Euskaltzaindiaren Hiztegia

Euskaltzaindiaren Arauak

AS: duda egin, dudan (izan, egon, eman; ipini, jarri), dudako, dudazko.

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

duda egin, dudan (izan, egon, eman), dudan (ipini, jarri), dudako, dudazko

OEHko datuak [laburduren azalpena]

DUDA GABE (Urt I 400, Hb, H; bage Añ, H; gabetanik Hb ap. Lh; bagetanik Lar, H), DUDARIK GABE (L, BN, S ap. Lh; V-gip ap. Etxba Eib; Urt I 400, H; bage Lar, Añ), DUIKE (B ap. Izeta BHizt (+ duikebe, doike)). Sin duda, indudablemente. "Dudabage, dudabagetanik, dudabagero (V, G), dudagabe, dudarik gabe (L, BN, S), sans doute, indubitablement. Syn. baitezpada" H. "Dudarik gabe, iñor ez da mundu onetan oso kontentuz, sin lugar a duda [...]" Etxba Eib. "Duike, duikebe, doike: (dudik gabe, sin duda). Torriko zate? Bai duike. Duikebe torko zate, Doikebe" Izeta BHizt. "Etorri da, doike (B), naski (e)torri de, eztakit seguru (B)" Gte Erd 161. AxN explica gerthuki (65) por dudarik gabe. Cf. supra ejs. de duda gabe 'sin tener dudas, sin dudar'; cf. tbn. dudagabe. Tr. La forma más usada hasta el s. XIX es duda gabe, que se documenta sólo en textos septentrionales (duda baga en Barrutia). En ese período se encuentra dudarik gabe en Pouvreau, Etxeberri de Sara (128), Haraneder (Gudu 45), Cardaberaz (EBO 33) y el catecismo de Laneufville (30). En el s. XIX ambas formas se emplean aproximadamente en la misma proporción. En el s. XX es mucho más frecuente dudarik gabe. Apenas se documentan las demás formas. Dardoak bano lehen liro erdira ene bihotza; / duda gabe eror nainde han berian hilhotza. E 147. Duda gabe, handi duk pietatearen misterioa. Lç 1 Tim 3, 16. Aek eraman dizkidate duda bage, eze beorrak eztire bere buruz joan. (Larraun, 1649). ReinEusk 142. Dudarik gabe hobenduri naiz han hartuko ditudan tentazione guziez. SP Phil 446 (He 450 segurki; Imit II 12, 5 duda gaberik). Duda gabe humilia zintezke lurreraiño. Ch III 47, 3 (SP gerthuz). Laborari ümil bat hobiago da düda gabe, eziez filosofo ürgüllütsü bat. Mst I 2, 1. Aren abegi ederrak / duda baga benzitzen ditu kanpoetako eperrak. Acto 310s. Jainkoak [...], duda gabe merezi du preferentzia edo lehenuntza debruaren gainean. Dh 187. Beste tesoru gustieen gañetikua, duda baga, arimako garbitasuna. JJMg BasEsc 237. Beti jiraka biraka dabiltza itsasoko urak [...]. --Dudarik gabe. It Dial 109s (Dv dudarik gabe; Ur bai edo, Ip bai eki ). Dudarik gabe aietakoa zera. Lard 447s. Zertako prentsatzen da bazka? --Hobe delakotz dudarik gabe. Dv Lab 262. Ene errepostua izanen da: "Batere dudarik gabe". Elsb Fram VI. Aurten egin diranak / ala duda gabe / memorirako onak / izan bear due. JanEd I 83. Etsenplu ona eman nahiz, dudarik gabe. HU Zez 209. Hala beharra, dudarik gabe, bigarren erbi batek jauzi egiten du. Barb Sup 30. Dudarik gabe gizon flakuak / jaten geiago biar du. Tx B 102. Uki eziña ukibera baiñon obea, duda gabe. Or Aitork 153 (249 dudarik gabe). Ala zion Fichtek eta ori ala da, dudarik gabe. Vill Jaink 146. Erlojua etzabillen. Dudarik gabe barnean zerbait autsi zitzaion. Izeta DirG 115 (77 dudik gabe). Duda gabe zinuten elgar aunitz maite. Xa Odol 245 (246 dudarikan gabe). Arekin dozu duda bagarik / errege baten parea. Ayesta 77. Bera da dabillena / amaika aotan, / duda gabe onena / dalako lan ortan. Insausti 100. Castells jaunak, irakasle ona izan du, dudarik gabe, baina ikaslea bera ere ez da lotan egon. MIH 152. Borroka da, dudarik gabe, bizi denaren legea. MEIG IX 45. (En frases interrogativas). Duda gabe andragaia nola billatu egongo intzan somatzen? Bv AsL 34. Ez zira, dudarik gabe, berritz Ameriketarat itzuliko? Larz Iru 138 (cf. Lek: Etzera noski berriz joango). Ez dituk, dudarik gabe, berritz atzeman? Ib. 90 (v. tbn. págs. 50 y 128). Pertsulariak dudarik gabe gaztetik izaiten du jitea? Xa Odol 33.

LB: dudarik gabe 2.617; duda gabe 49; duda barik 261; dudarik barik 11 / ETC: dudarik gabe 11.442; duda gabe 455; duda barik 1.475; dudarik barik 74 / Dabilena: dudarik gabe 8.512; duda gabe 247; duda barik 1.710; dudarik barik 62.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: duda(rik) gabe sin duda, sin lugar a duda(s), seguro / Adorez: 0 / Labayru: duda barik 1 interj. lok. sin duda (alguna), sin lugar a dudas, a todas luces; duda gabe 1 interj. lok. sin duda (alguna), sin lugar a dudas, a todas luces; dudarik gabe 1 interj. lok. sin duda (alguna), sin lugar a dudas, a todas luces / NolaErran: sans doute dudarik gabe – düdarik gabe (ZU)/ Euskalterm: 0

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabiliak dira eta ohikoenak jasoko dira azpisarrera gisa: dudarik gabe, duda gabe, duda barik.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehitzeko eskatuz: duda-mudako.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: adib. gisa / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Eratorri-konposatu berria da, eta lehiakideak ditu

dudako eta dudazko, biak eskaini ditu arauak; eta erabili, duda-mudako eta duda-mudazko erabili diren arren, -ko osaerakoa proposatzen da hemen, -zko osaerakoa baino egokiagoa delakoan, eta bakarra aski delakoan.

Atzizkien araberako erabakiak

-ko/-zko.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

duda-muda sarrerari dagokion azpisarrera.

Kategoria

izlag.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH: AS: duda gabe.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: AS: duda gabe / LurE: - / ElhHizt: + / EskolaHE: -

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

dudagabeko.

Kategoria

izond.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

gauza ziurra da, dudagabea.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: adib.: duda gabeko / EuskHizt: AS / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: dudagabeko / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-ko: -gabeko.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

dudagabe sarrerari dagokion azpisarrera.

Kategoria

izlag.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta egon sarreretan. Dudan zeuden nora behar zuten partitu adibidea hona ekarri.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta ipini sarreretan. Adibideren bat gehitzea komeni da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta izan sarreretan. Dudan zara ez jakinez zer egin? adibidea hona ekarri.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta jarri sarreretan. Inork ere ez dezake geroztik dudan jarri egia hori adibidea hona ekarri.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

dudaraz, dudarazten.

Aditz-erregimena

dio ad.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta egon sarreretan. Ni nerau ere dudatan nago kontu horretan adibidea hemen jaso.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta ipini sarreretan. Adibideren bat gehitzea komeni da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta izan sarreretan. Adibideren bat gehitzea komeni da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egitea proposatu da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa duda eta jarri sarreretan. Eszeptikoek dudatan jarri dute Homero obra horren egilea izatea adibidea hemen jaso.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tsu.

Kategoria

izond.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

dudaz betea.

Euskaltzaindiaren Arauak

dudatu, duda(tu), dudatzen. du ad. h. duda egin, zalantza egin

Zerrendakoa markatua edo erabilera urriagokoa da

Ik. duda egin, zalantza egin

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

dudatu, duda(tu), dudatzen

Aditz-erregimena

du ad.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze.

Kategoria

iz.

Maiztasuna

g.er.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS