Euskaltzaindiaren Hiztegia

8 emaitza box bilaketarentzat - [1 - 8] bistaratzen.

box
1 iz. kirol. Automobilismoko edo motoziklismoko zirkuituetan, lasterketan parte hartzen ari diren ibilgailuak konpontzeko lekua. Presio handia izaten da boxetako geldialdietan.
2 iz. kirol. Hipodromoetan edo ukuiluetan, zaldi bakar batentzat prestaturiko gela.
3 iz. Ospitaleetan, larrialdi-zerbitzuan hartzen diren edo bakarturik egon behar duten pazienteentzako konpartimentua. Konorterik gabe iritsi bazen ere, esnatuta aurkitu nuen larrialdietako box batean.

Aztergaia: box

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z6:LBeh 2013-09-10 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

LBeh (2013-06-10): box 12: Berria 6 ‘auto-lasterketetakoa’(“Horrez gain, boxetan ahalik eta gutxienetan gelditu behar denez, pneumatikoak zaindu behar dira, eta horrek esan nahi du ezin dela uneoro erasora joan”, “Bilboko Kale Nagusiko BBK aretoa lasterketetako box bihurtuko da”, “Nola demontre dira hain azkarrak?», izan da boxetan gehien errepikatu den galdera”), Berria 1 ‘ospitaletakoa’ (“Egoera horretan, urtarrilean, ospitalearen beste zati bat zabaldu zuen Eusko Jaurlaritzak: 70 ohe eta 14 box”), EiTB 2 ‘auto-lasterketetakoa’ (“Boxetan egindako lehenengo geldialdian Alonso zirkuitura itzuli zen gurpil bat oker jarrita zuela”), EiTB 2 (“Batean, esnea ekoizteko instalazioak; eta bestean, lehiaketetako behien boxak. Boxetan behiak erosoago daude; denetik dute: etzalekuak, lurzorua, metro karratuak, janlekuak, banakako askak”), Argia ‘ospitaletakoa’ (“ZIUko box hartan Platonen leize mitikoan bezalaxe sentitzen zen Leire”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: box 12: Berria 3 (adib.: “Ferrariren box-etik izugarri bultzatu zuten espainiarra gaindi zezan, baina itzuli batzuk falta izan zituen helburua lortzeko”, “Hau erraz antzematen da box-etako geldialdietan, gurpila ateratzean karbono hauts pila harrotzen baita”), Urtzi Urrutikoetxea 9 (adib.: “Baina ordu bat, bi, gehienez hiru orduren ostean asaldura handia dago kanpamentuko bidexka estuan, zeina alde bietatik hiru mailako kutxaz inguraturik dagoen, hemen Box deritzenak: gure lo-lekuak dira”, “Beheko box-aren azpira irristatzea adibidez").

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: box (boxes*). “Auto lasterketetan, autoari konponketak egiteko tokia. Buruan zihoan boxetan gurpilak aldatu eta erregaia hartzera sartu arte”.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es box / fr box; stand: Elhuyar: box Kirol. / Nolaerran: zaldi kaiola, autoleku / Zehazki: box Kirol. / Labayru: - / Adorez5000: box Kirol.

Lantaldearen irizpideak

nazioarteko forma da, onartzekoa erabileremua mugatuz.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Kirol.

boxeatu, boxea, boxeatzen
du ad. Boxeoan aritu. (nor osagarririk gabe). Boxeatzen ikasi beharko nuela esan zidan.

Aztergaia: boxeatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-06-10 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

boxea, boxeatzen.

Informazio lexikografikoa
Aditz-erregimena

du ad. (nor kasurik gabea).

boxeo
iz. Arerioa ukabilez jotzean datzan kirola, biren artean jokatzen dena. Boxeoa ez da borroka bakarrik.
Azpisarrerak

Aztergaia: boxeo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau58
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-01-13 Lantaldeak besterik gabe onartua
boxeo borroka, boxeo-borroka
iz. Auzokoen etxera jaisten gara futbol-partidak eta boxeo-borrokak ikustera.

Aztergaia: boxeo-borroka

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11:EHdef 2023-12-12 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

boxeoan
adb. Denbora asko zeraman Babak boxeoan aritu gabe. Boxeoan egiteko eskularruak. Boxeoan ibili nintzen urte batzuetan. Boxeoan jarduten zuten maiz elkarrekin, eta orduan alde batera uzten zituzten beren arteko liskarrak.
Loturak

Aztergaia: boxeoan

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: EHL 2022-01-11 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera egin eta boxeoan aritu, egin, ibili, jardun adibideak jaso azpisarreran. Eta sarreran adibide bat jaso.

boxeolari
iz. Boxeoan aritzen den kirolaria. Urtain boxeolaria Europako txapelduna izan zen.

Aztergaia: boxeolari

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau58
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-01-13 Lantaldeak besterik gabe onartua
boxer1
iz. Jatorriz alemana den txakur arraza; arraza horretako txakurra, ilaje motz arrea duena, zaintzarako erabiltzen dena. Boxer itxurako hiru gizontzar bibotedun.

Aztergaia: boxer

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:003 2002-11-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2009-03-10

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

'Txinako elkarte bateko kideak' adierakoak dira boxer 1 eta boxers 2: FranMezaL ("1900an Boxer zirelako jendalde odoltsuek jazarpen zakar bat sortu zuten Txina aldetik"), J.M. Arrieta 2 ("1900. urtean boxers nazionalistak jazarketa bat egin zuten egoera honen aurka", "Europarrek eta Japoniak berehala erantzun zuten, boxersen aurka expedizio bat bidaliz").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

boxer : AB38 1 (sekta edo elkarte ezkutukoa), HiztEn (1 txakur-arraza sendoa, jatorriz Alemaniakoa; 2 Txinako Yihetuan isilpeko elkarteko kideei Mendebaldean ematen zitzaien izena), LurE (tamaina handiko zakur arraza bat), Euskalterm 3 (boxer gizonezkoena 2); Boxers : LurE (Txinan sortu zen sekta edo elkarte ezkutukoa) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB50.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

boxer : ElhHizt, EskolaHE (tamaina handiko txakur-arraza); Boxers : EskolaHE (Txinan sortu zen sekta edo elkarte ezkutukoa) // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Ez dugu 'Txinan sortu zen sekta edo elkarte ezkutukoa' adierako boxer formaren erdal ordainik aurkitu ap. ElhHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Vox es-eu, Casve FE, HaizeG FB, PMuj DCV.

Erdaretako formak

fr (DLLF): boxer (chien), boxer-short; en (Collins): boxer (dog); it (S. Carbonell): boxer (individuo del partito cinese xenofobo); de (Langenscheidts): Boxer (Hund).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Arrazak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

(txakur-arraza). 2 (Txinako elkarte ezkutuko kidea).

boxer2
iz. 1900ean Txinatik atzerritarrak kanporatzeko iraultza egiten saiatu zen elkarte ezkutuko kidea. Boxer iraultza.

Aztergaia: boxer

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:003 2002-11-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2009-03-10

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

'Txinako elkarte bateko kideak' adierakoak dira boxer 1 eta boxers 2: FranMezaL ("1900an Boxer zirelako jendalde odoltsuek jazarpen zakar bat sortu zuten Txina aldetik"), J.M. Arrieta 2 ("1900. urtean boxers nazionalistak jazarketa bat egin zuten egoera honen aurka", "Europarrek eta Japoniak berehala erantzun zuten, boxersen aurka expedizio bat bidaliz").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

boxer : AB38 1 (sekta edo elkarte ezkutukoa), HiztEn (1 txakur-arraza sendoa, jatorriz Alemaniakoa; 2 Txinako Yihetuan isilpeko elkarteko kideei Mendebaldean ematen zitzaien izena), LurE (tamaina handiko zakur arraza bat), Euskalterm 3 (boxer gizonezkoena 2); Boxers : LurE (Txinan sortu zen sekta edo elkarte ezkutukoa) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB50.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

boxer : ElhHizt, EskolaHE (tamaina handiko txakur-arraza); Boxers : EskolaHE (Txinan sortu zen sekta edo elkarte ezkutukoa) // Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Ez dugu 'Txinan sortu zen sekta edo elkarte ezkutukoa' adierako boxer formaren erdal ordainik aurkitu ap. ElhHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Vox es-eu, Casve FE, HaizeG FB, PMuj DCV.

Erdaretako formak

fr (DLLF): boxer (chien), boxer-short; en (Collins): boxer (dog); it (S. Carbonell): boxer (individuo del partito cinese xenofobo); de (Langenscheidts): Boxer (Hund).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Arrazak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

(txakur-arraza). 2 (Txinako elkarte ezkutuko kidea).

 

Azkue Biblioteka eta Artxiboa

ORDUTEGIA
9:00 - 14:00

Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus