarreko lehen autoak heldu dira penintsulara”, “Egun haietan ez zen teklen zaratarik, geldirik zegoen argiaren faktoria”), Jokin Urain (“Distantziaren faktoriak“), Bernardo Atxaga (“Nora begiratu, etxe bat han, edo faktoria bat, edo gasolindegia”).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Lantaldearen irizpideak
Mailegu isiltzekoa edo gaitzestekoa da, ordain egokia duenez

ez dago forma honen beharrik, aski baita fabrika.

Eratorri-konposatu baztertzekoa da, lehiakide hedatuagoa duenez

Badu lehiakide hedatuagorik (cf. fabrika, lantegi...), eta aski dira.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia, eta hiztegi orokorretan ere jasoa.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: Ez dut uste fabrika eta faktoria erabat sinonimoak direnik. Berau ere aski nazioartekoa da eta Euskadi irratian behintzat bada aspaldi handian Faktoria deritzon programa bat. Ontzat ematea proposatzen dut.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Kendu lerroa, oraingoz behintzat.

faktorial
1 adj. Faktoreei dagokiena.
2 iz. mat. Zenbaki batez mintzatuz, zenbaki beraren eta bera baino txikiagoak diren zenbaki positibo oso guztien biderketaren adierazpen aljebraikoa, harridura ikur batez adierazten dena. Hona hemen 5 zenbakiaren faktoriala: 5! = 5 x 4 x 3 x 2 x 1. Faktorialak konbinazio eta permutazio kalkuluetan erabiltzen dira maizenik.

Aztergaia: faktorial

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:004 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

faktorial 4: N. Balluerka ("Hau nortasunaren ikasketan estima daiteke, non psikologiaren teknika metrikoak eta faktorialak geroz eta maiztasun eta sofistikapen gehiagoz erabili bait dira"), Kalkulua ("Polinomio baten deskonposaketa faktoriala"), M. Haranburu ("analisi faktoriala egin eta gero"), Inguruak 1997 ("Tipologizazio hau burutu ahal izateko lan-bitartekoa datu anizkoitzen azterketan oinarritutako analisi faktoriala da").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faktorial : AB38 5, LurE (Mat.), Euskalterm 14 // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB50, HiztEn.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faktorial : ElhHizt (Mat.), HiruMila (Mat.), EskolaHE // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Izenondo erreferentzialak

-al izond. erref.

Informazio lexikografikoa
Forma baten adiera(k)

1 iz. Mat. 2 izond. Mat.

faktorizazio
iz. mat. Adierazpen matematiko bat, hala nola zenbaki bat, matrize bat edo polinomio bat, biderketa gisa deskonposatzea. Polinomio baten faktorizazioa era askotara egin daiteke. Kasu batzuetan faktorizazio bat baino gehiago egon daiteke zenbaki berarentzat.

Aztergaia: faktorizazio

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:36 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

faktorizazio EB 5 (Elhuyar 4, adib.: "faktorizazio partzial hau aurrekoan ordezkatuz, emandako polinomioaren faktorizazioa lortuko dugu", "Zeroak kalkulatuz, lor ezazu polinomio honen faktorizazioa"; X. Mendiguren B.: "Informazioa transmititzeko balio digun zeinu-sistema baino zerbait gehiago dira eta behaketa bakoitzaren 'faktorizazio'zko deskribapenari ihes egiten diote").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

Euskalterm: faktorizatu, faktorizagarri, faktorizazio // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, HiztEn, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

HiruMila: faktorizagarri, faktorizatu, faktorizazio // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

a) es factorizar formaren ordaina: faktorizatu : HiruMila // Ez dugu aurkitu ap. ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve FE, HaizeG FB, T-L LBF, PMuj DCV, Azkue Aurkibidea; b) es factorizable formarena: faktorizagarri : HiruMila // Ez dugu aurkitu ap. ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve FE, HaizeG FB, T-L LBF, PMuj DCV, Azkue Aurkibidea; c) eta erdal factorización / factorisation formena: faktorizazio : HiruMila // Ez dugu aurkitu ap. ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve FE, HaizeG FB, T-L LBF, PMuj DCV, Azkue Aurkibidea.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Mat.

faktura
iz. Saltzaileak erosleari ematen dion agiria, erositako produktua edo zerbitzua zehazteaz gain, besteak beste, prezioaren berri ematen duena. Merkealdian erosketak egiten dituztenei prezioak alderatzea eta fakturak gordetzea gomendatu diete erakunde publikoek. Fakturak ordaindu ezinik zebiltzan.

Aztergaia: faktura

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z2:IkHizt 1993-02-25 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Jatorrizko forma

faktura, zorkontu

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

Euskaltzainen oharrak

 - [E115]: ordainagiri adiera eskatu du.

 - Erabakia: Batzordea (JAA, MA, IS) eta BAgiria (2000-03-31): ez da orain sartzekoa.

fakturatu, faktura/fakturatu, fakturatzen
du ad. Faktura egin, fakturak egin; enpresa batek saldutako produktu edo zerbitzu guztien fakturen kopuruen batuketa egin. Ibilgailuen alorreko enpresek 7.310 milioi euro fakturatu zituzten iaz, Espainian. Enpresak fakturatutako salmenta guztiak sartzen dira hemen, kobratu diren ala ez kontuan hartu gabe, eta fakturaren guztizko prezioaren arabera baloratuta.

Aztergaia: fakturatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EB dira fakturaketa 1: SIADECO ("Produzio oso edo urteko fakturaketaz mintzo garela kontutan hartuz gero..."); fakturatu 3: Zipristin/3 ("Bidaia merkeagoa izan zedin, Kangurina fakturatu [oh.: fakturatu: bidaiak egiteko txarteltxo baten bidez paketeak, maletak etabar bialtzea] egin zuten"), EUSTAT 1991 2 ("Enpresak fakturatutako salmenta guztien totala sartzen da hemen", "barruan sartuz zerga bereziak eta kanpoan utziz BEZ erasan fakturatua"); fakturazio 5: B. Bakaikoa ("urteko fakturazioa 15.000 milioi duelarik - Ipar Ameriketarren partizipazioa dauka"), AdminLan ("Tresna hauek akumuladorea, memoria eta guzti dute eta fakturazio-, kontabilitate- eta estatistika-lanetarako erabiltzen dira"), EUSTAT 1991 ("Enpresak erositako eta, eraldaketa handirik gabe, berriro saldutako merkantzien salmentatik ateratzen den fakturazioaren balioa"), GAO 1993 2 ("hileko fakturazioa aurkeztu eta Gazteri eta Kiroletako Zuzendaritza Nagusiak oniritzia eman ondoren ordainduko da zerbitzua", "egindako horniduragatik esleipen hartzaileak fakturazioa aurkeztu eta Gazteri eta Kiroletako Zuzendaritza Nagusiak oniritzia eman ondoren ordainduko dio").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

fakturagintza : Euskalterm 2 (fakturagintzako makina, fakturagintzako makinen maneiatzaile); fakturaketa : Euskalterm 2 (hauetan bezeroko f.); fakturatu : AB50 1, HiztEn, Euskalterm 4 (hauetan f. beharreko ordainketa, fakturatutako energia elektrikoa, fakturatzeko ordainketa); fakturazio : DFrec 1, HiztEn, Euskalterm 5 (hauetan f.-buru, f.-egun, fakturazioaren laburpen, goi-tentsioko f.) // Ez dugu aurkitu ap. AB38, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

fakturaketa : HiruMila; fakturatu : HiruMila, ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE; fakturazio : HiruMila, ElhHizt // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, EskolaHE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

faktura(tu), fakturatzen.

Informazio lexikografikoa
Aditz-erregimena

du ad.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

fakturazio
iz. Faktura egitea, fakturak egitea; enpresa batek saldutako produktu edo zerbitzu guztien fakturen batuketatik ateratzen den diru kopurua. Kooperatiba federatuek 4.963 milioi euroko fakturazioa izan zuten 2003an. Fakturazioa igo egin da nabarmen, baina horrek ez dakar, ezinbestean, etekinen igoerarik.

Aztergaia: fakturazio

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

RENFE: "Fakturazioa: Facturación".

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

fakultate
iz. Unibertsitatea banatzen den zatietako bakoitza. Letren fakultateko dekanoa. Zientzien fakultateko Matematika sailean. Farmazia-fakultatea.

Aztergaia: fakultate

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:10 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E210]: Bi adiera bereizi beharko lirateke: fakultate iz. 1 'unibertsitateko zentroa'. 2* e. ahalmen.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Bere hartan utziko da oraingoz lehen itzulikoa.

fakzio
iz. Alderdi edo talde baten barnean sortzen den talde bereizia. Berriz ere, bi fakziotan banatu zen Iparraldeko jende euskalduna: IKren aldekoak eta ETAren aldekoak. Iruditzen zait beharrezkoa dela iritzia eta fakzioa bereiztea heresia batean. Italiako Alleanza Nazionale, Kristau Demokrazia alderdi ohiaren fakziorik kontserbadoreena.

Aztergaia: fakzio

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

EEgunk: "fakzio / frakzio. Fakzio: ezkutuan diharduen taldea. Frakzio: multzo baten zatia".

falafel
iz. Zenbait lekaleren irina, bereziki txitxirio-irina, espezieekin eta urarekin nahasiz prestatzen den bola, frijituta jaten dena, jatorriz Ekialde Hurbilekoa. Alde batera utzi dut kebabaren eta falafelaren mundu zaporetsua.

Aztergaia: falafel

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Sukal [1] 2024-06-10 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 9 (Argia 1, Berria 6, Elkar 1, Jakin 1) / ETC: 30 / Dabilena: 10

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0 / LeioaOstalaritza: falafel 1 (“falafel entsalada eta yogurt saltsarekin”).

Bestelakoak

falafel 1 (“FALAFELA TAHINAREKIN ETA TZATZIKIAREKIN”)

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ezaguna eta erabilia. Sartu.

falange
1 iz. Eskuin muturreko alderdi edo erakunde politikoa, gehienetan egitura paramilitarra eta joera autoritarioa izaten duena. Espainiako Falangeko kide egin zen.
2 iz. hist. Antzinako Grezian, lantzaz eta ezpataz armaturiko soldadu taldea, 4.000 oinezko inguruk osatua zena. Jesu Kristo aurretik 360. urtean, Alexandro Handiak armada antolatu eta mazedoniar falange ezaguna sortu zuen.
3 iz. anat. Hatzak eta behatzak osatzen dituzten hezurretako bakoitza. Gizakion hankek ere egitura bera dute: femurra, tibia eta peronea, tartsoak eta metatartsoak, eta, azkenik, bost behatzetako falangeak.
4 iz. anat. Lehen falangea. Ik. falangeta; falangina. Hatz bakoitzak hiru falange ditu, erpuruak izan ezik, bakarrik bi baititu; hiru hauek falangea, falangina eta falangeta dira.

Aztergaia: falange

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:30 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

palanjista G 2 (Ugalde Iltz: "Aldamenean militar bat eta lau palanjista oietakuak eta iru txapel gorri", "Prankotarrak sartu ziranean, Upeltegiko Joxe kanposantura goiz batean eraman eta lau palanjistak: pan-pan!") // Ik. gainera OEH argitaratuan falangista (Alt LB: "Falangista purrukatua").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

falange 'hezurra' adierakoa EB 2 (NZ/BB1 zerrendatu batean); falanje (polikikakoa) 3: G 2 (Lab, antzerki-pertsonaia baten izen gisa, adib.: "Abitzen dira: Falanje aurretik, atxituak, moroak eta ondoren Rekete"); EB 1 (Kondairan zehar. "bere indar guztiez ejerzitoa organizatzeari heldu zion eta mazedoniar falanje ezaguna kreatu zuen"); falangista EB 1 (Hemen 1989: "lanaren apologia garaitzen zuen, batez ere, esku-liburu falangistetan euskaldunak langile amorratuak zirela biribiltasunez azaltzen eta azpimarratzen zigutelako"); palanjista G 2 (Ugalde Iltz: OEHko testuinguru berak); nazi-falangista EB 1 (Argia 1989: "Madrilgo gobernadore zibilak egun haietan bertan oroitgarrizko egintza nazi-falangista debekatu zuen").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

falange : AB38 1 (hezurra), HiztEn (gudari-taldea; hezurra), Euskalterm 3 (hauetan 'gudari-taldea' 1, eta 'hezurra' 2); falangeta : HiztEn; falangidoak : Euskalterm 1; falangina : HiztEn; falangista : DFrec 2, AB50 2, HiztEn, Euskalterm 1; falanje : DFrec 1 (hezurra), LurE (gudari-taldea); falanjista : AB50 2.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

falange : HiruMila (gudari-taldea; hezurra), ElhHizt (gudari-taldea; hezurra), EskolaHE (gudari-taldea); falangeta : HiruMila, ElhHizt, EskolaHE; falangina : HiruMila, ElhHizt, EskolaHE; falangista : HiruMila, ElhHizt, EskolaHE; falangismo : ElhHizt // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: falanje / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Maileguen egokitzapen sistematikoa

g/j.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

1 Hist. (gudari-taldea). 2 Anat. (hezurra).

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

Euskaltzainen oharrak

 - [E210]: Hirugarren adiera gehitu beharko litzateke, alderdi politikoa identifikatzeko. Beraz, 3 Pol. alderdi politikoa.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Ez da aipatuko hirugarren adiera, eta lantaldeak proposatua onartu da: «falange 1 iz. Hist. (gudari-taldea). 2 iz. Anat. (hezurra)».

falangeta
iz. anat. Hirugarren falangea, distala dena. Hatz bakoitzak hiru falange ditu, erpuruak izan ezik, bakarrik bi baititu; hiru hauek falangea, falangina eta falangeta dira.

Aztergaia: falangeta

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Anat.

falangina
iz. anat. Bigarren falangea, hatzaren edo behatzaren erdian dagoena. Hatz bakoitzak hiru falange ditu, erpuruak izan ezik, bakarrik bi baititu; hiru hauek falangea, falangina eta falangeta dira.

Aztergaia: falangina

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Anat.

falangismo
iz. Espainian sorturiko politika-mugimendua, erregimen frankistaren oinarri izan zen Falangeak sustatu zuena. Pentsatzen dut nekez uler daitezkeela orduko Espainia barruko komunismoa eta erresistentzia antifrankista, falangismoaren ekarpen eta kutsadurarik gabe.
falangista
1 adj. Falangismoarena, falangismoari dagokiona. Nazioaren kontzeptu falangista. Literatura falangista.
2 adj./iz. Falangismoaren aldekoa. Eskolako maisu falangista. Karlisten eta falangisten arteko liskarrak. Falangisten bandera gorri-beltza.

Aztergaia: falangista

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:39 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2008-07-08

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Maileguen egokitzapen sistematikoa

g/j.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Izen propiotikoak.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Pol.

falazia
iz. Argudio faltsua, gezurra, engainua. Zer den zientifikoki mesedegarria eta zer kaltegarria ebatzi beharko dute, behingoz, falazietan amildu gabe.

Aztergaia: falazia

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:003 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

falazia 2: K. Navarro ("Hemen azpimarratu nahi duguna ordea, lehen aipaturiko falazia klasikoa delakoa da"), M.A. Elkoroberezibar ("Gure lana ezik, beharra atzematen dugun falazia oro desmentitzea eta egia oro baieztatzea da"); falaziazko 1, Azterketa Historikoak/1 ("kasu honetan erabat oker eta falaziazkoa litzateke kazetaritza = liberalismoa identifikatzea").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

falazia : HiztEn, Euskalterm 7 (hauetako 1 gezurrezkotasun sinonimoarekin) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, LurE.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

falazia : ElhHizt (Fil. falacia, sofisma) // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Lantaldearen irizpideak
Erdaretako batetikoa onartu da, bakarra aski delakoan

onartzekoa iruditzen zaio lantaldeari, izena frantsesez erabiltzen ez den arren (baina bai fallacieux izenondoa).

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

faliko
adj. Faloarena, faloari dagokiona. Sinbolo falikoak.

Aztergaia: faliko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:004 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Izenondo erreferentzialak

-iko izond. erref.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

izond.

falka
iz. teknol. Ziria (zurezko edo metalezko atala). Harrobian, lan honetarako mazoak, falkak eta zerrak erabiliko dira.

Aztergaia: falka

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:IrEm 2025-01-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

falka. "(R), cuña de hierro" A.

LB 34 (Argia 1, EiTB 2, Elhuyar 3, Elkar 1, Laneki 8, UEU 19) / ETC: 164 / Dabilena: 32

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: falka 1 iz. (Eraik.) (Teknol.) cuña 2 iz. (Meteorol.) cuña / Adorez: falka 1 (Eraik., Tekn.) cuña. 2 (Metereol.) cuña / Labayru: falka 1 iz. cuña de hierro / NolaErran: 0 / Euskalterm: falka (Hist.), falka-hezur (Med.) TN dira.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta teknologiako adierakoa jasotzekoa, baina estropadetan erabiltzen dena palka da. Forma hori ere proposatu da eremu horretarako.

Informazio lexikografikoa
Jakite-arloak

teknol.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: "Zerrendan sartu egingo nuke" (2005-12-07)

falo
iz. jas. Zakila.

Aztergaia: falo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:HBL 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: Nazioartekoa da, baina, gutxienez, aldamenean Jas. moduko zerbait eta euskarazko forma jatorra erantsi beharko genuke.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Onartu egin da oharra, eta eskaturiko azalpenekin jasoko da: «falo iz. Jas. 'zakila'».

falokrata
adj./iz. Falokraziaren aldekoa. Egin kontu gizonak, homosexualak edo heterosexualak izan, falokratak direla.

Aztergaia: falokrata

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:HBL 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

falokrazia
iz. Gizonak emakumeen gainetik jartzea edo egotea, bereziki bizitza publikoan. Falokraziaz mintzo da idazlea, eta liburua, hain justu, falokraziaren kontrakotzat hartu beharra dago hein batean.

Aztergaia: falokrazia

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:HBL 2002-02-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

falta
1 iz. Hutsa, hobena. Eneak dira faltak, enea da hobena. Damu du, ezagutzen du bere falta. Zure faltak aitortzeko. Mila huts eta falta egingo dituela.
2 iz. Errua; akatsa. Nork du falta, eria sendatzen ez bada? Euskaldunek berek dute falta, eta ez euskarak. Asto horrek, daukan falta ez balu oinean.
3 iz. Gabezia, eza. Adimen falta. Obra onak egiteko nagitasuna edo gogo falta. Ezeren faltarik gabe. Presagatik edo arreta-faltagatik gaizki eginiko itzulpena.
4 iz. kirol. Arau haustea. Falta gehien egin duten jokalarien zerrendan lehenengoa da. 20-13koan, Belokik zer egingo, eta saketik falta.
5 iz. zuz. Arau hauste arina. Ik. lesio delitu arin. Araban eta Gipuzkoan delituak eta faltak gutxitu egin badira ere, Bizkaian % 3,9 ugaritu dira.

Aztergaia: falta

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1994-07-07 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:02

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS: falta egin, falta gabe.

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: faltan , falta nabaritu, faltaz .

Informazio osagarria
Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

falta egin; falta gabe

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [I102]: "honen ondoan eta sinonimo gisa ments izan jarri beharko litzateke. Bestalde, faltagabe ontzat jotzekoa dela uste dut, adjektibo gisa jakina, ez ordea gaztelaniaren kopia hutsa den falta gabe hori, h.d., 'sin falta' delakoa" (1995-06-29)

 - [K201]:  falta gabe: Hau adierazteko agian egokiago hutsegin gabe (Sin falta!)" (1995-03-27)

Euskaltzainen oharrak

 - [E210]: Beharbada egoki izan daiteke horren esanahiak zehaztea, adierak emanez: 1 Sin. hutsegite. 2 'gabezia'. 3 Zuz. Heg. 'Arau-hauste penala': delituak eta faltak.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Lantaldeak proposatu dituen hiru azpisarrerak jasoko dira; adierak zehaztea, berriz, H1.1 lantaldeak egingo du, eta orduan ikusiko da.

falta egin
dio ad.-lok. Behar izan, falta izan. Falta bat bakarra du hamaiketako honek, falta egiten dio bizigarri batek. Neure dirua edo hainbeste falta egiten didan gauza kendu didanari.

Aztergaia: falta egin

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS

falta epaiketa, falta-epaiketa
iz. zuz. Arau-hauste arin bat epaitzeko prozedura. Ik. lesio delitu arin. Falta epaiketetan abokatuaren laguntza izatea ez da derrigorrezkoa. Salaketa horren ondorioz, falta-epaiketa egin zuten berehala, 2011ko otsailaren 23an.

Aztergaia: falta-epaiketa

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh48 2024-01-16 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 34 (Berria 2, Deustuko Unibertsitatea 20, EiTB 1, Espainiako Gobernua 4, UEU 7); ETC 131

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 // Euskalterm: falta-epaiketa (Zuz. TN da; es juicio de faltas) / Euskalterm: falta-epaiketa, falta-epaiketako prozedura (Zuz. TN dira).

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa, definitu ahal izateko. Dagokion markarekin jaso eta falta sarreran zuzenbideko adiera gehitu.

Informazio lexikografikoa
Jakite-arloak

zuz.

falta gabe
adb. Huts egin gabe. Guztiak falta gabe utziko zenituela. Lanari utzi eta ni jaten hastean, falta gabe han haukat zut aldamenean.

Aztergaia: falta gabe

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS

falta izan, falta izan, faltako
1 da ad.-lok. Izan edo egon beharko zuen gauza ez izan edo ez egon. (nor osagarria 3. pertsonan). Ik. eskas izan; ments izan. Zenbat arkume falta dira? Badu gogoa, indarra zaio falta. Borondatea franko badute, obratzea zaie soilik falta. Jainkoari eskerrak, ez zaigu falta ogia eta esnea. Zer izango da nitaz bertute hori falta bazait? Osasunak lagunduz gero, ez da faltako ogi puska bat. Hortaz ez zaio senargai aukerarik faltako. Falta diren egun, aste eta hilabeteen kontaketa.
2 du ad.-lok. Norbaitek edo zerbaitek izan edo eduki beharko zuen gauza ez izan edo ez eduki. (nor osagarria 3. pertsonan). Bi gauza horiek falta badituzu. Nire maitasun honek falta du ordaina. Eskuineko besoa falta zuen. Piperra franko eta gatza falta zuen.
3 da ad.-lok. Toki batean izan edo egon beharko zuen pertsona ez izan edo ez egon. Zu bakarrik falta zinen parrandarako! Ni falta nintzen Arroxelan; ez ninduten berekin eraman nahi izan.

Aztergaia: falta izan

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

falta izan, faltako. da eta du ad.

Informazio lexikografikoa
Aditz-erregimena

da eta du ad.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]:  zure falta izan dut moduko zerbait gehitu beharko genuke, adibide moduan edo, erdaraz ‘echar en falta’, batzuek aspaldian faltan bota esaten dute eta.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Bere hartan utziko da oraingoz lehen itzulikoa, H1.1 lantaldearen esku utziz azalpen osoagoak.

falta nabaritu
du ad.-lok. Zerbaiten edo norbaiten falta sumatu; zerbaiten edo norbaiten faltak uzten duen hutsuneagatik atsekabetu. Ik. mira egin 2. Ez nuen ezeren falta nabaritu. Hire falta nabarituko diat. Pozik nengoen, baina familiaren falta nabaritzen nuen.

Aztergaia: falta nabaritu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
Txostenaren laburpena

Saio bat egin da falta nabaritu, faltan bota, falta sumatu, mira egin lematizatzeko.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

falta ikusi G 1 (Cb Just: "Anaiak diruaren falta ikusi, ta lapurra ill nai zuen"); falta nabaritu EB 1 (MEIG: "Bestetan sartzeke, gorago nabaritu dugun -n falta berbera seinalatuko dut huts-hutsik hemen ere"); mira egin 'falta nabaritu' adierarekin, EB 1 (MEIG: "ez nintzen luzaroan libre egon, gero mira egiteko adina ez, bederen") // Ik. horiez gain OEH argitaratuan AS gisa emandako eskas aurkitu (EZ Noel: "Arratsean direnean / urrun bidean bathu / Jesus haur mansoa dute / biak eskas aurkhitu"; Lg II: "Bere semea eskas aurkhitzean"; Daguerre in Brtc: "Irakurtzen baduzu lehiatu gabe (...) ez duzu deus ere eskas aurkhituko") eta eskas izan .

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EB dira falta nabaritu 5 (J.A. Arana M.: "Batek baino gehiagok nabarituko zuen eskualde baten falta: Gipuzkoa"; PGoen: "bereziki txosten hau gertatzerakoan, nabaritu nuen aipatzen dudan osotasun falta"; Oinarri/2: "aspertu egiten zen eta zerbaiten falta nabaritzen zuen"; A. Albisu: "Basoko otsoek nabaritu zuten Xikerren falta, baina ulertzen zuten bere desagerpena"; Hemen 1987: "Gainera, entrenamendu falta ikaragarria nabaritzen zen, bakarren bat salbu"); falta sumatu 1 (LingKonputaz: "Maila morfologikoan ez bezala, sintaxian horren falta nabaria sumatu dugu"); faltan bota 13 eta faltan sumatu 3 (cf. infra).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

falta ohartu : DFrec (Azurm: "egungo idazleak bait horren falta ohartu beharrik ere ez du"); mira egin : HiztEn ("zerbait edo norbaiten eza nabaritu"), LurE ("falta nabaritu") // Ez dugu aurkitu ap. AB38, AB50, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

EuskHizt: falta nabaritu ("penaz gogoratu norbaiten (edo zerbaiten) galera edo gabezia; ik. mira egin"), mira egin ("falta nabaritu") // ElhHizt: mira (mella, falta, vacío) // EskolaHE: mira egin ('falta nabaritu') // PMuj DVC: mira (1 mella; 2 mira egin: extrañarse de algo) // Ez dugu aurkitu ap. HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: AS / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: adib. / EskolaHE: -

Onartzekoa, formalizatu diren irizpideen aurka

esapide aski librea dirudi, baina hori eman du Euskaltzaindiak mira egin azpisarreraren definitzaile gisa.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

falta sarrerari dagokion azpisarrera.

falta pertsonal
iz. Saskibaloian, jokalari batek aurkari bati egiten dion falta, arauz kontra oztopo egiten dionean gertatzen dena. Azken laurdenean kale egin du talde gipuzkoarrak; jokalariek falta pertsonal asko egin dizkiete aurkariei.
falta sumatu
du ad.-lok. Zerbaiten edo norbaiten falta antzeman edo sentitu; zerbaiten edo norbaiten faltak uzten duen hutsuneagatik atsekabetu. Ik. falta nabaritu. Argibideen falta sumatu zuten. Hondarra eta itsasoko ura sentitzea, horrexen falta sumatzen zuen. Nire amonaren falta sumatzen nuen. Zure falta sumatuko dut.

Aztergaia: falta sumatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: UF (IZE+ADI) 2023-02-23 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Definizio gisa jaso da EHn eta araututako falta nabarituren baliokidetzat jaso liteke.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa falta eta sumatu sarreretan.

faltadun
adj. g. g. er. Hobenduna, erruduna.

Aztergaia: faltadun

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-dun

faltaduri
adj. g. er. Faltaduna, erruduna.

Aztergaia: faltaduri

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

faltadun 11: B 4 (Añ GGero 2, adib.: "falteari bai, baña faltadunari gorrotorik, malsintasunik euki bage"; AB AmaE 2: "Zergaitik Buruariñ zala jaiotzati, / Faltaduna puska bat munduak badaki", "Orretarako zoli egiñ eban bear; / Ganau paltadun asko nundik nora saldu, / Onaren prezioa ze modutan artu"), IE 3 (Ch: "Inozenta eta faltaduna nik iuiatuko ditut"; Monho: "Hil izan da gurutzean faltadun ez zelarik"; Arb Igand: "Hain bertze errespetu eskas, zeinetaz, ene arima errendatu baitut hinitzetan faltadun"), Zu-Am 4 (CatLan: "Nor dira bekatü huntaz faltadün errendatzen direnak?"); faltaduri ES 3 (adib.: "Ezin erran diteke hitzkuntza hobenduri eta faltaduri dela, ez eta ere bere garbitasuna galdu duela"), eta OEH argitaratuan gainera CatLav: "[Bekhatu bat] zeinaz gure lehenbiziko Aita Adamek egin baikaitu faltaduri"; faltaduru 1: Jaur ("Krima beraz faltaduru aurkhitzen dire haina hek guziak") faltiar L 3: Ch 2 (adib.: "Ezen deusetan ere faltiar neure burua kausitzen eztudalarik"), Lg II ("Hemen iduri du berehala hortan Yoseph eta Maria faltiar ahal zitezkela; ordean sobera zadukaten bere haur maitea bihotzean hutsik egitekotzat haren alderat").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

ez dugu aurkitu.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faltadun : HiztEn, LurE // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faltadun : HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, HaizeG BF, Lh DBF (1 coupable; 2 défectueux, qui a quelque défaut, vice, défectuosité; SYN.: akasdun); faltaduri : EuskHizt (1712. Ipar. Zahar.; g. er.: hobenduna, erruduna); faltiar : Lh DBF (coupable); faltiarkiro : Lh DBF (défectueusement) // Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

izond.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

faltaduna, erruduna.

faltan
1 postpos. -ik gabe. (Dagokion izen sintagmak -en atzizkia har dezake edo artikulurik eta kasu markarik gabe joan daiteke). Zer ote den lore eder baten faltan bizi izatea. Langile faltan alfer eta lo gelditzen badira lurrak.
2 postpos. (Partizipio burutuaren eskuinean). Ikasbide hori aditu faltan, inor ez dadin gal.
[Oharra: faltan bota, faltan sumatu eta kideko esapideen lekuan, Euskaltzaindiak falta nabaritu, falta sumatu eta kidekoak erabiltzea gomendatzen du].
Loturak

Aztergaia: faltan

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:18 1999-05-11 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH: AS

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: adib. / EuskHizt: adib.: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: adib.

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-n: -an.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

falta sarrerari dagokion azpisarrera.

faltarazi, faltaraz, faltarazten
dio ad. Huts eginarazi. Meza ez entzutea deliberatzea eta nehor entzutetik gelditzea, nahiz eta faltatzeko eta faltarazteko okasio handirik ere ez izan, da bekatu mortala.

Aztergaia: faltarazi

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

faltarazi, faltaraz, faltarazten. du ad.

faltatu, falta/faltatu, faltatzen
1 du ad. Huts egin. (nor osagarririk gabe). Behin edo gehiagotan duzularik faltatu, hutsak nahi dizkizu orain ere barkatu. Eta bestela esatea, fedean faltatzea edo huts egitea da. Zeruak eta lurrak lehenago faltatuko dute Jaun honen hitzak baino. Astero batzen dira, inoiz faltatu gabe.
2 da ad. Falta izan. Ik. eskastu. Oilorik inon faltatzen bada, ijitoentzat kartzela. Ez zaizkio ezkontzeko aukerak faltatu. Baserritarren poltsan askotan ez da faltatzen sosik.

Aztergaia: faltatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

faltatu, falta(tu), faltatzen. 1 du ad. 'huts egin'. 2 da ad. 'falta izan'.

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

faltatu, falta(tu), faltatzen

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [I102]: "egiazkoa da berba hau? Ez da berrikeria bat euskaldun berri berrien ahoetan bakarrik entzuten dena?" (1995-06-29)

faltatze
1 iz. Huts egitea.
2 iz. Falta izatea.

Aztergaia: faltatze

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-tze.

faltaz
1 postpos. Faltan. (Dagokion izen sintagmak -en atzizkia har dezake edo artikulurik eta kasu markarik gabe joan daiteke). Ik. ezean. Ontzia, haize faltaz, ezin zitekeen berriz bideari lot. Hitz hori erabiliko dut besteren faltaz.
2 postpos. -en faltagatik, -en erruagatik. (-en atzizkiaren eskuinean). Erratea gure faltaz dugula gerra, trufatzea da.
Loturak

Aztergaia: faltaz

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH: AS

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: adib. / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-z.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

falta sarrerari dagokion azpisarrera.

faltrikera
iz. bizk. Sakela, patrika. Ik. poltsiko. Pozik zegoen Txanton, faltrikerari minik egin barik, tripa bete-beterik zeroalako.

Aztergaia: faltrikera

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
Txostenaren laburpena

Ik. patrika txostena.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

faltrikara EB 4, denak ap. Arti (adib.: "Zigarro bat pizturik, faltrikaratik atera zuen papera"); paltrikera B 2 (Bilbao IpuiB: "Txanton Piper pozik, paltrikeriari miñik egin barik, tripea bete-beterik eroialako", "Laster dozak paltrikeran amar milla pezetok"); patrikada G 4 (AzpPr 2, adib.: "Udarregiren kontra ogei bertso berri, ordañak esperatu litzake sarri, tripak asko biar da patrikadan urri"; Ud: "ikustera juan giñan makiña bat jente, gorputzak mesedeik ez, patrikadak kalte"; And AUzta: "baserrikoa bialtzen dute patrikadak berotuta"); patrikara 12: B 4 (fB 2, adib.: "dendarako, ta beste tratu txaarretarako ta inpameetarako patrikaraan, edo muxilleetan laboria, edo aldagijeena etxeti oostuta, alkaboetiai emoten deutseenak"; Ab AmaE: "ez euki dudarik / Obeago batena egingo zaitut nik, / Sangretan bazaitudaz, baña ez besotik, / Ezpada ango ordez, gaur patrikaratik"; Ag Kr: "Olango Aitamen semea izanda beteko jatzu zuri patrikarea"); G 8 (Moc Damu 4, adib.: "Ai, neskatx arrekin zu ezkontzia eragotzitako damuba patrikaran baneuka!"; Tx B IV: "Nere gisa zu ere tabernan sartuta ikusi izan zaituzte txit zabartuta, patrikaran dituzun diruak galduta"; ArgiDL, azalpen gisa: "zoaz begirune ta itzal aundiaz jaunartzera, mutilla bazera besoak gurutzatuaz, eta nexka bazera eskuak bilduta, eta ez asko bezela eskuak sakelean (patrikaran) dituztela, bazter guztietara begira"; Lek EunD: "Patrikara batekoak erakutsiaz"; Uzt Sas: "iru-lau duro baldin bagiñun patrikararen onduan, / gu bezin gizon aberatsikan iñor etzegon orduan"); patrikera 14: B 5 (Ur MarIl: "zaldunak aterarik patrikeratik kanibet edo kutxillo bat, erdibi egin eban liburua"; Bilbao IpuiB: "Txakur txikirik be eneukian patrikeran"; Erkiag BatB 3, adib.: "eskuak patrikerean sartu, eta surra astinduaz urten eban Nikanor'ek dendatik"); G 9 (EuskJok II: "trabesak egin dira noski gogotikan, / gero pagatu dute patrikeratikan"; Alz STFer 2, adib.: "zuriak dirala ta sartu itzazu patrikeran eta eraman zaizkazu andre gaiari!"; Iraola 6, adib.: "Ez det nik muestrik: ikusi patrikerak nai baditu") // Ik. OEH argitaratuan gainera faltrikera (Mic: "Emen daukat faltrikeran"; Ur Mt 10,9: "Ez dezazute izan urrea, ez sillarra, ez ere kobrea zuen faltrikeran"), fartikera (Añ MisE: "Ondo egiten dabela [...] konbite ta gastu kostotsuak egiteaz; bada bere fartikeratik egiten dabela").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

patrikara 4: B 3 (Zubk 2: "Patrikaran aukazan orduari, papaer, kartera, eta bere bizibideko eta zeregiñeko konponketetarako erraminta eta tresna txiki batzuk ainbat lasterren sikatzen alegindu zan", "Orren kartera patrikara delako"; Euzkadi 1917: "Jolastuten gabizala ikusi nituan Onaindia'tar Jon, Altube'tar Seber, eta Pertika'tar Jon, patrikaretan eskuak sartuta itxel begira"); G 1 (YAzp: "gonaren patrikaratik atera ta txakur aundi bat bota zun barrura"); patrikera 2, B-EB (Zubk: "Eskuz idatzitako egunkaria, patrikeran erraz erabilteko lako kuadernotxo txiki bat"; Eusko Ikaskuntza: "hasierako garai haietan bere patrikeratik dirua ere jarria zuen sortzen ziren gastuei aurre egin ahal izateko").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

faltrika : DFrec 2; faltrikera : DFrec 2, HiztEn (batez ere B sakela); patrikera : HiztEn (ik. poltsiko) // Ez dugu aurkitu ap. AB38, AB50, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faltrikera : EuskHizt (batez ere bizk. Sakela. Ik. poltsiko), HiruMila, ElhHizt; patrikera : HiruMila, ElhHizt, Casve EF (poche intérieure), PMuj DVC // Ez dugu aurkitu ap. EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, HaizeG BF, Lh DBF, DRA.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Bizk.

Forma baten adiera(k)

sakela, patrika.

faltsazionismo
iz. fil. Epistemologia-doktrina, teoria zientifiko bat balioztatzeko, teoria hori faltsua dela frogatu ahal izatea eskatzen duena.

Aztergaia: faltsazionismo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:26 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

faltsazionismo EB 7: Fisikaren historia 1 ("Zedarriketa erizpidea: psikoanalisia eta faltsazionismoa"); M.E. Laboa 6 (adib.: "Nahiz azken honen induktibismoa kritikatu eta faltsazionismoa gaindituz aurrerakada handia lortu zientziaren metodologian, Lakathosek beste zenbait pauso emango ditu Popper-en teoriaren akatsak gainditzeko asmoz", "Lakathosek proposatzen duen ikerketa-programa faltsazionismo sofistikatuaren inguruan kokatua dago", "Faltsazionismoaren ondorioa faltsaketa ala 'faltsaketa' izango da dogmatikoa ala metodologikoa izatearen baitan", "Onartzen ditu hala ere faltsazionismo sofistikatuak eman dituen zenbait pausoen aportazioa").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu ohiko iturrietan (DFrec, AB38, AB50, HiztEn, LurE, Euskalterm), ez eta hiztegietan ere (EuskHizt, HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Fil.

faltseria
iz. zah. Faltsukeria.

Aztergaia: faltseria

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: EArau
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldearen ustez aipatu gabe uztekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Lantaldearen irizpideak
Tradizioak baztertu duen forma

Bazt.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: Etxeparerengandik hasita, gure klasiko askoek erabili duten hitz hau baztertzeko eskubiderik ez dugu. Aski da Zah. ‘faltsukeria’ ipintzea.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Onartu egin da oharra, eta horrela jasoko da hiztegian: «faltseria iz. Zah. 'faltsukeria'».

faltsia
iz. g. er. Faltsukeria.

Aztergaia: faltsia

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

faltsukeria.

faltsifikatu, faltsifika, faltsifikatzen
du ad. Faltsutu. Osabaren sinadura faltsifikatzeko prest agertu zen.

Aztergaia: faltsifikatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:39 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

faltsifika, faltsifikatzen.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tu/-ifikatu.

Informazio lexikografikoa
Aditz-erregimena

du ad.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: [nire ustez sartu beharrekoa da] (1995-04-18)

faltsifikatzaile
iz. Faltsutzailea. Iruzurgile eta faltsifikatzaile onenaren domina inori eman behar baliote, agian Altzibiades Simonides delakoak jasoko luke, eskuizkribuen faltsifikatzaile aparta izan baitzen.

Aztergaia: faltsifikatzaile

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh50 2022-07-19 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 50 (EiTB 31), faltsutzaile 61; ETC: 93, faltsutzaile 190.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0, Adorez: 0, Labayru: 0; NolaErran: falsificateur faltsutzaile – faltsüzale (ZU) faltsifikatzaile / Euskalterm: 0

Erdaretako formak

es falsificador; fr faussaire: ElhHitz: adj./s. faltsutzaile / Adorez: adj. y s. aizuntzaile, faltsutzaile / Labayru: 1 adj. Que falsifica falsifikatzen duen(a), faltsutzen duen(a). 2 adj./s. Persona que falsea faltsutzaile, faltsifikatzaile, desitxuratzaile (el que desfigura). El falsificador hacía unos pasaportes de gran calidad: Faltsutzaileak kalitate handiko pasaporteak egiten zituen / NolaErran: faltsutzaile – faltsüzale.

Bestelakoak

faltsutzaile iz. Zerbait faltsutzen duen pertsona. Gaur egun, guztiok dakigu Ossianen poesiak faltsutzaile trebe baten obra direla. Berdabioko txanpon faltsutzaile batenak dira bertsoak. faltsifikatu, faltsifika, faltsifikatzen du ad. Faltsutu. faltsutu, faltsu/faltsutu, faltsutzen du ad. Zerbait, egiazkoa balitz bezala erabiltzeko asmoz, jakinaren gainean aldatu edo bestelakotu; gauza edo gauzaki faltsu bat egin. Lan Ministerioa langabeziaren datuak apaintzen eta faltsutzen ari zela salatu zuten sindikatuek. Sinadura faltsutu. Pasaporteak faltsutu zituzten.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa faltsutzaile arautuarekin batera.

faltsifikazio
iz. Faltsifikatzea; horren ondorioa. Eskultoreen lanak kopiatzen zituen eta faltsifikazioak egiteaz harrotzen zen.

Aztergaia: faltsifikazio

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:004 2002-02-12 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

falsifikazio 1, Osk Kurl ("Oso trebea zan Azerimaltzur falsifikazioak egiten. Billetak, dokumentoak, firmak... edozer faltsatzen zuan").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

falsifikatze 1: K. Santamaria ("Falsifikatzea lan fina izan ohi da"); faltsifikazio 4: U. Larramendi ("Aieruei buruz funtsezkoa dena ez da beren jatorria, baizik eta faltsifikazio potentzialari leku egiten dion moduan ezarriak izatea"), X. Amuriza ("Mirakulua bera, hain bakana izatez, faltsifikaziorik nekez onar zezakeena"), Egunk 1995 ("Laosko agirien faltsifikazioa"), G. Markuleta ("Suediar haritzez egindako faltsifikazio bat").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

falsifikazio : DFrec 1 (ZArg: "falsifikazio innoblea"); faltsifikatzaile : HiztEn (zerbait faltsifikatzen duena); faltsifikatze : Euskalterm 2; faltsifikazio : HiztEn (faltsifikatzearen ekintza eta ondorioa), LurE (Zuz.), Euskalterm 2 // Ez ditugu aurkitu ap. AB38, AB50 // 'falsificación' itzulitako besteak: faltsuketa : Euskalterm 1; faltsupen : AB50 1; faltsutze : Euskalterm 22.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

faltsifikazio : HiruMila, EskolaHE // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, ElhHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

a) falsificación / falsification formen ordainak: aizunketa : ElhHizt, HiruMila; faltsokeri : HaizeG FB; faltsuketa : HiruMila; faltsutze : HiztHand, ElhHizt, HiruMila, XarHizt, HaizeG FB (faltsotze); gezür , gezürka , gezürkeria : Casve FE; idurikuntza : HaizeG FB; b) falsificador / falsificateur formenak: aizuntzaile : HiruMila, PMuj DCV; faltsurat-aldatzaile : HaizeG FB; faltsutzaile : HiztHand, ElhHizt, HiruMila, XarHizt; gezürter : Casve FE; gezürti : Casve FE, HaizeG FB (faltsotzaile) // PMuj DCV gainera: eskarnio , eskernialdi , iakin ; okertzaile , eskerniatzaile //Ez ditugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FE, T-L LFB.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: - / EskolaHE: +

faltsu
1 adj. Gezurrezkoa. Lekuko faltsuen bidez. Jainko faltsuak.
2 adj. Gauzakiez mintzatuz, benetakoa imitatuz egiten dena, gehienetan iruzur egiteko asmoarekin. Diru faltsua.
3 adj. Pertsonez mintzatuz, tolesez betea, zuria. Gizon faltsua eta gezurtia. || Irri faltsua. Hitzak ederrak, bihotza faltsu.

Aztergaia: faltsu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1992-04-23 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:06
faltsuan
adb. Gezurrez, gezurra esanez. Ik. faltsuki. Alferrik itzuli duten hitza shavé da, faltsuan zin egitea esan nahi duena, alegia.
Loturak

Aztergaia: faltsuan

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z9:OEH:AS 2018-04-17 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: FALTSUAN (Lar, Añ). En falso. "Perjurar, jurar falso, [...], falsoan juramentu egin" Añ. Begira, kontu oña non infintzen dezun. Falsoan zoaz, begira: kontu infernuko leiza ondoan eman ezdezazun. Cb Eg II 51 (Dv LEd 100 faltsoan zoazi). Yá induén juramenturik fálsuan. LE in BOEanm 589. En falso, sin seguridad. Dá oroát nola kuraturik fálsuan prosegitzea estális zauria. LE in BOEanm 304. Obra zimendurikgábe fálsuan edo usgúne duéla parétean, urratu ta erorikodá. LE Urt ms. 86r (ed. 1846, 242 falsoan).

faltsuan 4: Berria (“Erakundeen borondatea da, hain zuzen, arlo honetan pizten den eztabaida faltsuan ixtea”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

faltsuan 6: Berria 3 (“egoera berriro faltsuan ez ixteko, gatazkaren luzamendua eragingo duten urrats hutsalak ez egiteko”), Ibon Uribarri 2 (“era berean arrazoimen hutsaren antinomiak ustezko Kosmologia (arrazional) huts baten oinarri-esakune transzendentalak jartzen ditu begi-bistan, ez oinarri-esakune baliodunak aurkitzeko eta bereganatzeko, baizik, jadanik arrazoimenaren aurkakotasunaren izendapenak azaltzen duen bezala, agerpenekin bateratu ezin daitezkeen ideia gisa beren itxura distiratsu baina faltsuan aurkezteko”), Juan Martin Elexpuru (“Interpreterik trebeenak pentsatzen dute lege honek zin egite faltsua debekatzen duela, eta arrazoi dute; alferrik itzuli duten hitza shavé da, faltsuan zin egitea esan nahi duena, alegia”).

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia, eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa da faltsu sarreran.

faltsukeria
iz. Faltsutasuna, gaitzesgarritzat hartua; faltsuari dagokion egitea; zurikeria. Bere ustezko adiskidearen faltsukeria ezaguturik. Gaizki-esanak eta faltsukeriak izan ditut ordain. Gure artean ez zen, ez, faltsukeriarik.

Aztergaia: faltsukeria

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua
faltsuki
adb. Gezurrez. Faltsuki akusatua.

Aztergaia: faltsuki

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-07-07 Lantaldeak besterik gabe onartua
faltsutasun
iz. Faltsua denaren nolakotasuna. Iritzi honen faltsutasunari berehala igarriko dio, gizonen arteko harremanak hotzean aztertzen ohitua dagoenak.

Aztergaia: faltsutasun

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:34 1999-05-11 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

faltsutu, faltsu/faltsutu, faltsutzen
du ad. Zerbait, egiazkoa balitz bezala erabiltzeko asmoz, jakinaren gainean aldatu edo bestelakotu; gauza edo gauzaki faltsu bat egin. Lan Ministerioa langabeziaren datuak apaintzen eta faltsutzen ari zela salatu zuten sindikatuek. Sinadura faltsutu. Pasaporteak faltsutu zituzten.

Aztergaia: faltsutu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:41 1999-05-11 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

faltsu(tu), faltsutzen.

Informazio lexikografikoa
Aditz-erregimena

du ad.

faltsutzaile
iz. Zerbait faltsutzen duen pertsona. Ik. faltsifikatzaile. Gaur egun, guztiok dakigu Ossianen poesiak faltsutzaile trebe baten obra direla. Berdabioko txanpon faltsutzaile batenak dira bertsoak.

Aztergaia: faltsutzaile

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: EArau186 2018-05-15 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu faltsutzaile formarik.

faltsutzaile 23: Elhuyar 2 (“Gamelurik aipatzen al da Koranen? " Jorge Luis Borgesen baieztapen ospetsua neukan gogoan: arabiarren liburu santuan ez zegoela gamelurik; faltsutzaileen, turisten eta idazle nazionalisten kontua besterik ez zela”), Berria 13 (“Sorowitsch diru faltsutzaileen erregea naziek atxilotu eta kontzentrazio esparru batera eramango dute. Bertan, faltsutzaile talde batekin lan egitera behartuko dute”), Jakin (“Nago afera ez dela ondo amaituko. Irtenbide bakarra faltsutzailea aurkitzea litzateke”), Argia 6 (“Patziku Perurenaren esanetan 1748koak behar dute bertsoek eta Berdabioko txanpon faltsutzaile batenak dira”), DiarioVasco (“Horrela politikari eta aditu batzuk ausartu ziren esatera XX. mendeko oroimena izan zela, ikusi gabe faltsutzailea izaten zela”)

Beste (edozein) iturritako erabilerak

faltsutzaile 15: Jose Morales 5 (“Bilera guztietan izaten diren eztabaidak alde batera utzirik, bildutakoen iritziek zalantza harrigarria agertzen zuten: batek zioen Txitxikov zela billete-faltsutzailea, baina handik gutxira hark berak eransten zuen: "Tira, beharbada, bera ez da faltsutzailea"”), Oskar Arana 3 (“Harry zenez gero aurreneko lerroan zebilena, eta hortaz bera zenez gero izen ona galtzeko arriskua zeukana, faltsutzaileek erabaki zuten ehuneko hirurogeita hamar eta hogeita hamar banatuko zituztela irabaziak”), Iñaki Iñurrieta 2 (“Lehia judizialaren ohituran, faltsutzaileak auzia gal zezakeen borrokaren bidez .314, eta ez zeukan irabazterik”), Txema Ramirez de la Piscina (“Faltsutzaileak arrazakeriaren aurkako militanteak ziren eta bere helburua bete-betean erdietsi zutela esan daiteke”), Ander Irizar (“Bai, jakinduriaz eta neure buruarekin zintzo jokatu izan banu orain dela hogei urte, Lajosekin egingo nuen ihes; egunen batean etxe honetatik ihes egingo nuen gauaren erdian, Lajosekin, nire ahizparen senargaiarekin, letren faltsutzailearekin, gezurti betiereko eta giza hondakin horrekin, Nunuk esango lukeen bezala, horrelako esamolde gogorrak gustatzen baitzaizkio”), Iban Zaldua (“Denborak utzitako markak latzegiak begitantzen zaizkio: gaztetarik ezagutu zuen Lodz hura begien bistan desagertzen ari da, eraikin berri arimagabeen eta berreraikuntza faltsutzaileen zamaren azpian”), Juan Martin Elexpuru (“lehenengoari, diru faltsutzaileari ezartzen zaion zigor berbera ezarri beharko litzaioke”), Bernardo Atxaga (“Gamelurik aipatzen al da Koranen? " Jorge Luis Borgesen baieztapen ospetsua neukan gogoan: arabiarren liburu santuan ez zegoela gamelurik; faltsutzaileen, turisten eta idazle nazionalisten kontua besterik ez zela”).

Bestelakoak

186. araua: Fernando II.a edo Fernando Katolikoa edo Fernando Faltsutzailea

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia eta erabilia.

faltsutze
iz. faltsutu aditzari dagokion ekintza. Dokumentuen faltsutze delitua. Kazeta eta elkarrizketa faltsuak ziren, jakina, baina oso faltsutze ona zen.

Aztergaia: faltsutze

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldearen ustez aipatu gabe uztekoa
Lantaldearen proposamena: Z6:LBeh 2011-10-18 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

faltsutze 23: Juan Luis Zabala, Allande Sokarros, Lorena Lopez de Lacalle, Edurne Begiristain, Angel Erro, Irune Berro, Aitor Zugazti, Berria 2, Alberto Barandiaran, Ixiar Zubiaurre, EiTB 12.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: faltsutze 22: Berria 13 (“Espainiako enbaxadak aurkeztutako datuen faltsutzea barne”, “dokumentuen faltsutzeagatik”, “dokumentuen faltsutze, ondasunen bidegabeko eralketa”, “emaitzen faltsutze eta herritarren nahikundearen hurratzen honen konplize bihurtu dira”, “irabazien faltsutzea”, “Lehenik hauteskunde iruzurraren, irregulartasunen, faltsutzearen nondik-norako guztiak ikertu behar dira”, “erabateko faltsutzea izan zela”, "kontu publikoen faltsutze gehiago onartuko ez dutela esan esan dute EBko ministroek", “faltsutze kasuetan”, “Jorge Oteizaren ordezkariak baieztatu zuen, horri jarraiki, ustezko faltsutzeaz berriek eragina izan dutela artistaren lanen kotizazioan”, “Oteizaren lanen faltsutzeen gaineko susmoak bazirela esan baitzuen“), Juan Martin Elexpuru (“faltsutze delituen zigorrak”), Oskar Arana 2 (adib.: “Nork egin behar du eskuizkribuaren faltsutzea?”), J.M. Olaizola (“Albaniar honek, kimikaria lanbidez eta artista zaletasunez, 1843. urtean egin zuen, dakigunez, bere lehen lana, eskuizkribu faltsutzeei dagokienez, behintzat”), Xabier Olarra (“lehenagoko egunean Sheila salatu zutela enpresa baten kontuen faltsutze, iruzur eta armaturik egindako lapurretan gaizkide izateaz”), Txema Ramirez de la Piscina (“oso faltsutze ona zen”), Jon Alonso (“txanpon faltsutze horri ekiteko”), Joan Mari Irigoien (“aina iraganaren ahanztea edo haren ezabatzea, edo, are makurrago dena, haren aldatzea eta faltsutzea errazagoa duk”), Koro Navarro (“Hortaz, kantu hori zuretzat adorearen eta sasoiaren faltsutzea-edo da, ezta?“).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Lantaldearen irizpideak
Eratorri hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

-tze.

Eratorri-konposatu berri onartzekoa da, maileguarekin batera

erabilia da, eta faltsifikazio mailegu arautuarekin batera onartzekoa.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

faltzestar
1 adj. Faltzeskoa, Faltzesi dagokiona.
2 iz. Faltzesko herritarra.
fama
iz. Ospea. Ik. entzute; omen2. Izen ona edo fama galtzeko arriskuan. Fama handiko predikari bat. Zure fama handia heldu baita hara. Bere fama ona, ondasunak eta osasuna galtzen. Sorgin fama zuten biek. Mundu guztian zabaldu dira Polipaso horren famak.

Aztergaia: fama

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1992-08-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:06

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [I102]: "sona ere agertu beharko litzateke sinonimo gisa" (1995-06-29)

famatu1, fama/famatu, famatzen
du ad. Goraipatu. Bere burua famatzen ari da. Izugarri famatzen dute ikusi duten guztiek.
famatu2
adj. Ospetsua. Axular gure erretore famatua. Tomasen eskola famatuak zenbat argi eder irazeki ez ote ditu? Euskarazko autoreetarik hautuena eta famatuena.
familia
1 iz. Ahaidetasun hurbilak lotzen dituen lagunen multzoa, berez etxe berean bizi direnena; bereziki, gurasoek eta seme-alabek osatzen dutena. Ik. sendi. Gabriel Etxebeste eta bere familia ongileari. Familia da gizartearen oinarria. Etxea eta familia. Familia mantentzea gero eta zailago baita. Familiarik gabeko haurra. Familia-bizitza. Lau kide edo gehiagoko familia-unitatea. Bere ustez, familia-egitura sendo batean bizi behar du umeak. Teoria horren aldekoek ez dute gizabanakoa familia-sistema baten kide soiltzat hartzen.
2 iz. Seme-alabak. Job santua bere emazte eta familia handiarekin. Familia eder baten aita zen. Familia ederra hazi du, baina mutil gazte bat dirudi.
3 iz. Leinua. Abrahamen familiakoa. Familiaren armarria. Erroman sortu zen, aitoren semeen familia aberats batetik.
4 iz. Nolabaiteko loturak elkartzen dituen pertsonen edo gauzen multzoa. San Benediktoren familia asko hedatu da geroztik. Euskaltzaleek familia handi bat osatu behar genukeela. Haize instrumentuen familiako tresnak.
5 iz. biol. Landare eta animalien sailkapenean, ordenaren eta generoaren arteko maila. Arrosaren familiako landarea. Katu mota guztiak Felidae familiakoak dira.
6 iz. Hizkuntzez mintzatuz, etorki bera dutenen multzoa. Indoeuropar familiako hizkuntzak.

Aztergaia: familia

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau68
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1992-08-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:01

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

HezkAdmin: "famili: familiar"; "famili egoera: situación familiar"; "famili errenta: renta familiar"; "famili hizkuntza: lengua familiar"; "famili laguntza: ayuda familiar"; "famili liburu: libro de familia"; "famili orientabide: orientación familiar"; "famili osagarri: complemento familiar"; famili unitate: unidad familiar" / BarnErrot: "Famili Arazoetako Bulegoa: aurreneurriak, babesa eta birfamiliaratzea: Negociado de Prevención, Protección y Reinserción Familiares"; "Famili eta Elkarte Ustiapenen Bulegoa: Negociado de Explotaciones Familiares y Agrupaciones" / PFGZ: "Famili kenkari: Deducción familiar"; "Famili liburu: Libro de familia; Libro familiar"; "Famili unitate: Unidad familiar".

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: familiako .

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E208]: "Esangura argitu. Euskal Herriko leku askotan 'umeak, seme-alabak' esan nahi du. Urliak familia izan du" (1993-01-18)

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: gehitzeko: familia izan, hau da, ‘umeak, seme-alabak izan’. Familia izan du; ez dute familiarik; ba al duzu familiarik? Bizkai aldean behintzat mundu guztiak darabiltzan formulak dira. OEH-an ageri denez, gainera, iparraldean bada familiatu, hots, haurrak izan: ezkondua da baina ez da familiatu.Hau ere sartzekoa litzateke.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Onartu egin da aditz-esapideari dagokion oharra, eta azpisarrera gisa jasoko da, lantaldeak proposatu duen bestearen ondoan (baina azalpenak eta adibideak H1.1 lantaldearen esku utziz): «familia izan du ad.» Gainera, lantaldeak proposatua duen familiatu aditza ere jasoko da: «familiatu, familia(tu), familiatzen. da ad. Ipar.»

familia bakarreko
adj. Etxebizitzez mintzatuz, eraikin bakarrekoa eta familia bat bizitzeko pentsatua dena. Ik. familiabakar. Garai bateko baserri lurrak familia bakarreko etxebizitzak eraikitzeko ari dira aprobetxatzen. Familia bakarreko etxeak.

Aztergaia: familia bakarreko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: EHL 2024-01-16 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

familiabakar forma aztertzean azpisarrera gisa jasotzeko proposatua.

familia harrera, familia-harrera
iz. Adin txikikoak babesteko neurria, Administrazioaren tutoretzapean dauden haurrei edo nerabeei, adinez nagusi izan arte, familia biologikora itzultzeko aukera izan arte edo adopzio prozesua gauzatu arte, harrera-familia batean bizitzeko aukera ematen diena. Familiari Laguntzeko Legea, 1.703 milioi euroko dirulaguntzak aurreikusten dituena haurra izan dutenentzat, adopzioentzat edo familia harrerarako. Familia-harrerara bideratuta dauden eta behar bereziak dituzten haur txikiak.

Aztergaia: familia-harrera

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z10: LBeh181 2020-09-29 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu familia(-)harrera formarik.

familia(-)harrera 159: Argia, Berria, Deustuko Unibertsitatea 34, DiarioVasco 6, Euskal Herriko Agintaritza 32, Espainiako Gobernua 16, Goiena 4, Gomylex 30, Laneki 34, UEU.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

familia harrera 4, Berria.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa familia sarreran.

familia izan
1 du ad.-lok. Haurrak izan, seme-alabak izan. Lanbide bati eutsi nahi badiozu eta familia izan nahi baduzu, nola eta nondik atera idazteko denbora?
2 du ad.-lok. Haur batez erdi. Errainak familia izan zuenean, gure aitak bisitaz eraman nahi izan zuen, ohitura zen bezala, oilo bat.
familia liburu, familia-liburu
iz. Familia baten datuak jasotzen dituen liburuxka, gurasoen egoera zibilaren eta seme-alaben jaiotzaren berri ematen duena. Umearen errolda agiria, familia liburuaren fotokopia eta guraso edo tutore baten nortasun agiriaren kopia eraman behar dituzte eskolara.
Loturak
familia mediku, familia-mediku
iz. Lehen arreta eskaintzen duen eta pazienteen osasun egoera orokorraz arduratzen den medikua. Lau asteren buruan, ordea, hobera egiten ez zuela ikusirik, familia-medikuak psikiatrarengana bidali zuen ama.

Aztergaia: familia-mediku

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh64 2022-07-19 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: FAMILIAKO MEDIKU Médico de cabecera. Familiako medikuak behatuko dako lehenik. JE Med 67. Mediku espresak ixtorioa xeheki jakiten balin badu familiako medikuaren ganik, ez du urrats alferrik erabiliko. Ib. 68.

LB: 111: Argia 11, Berria 40, DiarioVasco, Euskal Herriko Agintaritza, EiTB 17, Elhuyar 3, Elkar 11, Consumer 8, Goiena 2, Laneki 8, UEU 8, Uztarria; familiako mediku 58 / ETC: 772, familiako mediku 241.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: médico de familia familiako mediku, etxeko mediku, Adorez: 0, Labayru: médico de cabecera familia-mediku, etxeko mediku; NolaErran: médecin de famille familiako mediku. // Euskalterm: es médico de cabecera; médico de familia: etxe-mediku, familia-mediku, oheburuko mediku, familiako mediku, etxeko mediku.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa. Bide batez, familiako azpisarreran dagoen familiako mediku adibidea kentzekoa da.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa familia eta mediku sarreretan.

familia terapia, familia-terapia
iz. Depresioa arintzeko familia terapia ere eraginkorra izan liteke. Gustatuko litzaidake familia-terapian espezializatzea.
Ohiko lexiak

Aztergaia: familia-terapia

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh32 2024-01-16 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 64 (Berria 4, UEU 60); ETC 142

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0. // Euskalterm: familia-terapia (Psikol. termino onartua da).

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa.

familia ugari
iz. Legeak, kide kopuruagatik edo egoera berezi batzuk aintzat harturik, zerbitzu eta abantaila bereziak izateko eskubidea aitortzen dion familia. Pobrezia-tasa handiena guraso bakarreko familietan edota familia ugarietan gertatzen da. Familia ugariek deskontuak dituzte musika-eskolan.

Aztergaia: familia ugari

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-05-11 Lantaldearen ustez aipatu gabe uztekoa
Lantaldearen proposamena: Z11:HBOg 2024-11-12 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
Txostenaren laburpena

familia (eta sendi) + ugari elkartzeak 4 dira OEHan: B 3 (Bilbao IpuiB: "Familia izango ebela ugaria?"; Altuna: "Barriz, sendi (pamili) ugarija bai"; Eguzk: "baña sendirik ugarienak eta urrienak alkarrekin jo ezkero, eredutzat artu dogun lau-bost umedun sendira datorz"), EB 1 (MIH: "Biziko ahal da luzaroan, etsaiak etsai, behinola ugaria zen familia zahar batetik gelditzen zaigun haur bakar hori"); eta EEBSn 2, B-G (Zubk: "Abadetza edo frailetza, garai baten, etxe askoren arnasa izan ziran, famili ugarien urteera bat"; Ataño: "Orduan gure sendia ugaria zan; baña denak gazteak").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

familia ugari : AB50 2, Euskalterm 1 (bigarren mailako f. u.); sendi ugari : Euskalterm 1 // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, HiztEn, LurE.

Sektore jakin bateko informazioa

familia ugari : HezkAdmin (eta familia ugariaren kategoria: 'categoría de familia numerosa'; familia ugariaren titulu: 'título de familia numerosa'), AdminMila // Ez dugu aurkitu ap. LurraldeAntol, EurItune.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

familia ugari : ElhHizt; familia ugaritsua : HiruMila // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es familia numerosa lexiaren ordainak: familia ugari : HiruMila (mi familia es numerosa: nire senitartea ugaria da; familia numerosa de honor: ohorezko familia ugaria), ElhHizt // PMuj DCV: umepamili, senitalde aundi // Azkue Aurkibidea: familia numerosa y menuda: izkilimili (b); izkimili (b); txirimiri (bn) // Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 328 (Argia 7, Berria 57, Deia 1, Deustuko Unibertsitatea 4, DiarioVasco 49, Euskal Herriko Agintaritza 2, EiTB 34, Elhuyar 3, Elkar 18, Erlea 1, Consumer 75, Espainiako Gobernua 33, Euskaltzaindia 3, Goiena 10, Gomylex 2, Karmel 2, Laneki 8, UEU 7, Uztarria 9, Zuzenbidearen Euskal Akademia 1) / ETC: 1.015 / Dabilena: 2.260

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: familia ugari familia numerosa / Adorez: familia ugaria/ugaritsua: familia numerosa / Labayru: Familia ugaria: Familia numerosa / NolaErran: famille nombreuse familia handia – familia ugaria (MD) / Euskalterm: familia ugariaren txartel (TN da).

Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

HezkAdmin: "familia ugari: familia numerosa"; "familia ugariaren kategoria: categoría de familia numerosa"; "familia ugariaren titulu: título de familia numerosa". / EEgunk: "familia ugari: seme-alaba askokoa".

Lantaldearen irizpideak
Eraikuntza librea, lexikalizatu gabea

eraikuntza librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]: familia-epaitegi, familia-liburu, familia ugari: Hirurak sartuko nituzke, forma jadanik finkatuak direlako.

 - Erabakia: (H2.2 / 2009-09-07): Kendu lerroa, oraingoz behintzat.

familiabakar
adj. Etxebizitzez mintzatuz, eraikin bakarrekoa eta familia bat bizitzeko pentsatua dena. Ik. familia bakarreko. Etxebizitza familiabakarrak.

Aztergaia: familiabakar

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh46 2024-01-16 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 46: familiabakar (Argia 2, Deia 4, Elhuyar 1, Elkar 1, Laneki 2, UEU 17 (asko etxebizitza familiabakarra); familiabakarreko Aizu 1, Argia 3, Consumer 10, Laneki 5 / ETC 25.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: familiabakar izond. unifamiliar etxebizitza familiabakarra: vivienda unifamiliar / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0

Erdaretako formak

es unifamiliar; fr individuel, familial: Elhuyar: adj. familiabakar, familia bakarreko; bizitza bateko han hecho viviendas unifamiliares: etxebizitza familiabakarrak egin dituzte / Adorez: adj. familiabakar, familia bakarreko; vivienda, casa unifamiliar: familia bakarreko etxea, bizitza bakarreko, bizitza bateko etxea; casa unifamiliar aislada: etxe familiabakar isolatua / Labayru: 1 adj. familia bakarreko, familiabakar. Casa unifamiliar: Familia bakarreko etxea / NolaErran: 1 adjectif familiako – familiaren – familia- – etxeko comme il était sérieux et travailleur, il s'intégra vite à la vie familiale seriosa eta langilea izanez, familiako bizian sartu zen laster allocations familiales familia laguntza 2 familiale nom féminin familia auto.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Jaso, gurasobakar formarekin egin den bezala. Eta horrekin batera familia bakarreko ere jaso, guraso bakarreko bezala.

Orrialde guztiak:
 

Azkue Biblioteka eta Artxiboa

ORDUTEGIA
9:00 - 14:00

Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus